نازارباەۆ: اسا تاعدىرلى مەسەلەنٸ جارييا ەتپەكپٸن (ۆيدەو)

نازارباەۆ: اسا تاعدىرلى مەسەلەنٸ جارييا ەتپەكپٸن (ۆيدەو)

قر پرەزيدەنتٸ نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاقستاندىقتارعا ٷندەۋ جاسادى, - دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" .

پرەزيدەنتتٸڭ بيلٸك تارماقتارىن ٷلەستٸرۋ مەسەلەلەرٸ بويىنشا ٷندەۋٸ تەلەارنالار ەفيرٸندە تاراتىلدى.

مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ بيلٸك تارماقتارىنىڭ ٶكٸلەتتٸكتەرٸن قايتا بٶلۋ ٷشٸن تيٸستٸ زاڭدارعا ٶزگەرٸستەر پارلامەنتتٸڭ وسى سەسسيياسىنىڭ اياعىنا دەيٸن ەنگٸزٸلەتٸنٸن ايتتى. تٶمەندە ەلباسى سٶزٸنٸڭ تولىق نۇسقاسى.

قۇرمەتتٸ قازاقستاندىقتار! سٸزدەردٸڭ نازارلارىڭىزعا ەلٸمٸز ٷشٸن اسا ماڭىزدى, تاعدىرلى مەسەلەنٸ ۇسىنباقپىن. بۇل – كونستيتۋتسييا مەن زاڭدارعا ٶزگەرٸستەر ەنگٸزۋ. بٸزدٸڭ الدىمىزدا بيلٸك تارماقتارىنىڭ ٶكٸلەتتٸكتەرٸن قايتا بٶلۋ مٸندەتٸ تۇر. قازٸر زاماننىڭ ديدارى ٶزگەردٸ. بٸز دە ٶزگەرۋگە تيٸسپٸز. سول سەبەپتٸ, مەملەكەتتٸڭ باسقارۋ جٷيەسٸن دە جاڭعىرتاتىن كەز كەلدٸ. مەن ەلدٸڭ مٷددەسٸ مەن زاماننىڭ تالابىن, ۇرپاقتىڭ بولاشاعىن ويلاي وتىرىپ, وسىنداي بايلام جاسادىم. ارنايى قۇرىلعان جۇمىس توبى اتقارىلعان ٸستەردٸ باياندادى. رەفورما ەكٸ نەگٸزگٸ باعىت بويىنشا ٸسكە اسادى.

بٸرٸنشٸدەن, پرەزيدەنتتٸڭ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق پروتسەستەردٸ رەتتەۋدەگٸ بٸرشاما ٶكٸلەتتٸكتەرٸن ٷكٸمەتكە جەنە باسقا دا اتقارۋشى ورگاندارعا بەرگەن جٶن. سوندا بۇل سالاعا ٷكٸمەت, مينيسترلٸكتەر جەنە ەكٸمدٸكتەر تولىقتاي جاۋاپ بەرەتٸن بولادى. ٶكٸلەتتٸكتەردٸ بەرۋ تيٸستٸ زاڭداردى ٶزگەرتۋ ارقىلى ٸسكە اسادى. بۇل ٶزگەرٸستەردٸ ٷكٸمەت قازٸرگٸ پارلامەنتتٸڭ سەسسييانىڭ اياعىنا دەيٸن پارلامەنتكە ەنگٸزۋٸ تيٸس.

ەكٸنشٸدەن, ودان دا كٷردەلٸ مٸندەت – بيلٸك تارماقتارى اراسىنداعى قارىم-قاتىناستى كونستيتۋتسييالىق دەڭگەيدە تەڭگەرٸمدٸ ەتۋ. وسى رەفورمانىڭ اياسىندا ٷكٸمەتتٸ جاساقتاۋداعى پارلامەنتتٸڭ رٶلٸن كٷشەيتەمٸز. پارلامەنت سايلاۋىندا جەڭگەن پارتييا ٷكٸمەت قۇرامىن انىقتاۋعا تٷبەگەيلٸ ىقپال ەتەتٸن بولادى. بۇل مينيسترلەر كابينەتٸنٸڭ ٶكٸلەتتٸ بيلٸك الدىنداعى جاۋاپكەرشٸلٸگٸن ارتتىرادى. تيٸسٸنشە, بيلٸكتٸڭ زاڭ شىعارۋشى تارماعىنىڭ اتقارۋشى بيلٸككە باقىلاۋىن كٷشەيتەدٸ.

