قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ەل تەۋەلسٸزدٸگٸنٸڭ 30 جىلدىعىنا ارنالعان سالتاناتتى جيىندا سٶيلەگەن سٶزٸ جارييالاندى, دەپ حابارلايدى ەلباسىنىڭ رەسمي سايتى.
***
قىمباتتى وتانداستار!
ارداقتى اعايىن!
قادٸرلٸ حالقىم!
ەڭ اسىل قۇندىلىعىمىز – قاستەرلٸ تەۋەلسٸزدٸكتٸڭ 30 جىلدىق تورقالى تويىمەن بارشاڭىزدى شىن جٷرەكتەن قۇتتىقتايمىن!
قۇرمەتتٸ قاسىم-جومارت كەمەلۇلى, سٸزگە مازمۇندى بايانداماڭىز بەن مەنٸڭ ەل باسقارعان كەزدەگٸ ەڭبەگٸمە بەرگەن اسا جوعارى باعاڭىز ٷشٸن زور ريزاشىلىق بٸلدٸرەمٸن.
* * *
تۇڭعىش پرەزيدەنت رەتٸندە كٷن-تٷن دەمەي ەلدٸڭ تاعدىر-تالايىن ويلاپ, تۋعان حالقىممەن بٸرگە تىنىمسىز تەر تٶككەن, تولاسسىز ۋايىم كەشكەن كەزدەردٸڭ ەر سەتٸ مەنٸڭ جادىمدا ٶشپەستەي جازۋلى.
«اق تٷيەنٸڭ قارنى جارىلعان» اقجولتاي كٷن, ازاتتىق العان شاعىمىز دەل كەشەگٸدەي كٶز الدىمدا.
ەگەمەن ەلٸمٸزدٸڭ دەربەس دەۋٸرٸ, سالتاناتتى ساپارى سول تاريحي وقيعادان باستالعان ەدٸ.
بابالارىمىز عاسىرلار بويى اڭساعان ارمان اقيقاتقا اينالدى.
تەڭٸرگە تەۋبە, كٶزدەگەنٸمٸز بەن كٶكسەگەنٸمٸزگە جەتتٸك!
كٶكتەن تٸلەگەنٸمٸز بەن كٶپتەن كٷتكەنٸمٸز بولدى.
كەتكەن ەسەمٸزدٸڭ, شەككەن زاردابىمىز بەن كەمشٸن-كەمٸسٸمٸزدٸڭ ورنى تولدى.
ەرۋاق قولدادى, ەدٸلەت ورنادى:
«مىڭ ٶلٸپ, مىڭ تٸرٸلگەن» قاسيەتتٸ حالقىمىز قايتا تٷلەدٸ.
مىڭجىلدىقتار توعىسار تۇستا بايىرعى مەملەكەتتٸگٸمٸز قايتا جاڭعىردى.
* * *
وتىز جىلدا ەلٸمٸز تۇتاس عاسىرعا تاتيتىن ۇلى جولدان ٶتتٸ.
وسى تاريحي كەزەڭدە بٸز باعىندىرعان بەلەستەر – تەۋەلسٸزدٸك دەۋٸرٸنٸڭ بٸر-بٸر بەدەرلٸ بيٸگٸ دەۋگە لايىق.
بارلىعىن تٷيٸندەي كەلگەندە, ەڭ باستى جەتٸستٸگٸمٸز – بٸز قازاقستاندى ەلەم مويىنداعان مەملەكەت رەتٸندە قالىپتاستىرىپ, ەڭسەلٸ ەلگە اينالدىردىق.
بٷگٸندە جاھان جۇرتشىلىعى قازاق جەرٸن – بەيبٸت مەكەن, قازاق ەلٸن – مەرتەبەلٸ مەملەكەت, سەنٸمدٸ سەرٸكتەس رەتٸندە تانيدى.
مۇنداي بەدەلگە تەك رۋحى كٷشتٸ, جۇدىرىقتاي جۇمىلعان بٸرلٸگٸ بەكەم حالىق قانا يە بولا الادى.
