نەگٸزگٸ زاڭنىڭ ەرەجەلەرٸ قوعام مەن مەملەكەتتٸڭ دامۋى ٷشٸن ٸرگەلٸ قاعيداتتار جٷيەسٸن قۇرايدى. بۇل تۋرالى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قورى اتقارۋشى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنان ۆەنەتسييا كوميسسيياسى مٷشەسٸ, زاڭ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور يگور روگوۆ ايتتى, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
«جاڭا قازاقستان مەملەكەتتٸلٸگٸنٸڭ باستاۋىندا تۇرعان جەنە قولدانىستاعى كونستيتۋتسييانىڭ جوباسىن ەزٸرلەۋدە يدەولوگييالىق شابىت بەرگەن نۇرسۇلتان ەبٸشۇلى نازارباەۆ ەكەنٸ بەلگٸلٸ. ول بۇل كٷردەلٸ جۇمىستى باسقارىپ قانا قويماي, جەكە ٶزٸ كونستيتۋتسييالىق قۇرىلىستىڭ تەجٸريبەسٸن زەرتتەپ, كونستيتۋتسييانىڭ مەتٸنٸمەن كەسٸبي تٷردە جۇمىس جاسادى جەنە ونى قازاقستان حالقى رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋمدا قابىلداعاننان كەيٸن ول نەگٸزگٸ زاڭنىڭ نورمالارىن جٷزەگە اسىرۋدا تاباندىلىق تانىتتى», - دەدٸ پروفەسسور يگور روگوۆ ەلوردادا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسيياسى - قوعام مەن مەملەكەتتٸ ەلەۋمەتتٸك مودەرنيزاتسييالاۋدىڭ ٸرگەلٸ نەگٸزٸ» تاقىرىبىندا ٶتٸپ جاتقان حالىقارالىق عىلىمي-پراكتيكالىق ونلاين-كونفەرەنتسييادا.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ قورى اتقارۋشى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى «constitutio» سٶزٸ لاتىن تٸلٸنەن اۋدارعاندا «قۇرۋ»,«بەكٸتۋ» دەگەن ماعىنانى بٸلدٸرەتٸنٸن ايتتى. نەگٸزگٸ زاڭنىڭ ەرەجەلەرٸ قوعام مەن مەملەكەت دامۋىنىڭ ٸرگەلٸ قاعيدالارىنىڭ جٷيەسٸن قۇرايدى جەنە ولاردىڭ تيٸستٸ تٷردە جٷزەگە اسىرىلۋىن قامتاماسىز ەتە وتىرىپ, مەملەكەتتٸلٸكتٸ, قوعامداعى كەلٸسٸم مەن تۇراقتىلىقتى نىعايتادى.
«ەكٸنشٸ جاعىنان الىپ قاراعاندا, كەز كەلگەن قوعام مەن مەملەكەت قاجەتتٸ ساياسي, قۇقىقتىق, ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق, ۇلتتىق جەنە باسقا جاعدايلاردىڭ جەتٸلۋٸنە قاراي زاماناۋي سىن-قاتەرلەر مەن تەندەنتسييالاردى ەسكەرە وتىرىپ دامۋى كەرەك. وسى تۇرعىدان العاندا, بٸز ٶمٸردٸڭ نەگٸزگٸ سالالارىن جاڭارتۋ ٷشٸن تەرەڭ رەفورمالار, ونىڭ ٸشٸندە كونستيتۋتسييالىق رەفورمالار جٷرگٸزٸلگەن كەزدە تۇراقتىلىق پەن ديناميزم اراسىنداعى ديالەكتيكالىق قايشىلىقتى ٷنەمٸ بايقاپ وتىرامىز», - دەيدٸ يگور روگوۆ.
ول قازاقستاننىڭ قازٸرگٸ كونستيتۋتسييالىق جەنە قۇقىقتىق دامۋىنداعى ەرەكشە ايقىن ٷردٸستەردٸ اتاپ ٶتتٸ
1. جوعارى قۇندىلىقتارى ادام, ونىڭ ٶمٸرٸ, قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى بولىپ سانالاتىن دەموكراتييالىق جەنە قۇقىقتىق مەملەكەتتٸ كەڭٸنەن قۇرۋ.