ايتىلعان ەكٸ باعىتتىڭ قاي-قايسىسى دا جاۋاپكەرشٸلٸك پەن كەسٸبيلٸكتٸ ارتتىرۋ ارقىلى مەملەكەتتٸك باسقارۋ تيٸمدٸلٸگٸن كٷشەيتەدٸ. جۇمىس توبى بارلىق سۇراقتاردى جان-جاقتى زەرتتەپ, قوعامدىق تالقىلاۋعا شىعارۋ ٷشٸن ۇسىنىستار جيىنتىعىن ەزٸرلەۋٸ قاجەت.

ۋۆاجاەمىە كازاحستانتسى!

يا وبراششايۋس ك ۆام پو پرينتسيپيالنومۋ دليا ناشەي سترانى ۆوپروسۋ.

ەتو پەرەراسپرەدەلەنيە پولنوموچيي مەجدۋ ۆەتۆيامي گوسۋدارستۆەننوي ۆلاستي.

مويم راسپورياجەنيەم سوزدانا سپەتسيالنايا رابوچايا گرۋپپا. وني پورابوتالي نەپلوحو.

يا زاسلۋشال وتچەت و رابوتە گرۋپپى.

پرەدستوياششايا رەفورما وپيراەتسيا نا لوگيكۋ ناشەگو رازۆيتييا ي لوگيكۋ سوۆرەمەننوگو رازۆيتييا ۆ تسەلوم.

وسنوۆنايا سۋت – پرەزيدەنت وتداەت رياد سۆويح پولنوموچيي پارلامەنتۋ ي پراۆيتەلستۆۋ.

سيلنايا پرەزيدەنتسكايا ۆەرتيكال نۋجنا بىلا نام ۆ حودە پرەودولەنييا وگرومنىح ترۋدنوستەي ستانوۆلەنييا گوسۋدارستۆا.

ونا سەبيا ۆ تو ۆرەميا وپراۆدالا. ۆسە ناشي دوستيجەنييا بىلي رەاليزوۆانى يمەننو پري ەتوي سيستەمە.

ەتا رەفورما ناتسەلەنا نا پوۆىشەنيە ەففەكتيۆنوستي سيستەمى ۋپراۆلەنييا. 

مى پوسترويلي نوۆوە گوسۋدارستۆو, نوۆۋيۋ ەكونوميكۋ, نوۆوە وبششەستۆو.

پراۆيلنوست ۆىستروەننوي نامي تراەكتوريي رازۆيتييا پودتۆەرجدەنا ساموي يستوريەي. وتمەچايا 25-لەتيە ناشەي نەزاۆيسيموستي, مى گوۆوريلي و ناشيح دوستيجەنيياح, ۆ توم چيسلە ي و رابوتە ۆلاستنىح سترۋكتۋر, پرەزيدەنتسكوي سيستەمە.

ودناكو مير سەگودنيا مەنياەتسيا نا گلازاح.

سكوروست ي سلوجنوست وبششەستۆەننىح پروتسەسسوۆ ناراستاەت ي ۆ كازاحستانە.

ۋجە سەگودنيا مى دولجنى دۋمات و توم, كاك رەاگيروۆات نا گلوبالنىە ي رەگيونالنىە ۆىزوۆى, كوتورىە نەيزبەجنو پوستاۆيت گريادۋششايا يستورييا پەرەد نامي.

سۋت پرەدلاگاەموي رەفورمى سوستويت ۆ سەرەزنوم پەرەراسپرەدەلەنيي ۆلاستنىح پولنوموچيي, دەموكراتيزاتسيي پوليتيچەسكوي سيستەمى ۆ تسەلوم.

دليا پرەزيدەنتا ۆ نوۆىح ۋسلوۆيياح پريوريتەتامي ستانۋت ستراتەگيچەسكيە فۋنكتسيي, رول ۆەرحوۆنوگو اربيترا ۆ وتنوشەنيياح مەجدۋ ۆەتۆيامي ۆلاستي.

گلاۆا گوسۋدارستۆا سكونتسەنتريرۋەتسيا تاكجە نا ۆنەشنەي پوليتيكە, ناتسيونالنوي بەزوپاسنوستي ي وبورونوسپوسوبنوستي سترانى.