بٸر ٷيدٸڭ بالاسىنداي, بٸر قولدىڭ سالاسىنداي ىنتىماعى جاراسقان جۇرتىمىزدىڭ ٷلكەن-كٸشٸسٸنە سول ٷشٸن شىنايى العىسىمدى ارناعىم كەلەدٸ.
وسى ورايلى سەتتە, ازاتتىق الۋدىڭ اۋىر جٷگٸن بٸرگە كٶتەرٸسكەن الدىڭعى-كەيٸنگٸ سەرٸكتەرٸمە دە ارنايى راحمەت ايتامىن.
* * *
تاياۋدا «تەۋەلسٸزدٸك تاعىلىمى» اتتى ماقالام جارىق كٶرگەنٸن بٸلەسٸزدەر.
ونداعى ەلٸم دەپ ەمٸرەنۋدەن, تەۋەلسٸزدٸك دەپ تەبٸرەنۋدەن تۋعان ٶزەكجاردى ويلارىم مەن تاريحي وقيعالاردى قايتالاۋدىڭ قاجەتٸ جوق شىعار.
تەك الماعايىپ زاماندا ازۋلى مەن تٸستٸنٸڭ, كٷشتٸ مەنەن سۇستىنىڭ ولجاسى بولىپ كەتۋدەن وڭاي نەرسە جوق ەكەنٸن عانا ەسكە سالىپ ٶتكٸم كەلەدٸ.
سوندىقتان جاھاندانۋ جالىنىنا جۇتىلىپ كەتپەي, ۇلتتىق جاڭعىرۋدىڭ نەگٸزٸن بٸرلەسە نىقتاۋىمىز قاجەت.
* * *
وسىدان وتىز جىل بۇرىن تۇڭعىش پرەزيدەنت رەتٸندە قىزمەتٸمە كٸرٸسەر الدىنداعى سالتاناتتا ماعان حالقىمىزدىڭ ابىز اقساقالى شەكٸر ەبەنوۆ دانا بابالار دەستٷرٸمەن:
تار اسۋ, تايعاناق جول, كەر بەلەستە,
ەل تٸزگٸنٸن نىق ۇستار سەن ەمەس پە?!
حالقىڭ سٷيگەن پەرزەنتٸ بول دەيتۇعىن,
قارت اتاڭ توقسان بٸردە مەن ەمەس پە?!
– دەپ اق باتاسىن بەرگەن بولاتىن.
باتاعا قوسا حالىقتىڭ كەلەشەككە دەگەن ٷمٸتٸ مەن ارمان-تٸلەگٸن جەتكٸزٸپ, امانات جٷكتەگەنٸ ەلٸ ەسٸمدە.
ٶزٸم باسشىلىق ەتكەن وتىز جىلعا جۋىق ۋاقىت بويى مەن حالقىمنىڭ سەنٸمٸنەن شىعۋعا بار كٷش-جٸگەرٸمدٸ جۇمساپ, سانالى عۇمىرىمدى ەل يگٸلٸگٸ ٷشٸن ايانباي قىزمەت ەتۋگە ارنادىم.
ەڭبەگٸم اقتالدى دەپ ويلايمىن.
وتانىمىز قازاقستان رەسپۋبليكاسى ورتالىق ازييانىڭ كٶشٸن باستاپ, تمد ەلدەرٸنٸڭ تٶرٸنە جايعاستى.
الپاۋىت ەلدەرمەن ٷزەڭگٸ قاعىستىرىپ, وزىق مەملەكەتتەرمەن تەڭ دەرەجەدە ىنتىماقتاستىق ورناتتى.
* * *
جىر الىبى اتانعان بابامىز جامبىل جاباەۆ كەزٸندە: «جامبىل – مەنٸڭ جاي اتىم, حالىق – مەنٸڭ شىن اتىم», – دەپتٸ عوي.
بٷگٸندە ەڭبەگٸمدٸ ەلەگەن ەل-جۇرتىم مەنٸ ٶزٸنٸڭ اتىنا ورتاقتاستىرىپ, «ەلباسى» دەگەن مەرتەبە بەردٸ.