2. بٸرىڭعاي مەملەكەتتٸك بيلٸك تارماقتارىنىڭ رٶلٸن, تەۋەلسٸزدٸگٸ مەن جاۋاپكەرشٸلٸگٸن كٷشەيتۋ, ورتالىق جەنە جەرگٸلٸكتٸ مەملەكەتتٸك ورگاندار مەن جەرگٸلٸكتٸ ٶزٸن-ٶزٸ باسقارۋ ورگاندارى اراسىنداعى كەيبٸر فۋنكتسييالاردى ورتالىقسىزداندىرۋ جەنە قايتا بٶلۋ ارقىلى پرەزيدەنتتٸك باسقارۋدىڭ دەموكراتييالىق مودەرنيزاتسيياسى.
3. قولدانىستاعى زاڭنامادا, قۇقىق قولدانۋ پراكتيكاسىندا, مەملەكەتتٸك مەكەمەلەردٸڭ, قوعامدىق ۇيىمداردىڭ جەنە ازاماتتاردىڭ قىزمەتٸندە كونستيتۋتسييالىق ەرەجەلەردٸ ماكسيمالدى تٷردە جٷزەگە اسىرۋعا باعىتتالعان. باسقاشا ايتقاندا, كونستيتۋتسييالىق نورمالاردى, ولاردا بەكٸتٸلگەن كونستيتۋتسييالىق قۇندىلىقتاردى ناقتى مازمۇنمەن تولتىرۋ.
4. مەملەكەتتەگٸ كونستيتۋتسييالىق پاتريوتيزمدٸ ماقساتتى تٷردە قالىپتاستىرۋ. ونىڭ نەگٸزگٸ قاعيداتتارى – بۇل زاڭ مەن قۇقىقتىڭ تەرتٸپتٸڭ ٷستەمدٸك قۇرۋى, جالپىعا ورتاق زاڭعا باعىنۋ جەنە قاۋٸپسٸزدٸك, بوستاندىق پەن جاۋاپكەرشٸلٸك.
5. كونستيتۋتسييانى تٷسٸنۋ مەن ناقتىلاۋدا, ونىڭ ٷستەمدٸگٸ مەن تٸكەلەي ەرەكەتٸن قامتاماسىز ەتۋدە ماڭىزدى رٶل اتقاراتىن كونستيتۋتسييالىق باقىلاۋ, سوت جەنە قۇقىق قورعاۋ جٷيەلەرٸن جاڭعىرتۋ. نەگٸزگٸ زاڭدا بەلگٸلەنگەن ميسسييا مەن فۋنكتسييالاردى ورىنداۋ كەزٸندە كٶرسەتٸلگەن مەملەكەتتٸك ورگاندار بٸر جاعىنان كونستيتۋتسييالىق ەرەجەلەر مەن قۇندىلىقتاردىڭ مىزعىماستىعىن قامتاماسىز ەتەدٸ, ەكٸنشٸ جاعىنان, قۇقىق قولدانۋ پروتسەسٸندە ولار زاڭنامانى جەنە قۇقىق قولدانۋ پراكتيكاسىندا قازٸرگٸ زامانعى جٷيەلٸك قاعيداتتاردىڭ قالىپتاسۋىنا ىقپال ەتەتٸن قولدانىستاعى كونستيتۋتسييالىق تۇجىرىمدامالار شەڭبەرٸندەگٸ مازمۇندى بايىتادى.
«سونىمەن, كونستيتۋتسييا دا, قازاقستاننىڭ كونستيتۋتسييالىق-قۇقىقتىق دامۋى دا, ولاردىڭ نەگٸزٸندە بٸزدٸڭ ەلٸمٸزدٸڭ قول جەتكٸزگەن جەتٸستٸكتەرٸ دە - وسىنىڭ بارلىعى ۇلتتىق كٶشباسشىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جٷيەلٸ جۇمىسىنىڭ نەتيجەسٸ. ول قۇرعان قازاقستان مەملەكەتتٸلٸگٸنٸڭ قۇقىقتىق نەگٸزدەرٸ قوعام مەن مەملەكەتتٸڭ, سونىڭ ٸشٸندە جاھاندىقتىڭ دامۋ پروتسەسٸندە تۋىندايتىن بارلىق قيىندىقتاردى ويداعىداي شەشۋدٸ قامتاماسىز ەتەتٸن ٶزەك. ال رەسپۋبليكانىڭ قازٸرگٸ پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت كەمەلۇلى توقاەۆ جٷرگٸزٸپ وتىرعان ساياسي باعىتتىڭ ساباقتاستىعى قازاقستاننىڭ تۇراقتىلىعى مەن گٷلدەنۋٸنە كەپٸلدٸك بەرەدٸ», - دەيدٸ ول.