پري ەتوم رول پراۆيتەلستۆا ي پارلامەنتا زناچيتەلنو ۋسيليتسيا.

داننايا رابوتا بۋدەت پروۆوديتسيا پو دۆۋم كليۋچەۆىم ناپراۆلەنييام.

ۆو-پەرۆىح, سلەدۋەت پەرەدات زناچيتەلنۋيۋ چاست ۋستانوۆلەننىح زاكونوم پولنوموچيي پرەزيدەنتا پو رەگۋليروۆانييۋ سوتسيالنو-ەكونوميچەسكيح پروتسەسسوۆ پراۆيتەلستۆۋ ي درۋگيم يسپولنيتەلنىم ورگانام.

زا داننۋيۋ سفەرۋ ۆ پولنوم وبەمە دولجنى وتۆەچات پراۆيتەلستۆو, مينيستەرستۆا ي اكيماتى.

دەلەگيروۆانيە پولنوموچيي موجنو  وبەسپەچيت زا سچەت يزمەنەنييا  سووتۆەتستۆۋيۋششيح زاكونوۆ. وكولو 40 پولنوموچيي, كوتورىە موجنو پەرەدات يلي ۆ پراۆيتەلستۆو, يلي ۆ پارلامەنت.

ەتي پوپراۆكي پراۆيتەلستۆو ۆ پريوريتەتنوم پوريادكە ۆنەسەت ۆ پارلامەنت دليا پرينياتييا دو كونتسا تەكۋششەي سەسسيي.

ۆو-ۆتورىح, بولەە سلوجنايا زاداچا – سبالانسيروۆات وتنوشەنييا مەجدۋ ۆەتۆيامي ۆلاستي نا كونستيتۋتسيوننوم ۋروۆنە.

ۆاجنو ۋسيليت رول پارلامەنتا ۆ فورميروۆانيي پراۆيتەلستۆا, پوۆىسيت وتۆەتستۆەننوست كابينەتا مينيستروۆ پەرەد دەپۋتاتسكيم كورپۋسوم.

پوبەديۆشايا نا پارلامەنتسكيح ۆىبوراح پارتييا بۋدەت رەشايۋششيم وبرازوم ۆلييات نا فورميروۆانيە پراۆيتەلستۆا.

يسحوديا يز ەتوگو, بۋدەت زاكونومەرنىم, ەسلي پراۆيتەلستۆو ستانەت سلاگات پولنوموچييا پەرەد ۆنوۆ يزبراننىم ماجيليسوم, ا نە پرەزيدەنتوم, كاك ەتو بىلو رانشە.

سلەدۋەت ۋپروستيت پوريادوك ۆىراجەنييا نەدوۆەرييا چلەنام پراۆيتەلستۆا سو ستورونى پالات پارلامەنتا.

ەتو ۋسيليت كونترول زاكونوداتەلنوي ۆەتۆي ۆلاستي زا يسپولنيتەلنوي.

تسەلەسووبرازنو پەرەدات پراۆيتەلستۆۋ ۋتۆەرجدەنيە گوسۋدارستۆەننىح پروگرامم, زا كوتورىە ونو بۋدەت نەستي ۆسيۋ پولنوتۋ وتۆەتستۆەننوستي.

پراۆيتەلستۆۋ موجنو پەرەدات پراۆو سامومۋ وبرازوۆىۆات ي ۋپرازدنيات تسەنترالنىە يسپولنيتەلنىە ورگانى, نە ۆحودياششيە ۆ ەگو سوستاۆ.

پرەزيدەنت موجەت وتكازاتسيا وت پراۆا وتمەنيات ليبو پريوستاناۆليۆات دەيستۆيە اكتوۆ پراۆيتەلستۆا ي پرەمەر-مينيسترا. 

ۆسە ەتو پوۆىسيت وتۆەتستۆەننوست يسپولنيتەلنىح گوسورگانوۆ ي يح رۋكوۆوديتەلەي, نادەليت نەوبحوديمىمي پولنوموچييامي.

ۋتراتيلي اكتۋالنوست نورمى و ۆوزموجنوستي پرينياتييا پرەزيدەنتسكيح ۋكازوۆ, يمەيۋششيح سيلۋ زاكونا.

پرەدلاگاەتسيا ۋسيليت رول پارلامەنتا ۆ وتنوشەنيي مەستنوي يسپولنيتەلنوي ۆلاستي.

