Elbasy 31 mamyr – Saiasi qýǵyn-súrgin qurbandaryn eske alý kúnine arnalǵan úndeý joldady.
Qurmetti otandastar!
Biz búgin Saiasi qýǵyn-súrgin jáne asharshylyq qurbandaryn eske alý kúnin atap ótemiz. Biz HH ǵasyrda halqymyzdyń basynan ótken qasiretti oqiǵalardyń túp-tamyry men sebepteri nede ekenin tereń túsinýimiz kerek. 1917 jyly bolǵan Qazan saiasi revoliýtsiiasy men odan keiingi Azamat soǵysy, dástúrli ómir saltynyń kúireýi, sondai-aq Keńes biligi júrgizgen aýyl sharýashylyǵyn jedel ujymdastyrý naýqany jáne oǵan ilese kelgen jappai asharshylyq pen zorlyq-zombylyq eldiń evoliýtsiialyq damýyn kúrt úzdi. Sonyń saldarynan halqymyz búkil álem tarihynda sirek bolatyn alapat demografiialyq shyǵynǵa ushyrady.
1929-1933 jyldary 2 millionǵa jýyq adam qaza bolyp, taǵy milliondai adam jan saýǵalap, elden bosyp ketti. Odan keiingi saiasi repressiia qazaq qoǵamynyń elitasyn jappai qyrǵynǵa ushyratty. Saiasi sebeppen 103 myń adam sottalyp, onyń 25 myńy atý jazasyna kesildi. Qazaqstan aýmaǵynda 11 jazalaý lageri qurylyp, onda sottalǵandar men olardyń otbasylary adam tózgisiz qiyn jaǵdaida kún keshti. Qýǵyn-súrginniń zobalańyn qazaqtar ǵana emes, Qazaqstanǵa eriksiz, kúshpen jer aýdarylyp kelgen 1,5 million ózge etnos ókilderi de kórdi. Qazaq halqynyń janashyrlyǵy men kómeginiń arqasynda olar jan saqtap, aman qaldy.
Munyń bári – «kommýnizmniń jarqyn bolashaǵy» atty jalań uranmen jasalǵan qasiretti tájiribeniń saldary. Evoliýtsiialyq damýdyń ornyn revoliýtsiia basqanda, osylai bolady. Elimizdiń ár qiyrynda boi kóterip jatqan «Qazaq halqyna myń alǵys» monýmentteri – qazaq jerinen pana tapqan san túrli halyqtardyń shynaiy rizashylyq kóńiliniń kórinisi. Orasan shyǵynǵa ushyraǵanyna qaramastan, bizdiń halqymyz óziniń biregei ulttyq bolmysy men asyl qasietterin saqtap qaldy. Qatygezdikke boi aldyrǵan joq, san ǵasyrlyq danalyǵyn da joǵaltpady. Biraq, elimiz basynan ótken osynaý sumdyq synaqtardy eshqashan umytpaidy jáne eń uly qazyna – Táýelsizdikti baǵalap, saqtai biledi.
Tarihymyzdyń osy ashy taǵylymy ony Qazaqstannyń qazirgi urpaǵynyń jadyna toqyp, zerdesine túie bilýimen qundy bolmaq. Sondyqtan Qazaqstandaǵy áleýmettik birlik pen ultaralyq kelisim, eldiń turaqty ekonomikasy men biik halyqaralyq abyroi-bedeli halqymyzdy HH ǵasyrda bastan keshken zobalańdardan saqtai biletin senimdi kepil bolyp sanalady. Ótken ǵasyrdyń qasiretti kezeńderin endi eshqashan qaitalamaý úshin biz bul jetistikterdi baǵalai bilýge tiispiz.
Qazaqstan Respýblikasynyń Prezidenti Nursultan NAZARBAEV