نازارباەۆ ٷندەۋ جولدادى

نازارباەۆ ٷندەۋ جولدادى

ەلباسى 31 مامىر – ساياسي قۋعىن-سٷرگٸن قۇرباندارىن ەسكە الۋ كٷنٸنە ارنالعان ٷندەۋ جولدادى.

قۇرمەتتٸ وتانداستار!

بٸز بٷگٸن ساياسي قۋعىن-سٷرگٸن جەنە اشارشىلىق قۇر­بان­دارىن ەسكە الۋ كٷنٸن اتاپ ٶتەمٸز. بٸز حح عاسىردا حالقىمىزدىڭ باسىنان ٶتكەن قاسٸرەتتٸ وقي­عا­لاردىڭ تٷپ-تامىرى مەن سەبەپتەرٸ نەدە ەكەنٸن تەرەڭ تٷسٸنۋٸمٸز كەرەك. 1917 جىلى بولعان قازان سايا­سي رەۆوليۋتسيياسى مەن ودان كەيٸنگٸ ازامات سوعىسى, دەستٷرلٸ ٶمٸر سالتىنىڭ كٷيرەۋٸ, سونداي-اق كەڭەس بيلٸگٸ جٷرگٸزگەن اۋىل شا­رۋا­شىلىعىن جەدەل ۇجىم­داستىرۋ ناۋقانى جەنە وعان ٸلەسە كەلگەن جاپپاي اشارشىلىق پەن زورلىق-زومبىلىق ەلدٸڭ ەۆوليۋ­تسييالىق دامۋىن كٷرت ٷزدٸ. سونىڭ سالدارىنان حالقىمىز بٷكٸل ەلەم تاريحىندا سيرەك بولاتىن الاپات دەموگرافييالىق شىعىنعا ۇشىرادى.

1929-1933 جىلدارى 2 ميلليونعا جۋىق ادام قازا بولىپ, تاعى ميلليونداي ادام جان ساۋعالاپ, ەلدەن بوسىپ كەتتٸ. ودان كەيٸنگٸ ساياسي رەپرەسسييا قازاق قوعامىنىڭ ەليتاسىن جاپپاي قىرعىنعا ۇشىراتتى. ساياسي سەبەپپەن 103 مىڭ ادام سوتتالىپ, ونىڭ 25 مىڭى اتۋ جازاسىنا كەسٸلدٸ. قازاقستان اۋماعىندا 11 جازا­لاۋ لاگەرٸ قۇرىلىپ, وندا سوتتال­عان­دار مەن ولاردىڭ وتباسىلارى ادام تٶزگٸسٸز قيىن جاعدايدا كٷن كەشتٸ. قۋعىن-سٷرگٸننٸڭ زوبالاڭىن قازاقتار عانا ەمەس, قازاق­ستان­عا ەرٸكسٸز, كٷشپەن جەر اۋدارىلىپ كەل­گەن 1,5 ميلليون ٶزگە ەتنوس ٶكٸلدەرٸ دە كٶردٸ. قازاق حالقىنىڭ جاناشىرلىعى مەن كٶمەگٸنٸڭ ارقاسىندا ولار جان ساقتاپ, امان قالدى.

مۇنىڭ بەرٸ – «كوممۋنيزمنٸڭ جارقىن بولاشاعى» اتتى جالاڭ ۇرانمەن جاسالعان قاسٸرەتتٸ تەجٸ­ريبەنٸڭ سالدارى. ەۆوليۋتسييالىق دامۋدىڭ ورنىن رەۆوليۋتسييا باسقاندا, وسىلاي بولادى. ەلٸمٸزدٸڭ ەر قيىرىندا بوي كٶتەرٸپ جاتقان «قازاق حالقىنا مىڭ العىس» مونۋمەنتتەرٸ – قازاق جەرٸنەن پانا تاپقان سان تٷرلٸ حالىقتاردىڭ شىنايى ريزاشىلىق كٶڭٸلٸنٸڭ كٶرٸنٸسٸ. وراسان شىعىنعا ۇشىراعانىنا قارا­ماستان, بٸزدٸڭ حالقىمىز ٶزٸنٸڭ بٸرەگەي ۇلتتىق بولمىسى مەن اسىل قاسيەت­تەرٸن ساقتاپ قالدى. قا­تى­گەزدٸككە بوي الدىرعان جوق, سان عا­سىرلىق دانالىعىن دا جوعالتپادى. بٸراق, ەلٸمٸز باسىنان ٶتكەن وسىناۋ سۇمدىق سىناقتاردى ەشقاشان ۇمىتپايدى جەنە ەڭ ۇلى قازىنا – تەۋەلسٸزدٸكتٸ با­عالاپ, ساقتاي بٸلەدٸ.

تاريحىمىزدىڭ وسى اششى تاعى­لىمى ونى قازاقستاننىڭ قازٸر­­گٸ ۇرپاعىنىڭ جادىنا توقىپ, زەر­دەسٸنە تٷيە بٸلۋٸمەن قۇن­دى بولماق. سوندىقتان قازاقستانداعى ەلەۋ­مەتتٸك بٸرلٸك پەن ۇلت­ارا­لىق كەلٸسٸم, ەلدٸڭ تۇراقتى ەكونوميكاسى مەن بيٸك حالىق­ارا­لىق ابىروي-بە­دە­لٸ حالقىمىزدى حح عاسىردا باس­تان كەشكەن زوبالاڭداردان ساق­تاي بٸلەتٸن سەنٸمدٸ كەپٸل بولىپ سانا­لادى. ٶتكەن عاسىردىڭ قاسٸرەتتٸ كەزەڭ­دەرٸن ەندٸ ەشقاشان قايتالاماۋ ٷشٸن بٸز بۇل جەتٸستٸكتەردٸ باعالاي بٸلۋگە تيٸسپٸز.

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ نۇرسۇلتان نازارباەۆ