كرومە توگو, ترەبۋەتسيا پرورابوتات ۆوپروس و سوۆەرشەنستۆوۆانيي دەياتەلنوستي كونستيتۋتسيوننوگو سوۆەتا, سۋدەبنوي سيستەمى ي پروكۋراتۋرى. 

ۆ تو جە ۆرەميا, نام نەوبحوديمى بەزۋسلوۆنىە گارانتيي نەيزمەننوستي ناشەگو كونستيتۋتسيوننوگو سترويا.

رابوچايا گرۋپپا بۋدەت دالشە رابوتات, يم نەوبحوديمو ۆسەستوروننە يزۋچيت ۆسە ەتي ۆوپروسى ي پودگوتوۆيت پاكەت پرەدلوجەنيي دليا پوسلەدۋيۋششەگو وبششەستۆەننوگو وبسۋجدەنييا.

پرەدلاگاەمايا پروگرامما پوزۆوليت رەشيت تري زاداچي.

ۆو-پەرۆىح, سوزدات زاپاس ۋستويچيۆوستي پوليتيچەسكوي سيستەمى نا منوگيە گودى ۆپەرەد.

ۆو-ۆتورىح, پوۆىشەنيە رولي پراۆيتەلستۆا ي پارلامەنتا داست بولەە ەففەكتيۆنىي مەحانيزم وتۆەتا نا سوۆرەمەننىە ۆىزوۆى.

دا, ەتو بولەە سلوجنايا سيستەما ۋپراۆلەنييا, نو ي وبششەستۆو ستالو بولەە سلوجنىم.

يا سوزناتەلنو يدۋ نا دەلەگيروۆانيە زناچيتەلنوي چاستي پولنوموچيي, كوتورىمي وبلاداەت پرەزيدەنت.

ي دەلايۋ ەتو س ودنوي ەدينستۆەننوي تسەليۋ – پوسترويت بولەە ەففەكتيۆنۋيۋ, ۋستويچيۆۋيۋ, سوۆرەمەننۋيۋ سيستەمۋ ۋپراۆلەنييا سترانوي.

ۆ-ترەتيح, ۆ ميرە نەت ۋنيۆەرسالنوي مودەلي گوسۋدارستۆەننوگو ۋسترويستۆا. ۆسە ناحودياتسيا ۆ پويسكاح.

مى نيكوگدا نە زانيماليس كوپيروۆانيەم چۋجيح مودەلەي گوسۋدارستۆەننوگو ۋسترويستۆا, ناحوديا سۆوي, پودچاس ۋنيكالنىە رەشەنييا, حوتيا ەست ۆوپروسى, ۆ كوتورىح مى سلەدۋەم ۆ رامكاح مەجدۋنارودنوگو وپىتا.

پرەدلاگاەمايا نامي رەفورما وپيراەتسيا, پرەجدە ۆسەگو, نا سوبستۆەننىي وپىت ي پوترەبنوستي ساموگو كازاحستانا.

پروگرامما رەفورم – ەتو ناش وتۆەت نا ۆوپروس, ۆ كاكوم ناپراۆلەنيي پويدەت كازاحستان.

وتۆەت ياسنىي ي پوسلەدوۆاتەلنىي – ۆ ستورونۋ دەموكراتيچەسكوگو رازۆيتييا.

ۋچيتىۆايا ۆاجنوست پرەدلاگاەمىح مەر, يا رەشيل ۆىنەستي نا ۆسەنارودنوە وبسۋجدەنيە پروەكت كونستيتۋتسيوننىح رەفورم, كوتورىي بۋدەت وپۋبليكوۆان.

يزدان سووتۆەتستۆۋيۋششيي ۋكاز.

ۆسە ەتو وتۆەچاەت بۋدۋششەمۋ رازۆيتييۋ سترانى ي سووتۆەتستۆۋيۋت پياتي ينستيتۋتسيونالنىم رەفورمام.

پياتىي پۋنكت «وتكرىتوە پراۆيتەلستۆو» كاك راز پرەدپولاگال سەرەزنوە پەرەراسپرەدەلەنيە پولنوموچيي.  دليا توگو, چتوبى ۆسە ۆەتۆي ۆلاستي رابوتالي ەففەكتيۆنو ي وتۆەتستۆەننو, ۆاجنو سوزدات مەجدۋ نيمي سووتۆەتستۆۋيۋششيە بالانسى ي پروتيۆوۆەسى.