ٶز باسىم «ەل ماعان ەمەس, كەرٸسٸنشە مەن ەلٸمە نە بەرەمٸن?» دەۋمەن كەلە جاتقان اداممىن.
بۇدان دا كەيٸن, اقىرعى دەمٸمە دەيٸن تۋعان ەلٸمنٸڭ تىنىس-تٸرشٸلٸگٸنە الاڭداۋمەن ٶتەرٸم انىق.
* * *
ەڭ قيىن دا كٷردەلٸ شەشٸمدەر قابىلدار سەتتەردە مەن ەردايىم قالىڭ ەلٸمە, قارا ورمان حالقىما ارقا سٷيەدٸم.
ماعان ەردايىم سەنٸم ارتىپ, بارلىق باستامالارىما قولداۋ كٶرسەتتٸڭٸزدەر.
سول ٷشٸن بارشاڭىزعا تاعى دا راحمەت!
* * *
بٸز – تەكتٸ حالىقتىڭ ۇرپاعىمىز.
عاسىرلار بويى باتىر بابالار ۇلان بايتاق جەردٸ اق بٸلەكتٸڭ كٷشٸمەن, اق نايزانىڭ ۇشىمەن قورعاپ, بٸزگە ميراس ەتتٸ.
مەن سول اتا-بابالار اماناتىنا ەردايىم ادال بولدىم.
«ەل باسىنا كٷن تۋسا, ەر ەتٸكپەن سۋ كەشەر» دەگەندەي, جۇرتىمنىڭ جارقىن بولاشاعى ٷشٸن جانىمدى ايامادىم.
بٷگٸن, ارادا 30 جىل ٶتكەن سوڭ, سول اسقاق ارماندارىمنىڭ ورىندالعانىن كٶرۋ – مەن ٷشٸن زور باقىت.
جەتكەن بارلىق بيٸكتەر – بٸزدٸكٸ جەنە بەرٸمٸزدٸكٸ.
ونى ەشكٸم دە جوققا شىعارا المايدى.
مەن وردا بۇزار جاسقا ەندٸ تولعان قازاقستاننىڭ بولاشاقتا قازٸرگٸدەن دە قۋاتتى, ەلەمگە ەيگٸلٸ مەملەكەتتٸڭ بٸرٸ جەنە بٸرەگەيٸنە اينالعانىن قالايمىن ەرٸ سوعان سەنەمٸن.
* * *
قازٸرگٸ كٷنٸ بٸز الدىمىزعا وزىق 30 ەل قاتارىنا قوسىلۋ جٶنٸندە ٶرشٸل ماقسات قويىپ وتىرمىز.
«ارمانسىز ادام – قاناتسىز قۇس» دەگەندەي, ەلٸمٸزدٸ ٶركەندەتۋ جولىندا بٸزگە ەشقاشان توقمەيٸلسۋگە, توقتاپ قالۋعا بولمايدى.
جەر كٶلەمٸ جٶنٸنەن ەلەمدە 9-شى ورىن الاتىن ەلٸمٸز باسقا دا بارلىق باعىت بويىنشا بولاشاقتا وزىق 10 مەملەكەت قاتارىنا قوسىلسا دەپ ارماندايمىن.
ۇلى مۇرات جولىنا بەلٸن بايلاعان ۇلتىمىز, ماقساتكەر دە جاسامپاز جۇرتىمىز باردا سول ارمانىمنىڭ ورىندالارىنا سەنگٸم كەلەدٸ.
ارداقتى ەلەۋمەت!
باردى باعالاعان – وزادى, جوقتى قۋالاعان – توزادى.
تەۋەلسٸزدٸكتەن قىمبات قۇندىلىق, ەگەمەندٸكتەن اسقان بايلىق جوق.
بٸز باسىمىزعا باق بولىپ قونعان ازاتتىقتى ايالاي بٸلۋٸمٸز كەرەك.
«تٸرلٸك باسقا بولسا دا – تٸلەك بٸر, بارماق باسقا بولسا دا – بٸلەك بٸر» دەگەن اتادان قالعان ۇلاعاتتى سٶز بار.
