Nazarbaev úndeý joldady

Nazarbaev úndeý joldady

Elbasy 31 mamyr – Saiasi qýǵyn-súrgin qurbandaryn eske alý kúnine arnalǵan úndeý joldady.

Qurmetti otandastar!

Biz búgin Saiasi qýǵyn-súrgin jáne asharshylyq qur­ban­daryn eske alý kúnin atap ótemiz. Biz HH ǵasyrda halqymyzdyń basynan ótken qasiretti oqi­ǵa­lardyń túp-tamyry men sebepteri nede ekenin tereń túsinýimiz kerek. 1917 jyly bolǵan Qazan saia­si revoliýtsiiasy men odan keiingi Azamat soǵysy, dástúrli ómir saltynyń kúireýi, sondai-aq Keńes biligi júrgizgen aýyl sha­rýa­shylyǵyn jedel ujym­dastyrý naýqany jáne oǵan ilese kelgen jappai asharshylyq pen zorlyq-zombylyq eldiń evoliý­tsiialyq damýyn kúrt úzdi. Sonyń saldarynan halqymyz búkil álem tarihynda sirek bolatyn alapat demografiialyq shyǵynǵa ushyrady.

1929-1933 jyldary 2 millionǵa jýyq adam qaza bolyp, taǵy milliondai adam jan saýǵalap, elden bosyp ketti. Odan keiingi saiasi repressiia qazaq qoǵamynyń elitasyn jappai qyrǵynǵa ushyratty. Saiasi sebeppen 103 myń adam sottalyp, onyń 25 myńy atý jazasyna kesildi. Qazaqstan aýmaǵynda 11 jaza­laý lageri qurylyp, onda sottal­ǵan­dar men olardyń otbasylary adam tózgisiz qiyn jaǵdaida kún keshti. Qýǵyn-súrginniń zobalańyn qazaqtar ǵana emes, Qazaq­stan­ǵa eriksiz, kúshpen jer aýdarylyp kel­gen 1,5 million ózge etnos ókilderi de kórdi. Qazaq halqynyń janashyrlyǵy men kómeginiń arqasynda olar jan saqtap, aman qaldy.

Munyń bári – «kommýnizmniń jarqyn bolashaǵy» atty jalań uranmen jasalǵan qasiretti táji­ribeniń saldary. Evoliýtsiialyq damýdyń ornyn revoliýtsiia basqanda, osylai bolady. Elimizdiń ár qiyrynda boi kóterip jatqan «Qazaq halqyna myń alǵys» monýmentteri – qazaq jerinen pana tapqan san túrli halyqtardyń shynaiy rizashylyq kóńiliniń kórinisi. Orasan shyǵynǵa ushyraǵanyna qara­mastan, bizdiń halqymyz óziniń biregei ulttyq bolmysy men asyl qasiet­terin saqtap qaldy. Qa­ty­gezdikke boi aldyrǵan joq, san ǵa­syrlyq danalyǵyn da joǵaltpady. Biraq, elimiz basynan ótken osynaý sumdyq synaqtardy eshqashan umytpaidy jáne eń uly qazyna – Táýelsizdikti ba­ǵalap, saqtai biledi.

Tarihymyzdyń osy ashy taǵy­lymy ony Qazaqstannyń qazir­­gi urpaǵynyń jadyna toqyp, zer­desine túie bilýimen qun­dy bolmaq. Sondyqtan Qazaqstandaǵy áleý­mettik birlik pen ult­ara­lyq kelisim, eldiń turaqty ekonomikasy men biik halyq­ara­lyq abyroi-be­de­li halqymyzdy HH ǵasyrda bas­tan keshken zobalańdardan saq­tai biletin senimdi kepil bolyp sana­lady. Ótken ǵasyrdyń qasiretti kezeń­derin endi eshqashan qaitalamaý úshin biz bul jetistikterdi baǵalai bilýge tiispiz.

Qazaqstan Respýblikasynyń Prezidenti Nursultan NAZARBAEV