تەۋەلسٸزدٸكتٸ جارييالاپ, تۇرلاۋلى ەتۋ بٸزدٸڭ بۋىنعا بۇيىرعان باقىت ەرٸ كيەلٸ بورىش بولدى.
ال سول تەۋەلسٸزدٸكتٸ قورعاۋ مەن ەل ىرىسىن ەسەلەۋ – كەلەر ۇرپاققا, جاستارىمىزعا اسىل پارىز ەرٸ امانات.
زاماناۋي بٸلٸممەن قارۋلانعان بٷگٸنگٸ جاس تولقىن تەۋەلسٸزدٸكتٸڭ جاڭا جىلناماسىن جازىپ جاتىر.
قازٸرگٸدەي اۋمالى-تٶكپەلٸ ۋاقىتتا بەرٸن تەك بٸلٸم, عىلىم, تاۋداي تالاپ پەن تاباندى ٸزدەنٸس ارقىلى عانا تولىق يگەرٸپ, بەكەم باعىندىرۋعا بولادى.
وسى ورايدا, مەن تەۋەلسٸزدٸك ۇرپاقتارىنا – جاستارعا زور ٷمٸت ارتامىن جەنە اق باتامدى بەرەمٸن.
قۇرمەتتٸ قازاقستاندىقتار!
بٸزگە الداعى ۋاقىتتا بەيبٸتشٸلٸكتٸ جاقتايتىن ساياساتىمىز بەن حالىقتىڭ ەل-اۋقاتىن جاقسارتۋ باعىتىنداعى يگٸ ەرەكەتتەرٸمٸزدٸ جالعاستىرا بەرۋ كەرەك.
كٶپشٸلٸك حالىقتىڭ قولداۋىمەن رەسمي جوعارى بيلٸك تٸزگٸنٸن قولىنا العان مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەلۇلى توقاەۆ بٷگٸندە ستراتەگييالىق باعدارىمىزدى لايىقتى جالعاستىرىپ, ەلدٸ تيٸمدٸ باسقارىپ كەلەدٸ.
ەلٸ ەرٸنە سەنگەن, ەرٸ ەلٸنە سٷيەنگەن جورالى جۇرتىمىزدىڭ ەرتەڭٸ بۇدان دا جارقىن بولارىنا كٷمەنٸم جوق.
* * *
ىنتىماق پەن بٸرلٸكتٸ تۋ ەتكەن ەل كەز كەلگەن تار جول, تايعاق كەشۋدەن سٷرٸنبەي ٶتەتٸنٸ انىق.
ونى وتىز جىلدا ٶزگەگە دە, ٶزٸمٸزگە دە داۋسىز دەلەلدەدٸك.
ەندەشە, ەلدٸكتٸڭ التىن ارقاۋىنداي ۇلتتىق اۋىزبٸرلٸگٸمٸزدٸ ارداقتاپ, تەۋەلسٸزدٸكتٸ كٶزدٸڭ قاراشىعىنداي ساقتاۋىمىز كەرەك.
سوندىقتان ەردايىم تۇعىرىمىز – تىنىشتىق, تٸلەگٸمٸز تاتۋلىق بولۋعا تيٸس.
قىمباتتى وتانداستار!
تەۋەلسٸزدٸكتٸڭ 30 جىلدىعى – جاسامپاز قازاقستان تاريحىنىڭ جاڭا بٸر بەلەسٸ.
ەلٸمٸز مەڭگٸلٸككە باعىت ۇستاعان ۇزاق جولدىڭ ەلٸ دە باسىندا دەپ سانايمىن.
ۇلت بولىپ اتتانعان سول ۇلى جولداعى الىستى كٶزدەگەن ساپارىمىز سەتتٸ بولسىن!
بارشامىزدى بابالار ارۋاعى قولداپ, حالقىمىزدى بەيبٸتشٸلٸك پەن بەرەكەدەن ايىرماسىن.
ححٸ عاسىر قازاقستاننىڭ «التىن عاسىرىنا» اينالسىن.
تەۋ ەتەر كيەمٸز – تەۋەلسٸزدٸك جاساسىن!
ەگەمەندٸگٸمٸز باياندى, ەلدٸگٸمٸز مەڭگٸ بولسىن!
