مىرزاشٶل مەن شاردارادا جاڭا وبلىس قۇرىلۋى كەرەك

تٷركٸستان وبلىسىن ەكٸگە بٶلٸپ, مىرزاشٶل, شاردارا جەنە سارىاعاش ٶڭٸرلەرٸندەگٸ قالا, اۋدانداردان ەلٸمٸزدٸڭ 15-شٸ جاڭا وڭتٷستٸك قازاقستان وبلىسىن قۇرۋ قاجەت.

توقسانىنشى جىلداردىڭ باس كەزٸ.

تٷركٸستان قالاسىندا ۋنيۆەرسيتەت اشىلىپ, بٸر جىلدان كەيٸن وعان حالىقارالىق جوعارى وقۋ ورنى دەگەن مەرتەبە بەرٸلٸپ, تٷركييادان كەلگەن تٷرٸك اعايىندارمەن ەندٸ-ەندٸ ارالاسىپ, تەۋەلسٸزدٸكتٸڭ العاشقى دەمٸن تاتىپ, سەزٸنٸپ جاتقان كەزٸمٸز.

ول كەزدە تٷركٸستاننىڭ قالا دەگەن اتى بولماسا, احۋالى كەدٸمگٸ الىستاعى اۋىلدارمەن بٸردەي-اق, مەدەنيەتٸ جاعىنان اسىپ-تاسىپ تۇرعانى شامالى ەدٸ.

باسقاسىن ايتپاي-اق قويايىن, جاتاقحانادا بٸرگە تۇراتىن كٶرشٸ پروفەسسور اعامىز ەكەۋمٸز مەرزٸمدٸ باسىلىمداردى كەزەكتەسٸپ ساتىپ الىپ وقيتىنبىز.

كەزەك ماعان كەلگەن كەزدە كيوسكٸگە بارىپ, گازەت سۇراسام, ونداعىلار: «سوندا سٸز گازەتتٸ وقۋ ٷشٸن ساتىپ الايىن دەپ تۇرسىز با?» - دەپ سۇراپ, تاڭ-تاماشا بولاتىن.

ايالداماعا اۆتوبۋس كەلٸپ توقتاعاندا, كٶشەنٸڭ توپىراعى بەتٸڭە قاراي بۇرق ەتە قالاتىن.

ٷيدەن ٷتٸكتەتٸپ كيٸپ شىققان اق كٶيلەك پەن كەستٷم-شالبارعا جابىسقان شاڭ-توپىراقتى قولىمىزبەن قاعىپ-قاعىپ جٸبەرٸپ, بۇعان دەيٸن تەحنيكۋم, ۋچيليششە بولعان ورىنداردا ورنالاسقان اۋديتورييالاردا كٷتٸپ وتىرعان ستۋدەنتتەرٸمٸزگە قاراي اسىعاتىنبىز.

بارلىق جەردٸ داعدارىس دەرتٸ دەندەپ العان كەز. تٷنگە قاراي تٷركٸستان قالاسى بويىنشا تەك قانا ۋنيۆەرسيتەتكە تيەسٸلٸ عيماراتتاردا, وقىتۋشىلار مەن ستۋدەنتتەر تۇرىپ جاتقان جاتاقحانالاردا عانا جارىق جانىپ تۇراتىن. باسقا جەرلەر تاس قاراڭعى, تەرەزەلەردەن جىلتىراعان شىراق قانا بايقالاتىن.

كٷندەردٸڭ كٷنٸندە اۋديتورييادا ستۋدەنتتەرٸمە كەزەكتٸ دەرٸسٸمدٸ وقىپ تۇرعانمىن.

بٸر كەزدە شەكٸرتتەرٸمنٸڭ بٸرٸ: «اعاي, سٸزدٸ بٸر كٸسٸلەر شاقىرىپ جاتىر», - دەپ ەسٸك جاقتى نۇسقادى.

دەلٸزگە شىعىپ قاراسام, ٶز كٶزٸمە ٶزٸم سەنەر-سەنبەسٸمدٸ بٸلمەيمٸن, تۋىپ-ٶسكەن اۋىلىمنان ۇزىن سانى وتىز شاقتى بٸر توپ جەرلەستەرٸم كەلٸپ تۇر!

قۇشاقتاسىپ امانداسىپ, جاعداي سۇراسىپ جاتىرمىز.

سانامدا جالعىز سۇراق:

«سوناااۋ ماقتاارالداعى «تەگٸستٸك» اۋىلىنىڭ تۇرعىندارى تٷركٸستاندا, ەندٸ عانا شاڭىراق كٶتەرٸپ جاتقان ۋنيۆەرسيتەتتٸڭ ٸشٸندە قايدان جٷر?!»

سٶيتسەم, جەرلەستەرٸم ارنايى ٷلكەن اۆتوبۋس جالداپ, قوجا احمەت ياسساۋي كەسەنەسٸنە زييارات جاساۋعا كەلگەن ەكەن.

كەسەنەنٸ كٶرٸپ, ارالاپ بولعان سوڭ, تٷستٸك اس ٸشەيٸن دەسە, اسحانا تاپپاعان سوڭ: «وسىنداعى جاڭادان اشىلىپ جاتقان ۋنيۆەرسيتەتتە بٸزدٸڭ اۋىلدىڭ بٸر جٸگٸتٸ قىزمەت ٸستەيتٸن ەدٸ عوي», - دەپ مەنٸ سۇراستىرىپ, ٸزدەپ كەلگەن بەتتەرٸ ەكەن.

ساباعىمدى اسىعىپ-ٷسٸگٸپ, تەز-تەز اياقتاپ, ستۋدەنتتەرٸمە ٷي تاپسىرماسىن بەرٸپ, جەرلەستەرٸمدٸ بالا-شاعاممەن بٸرگە تۇرىپ جاتقان جاتاقحاناداعى ەكٸ بٶلمەلٸ «پەتەرٸمە» الىپ كەلدٸم.

اعايىندارىم اس-اۋقاتتارىن اۋىلدان ٶزدەرٸمەن بٸرگە الا شىققان ەكەن. «كەلٸنشەگٸڭ بٸزگە شەي بەرسە, سول جەتەدٸ, جەيتٸن تاماعىمىز بار», - دەپ قويادى.

الىس جولدان ەبدەن شارشاعان جەرلەس, اۋىلداستارىم ٷستەرٸندەگٸ شاڭ-توزاڭدارىن قاعىپ, جۋىنىپ-شايىنىپ, ىستىق-ىستىق شەي ٸشٸپ, ماڭدايلارى شىپ-شىپ تەرلەپ-تەپشٸپ, تٷسكٸ استارىن ٸشٸپ العان سوڭ, بٸر ساعاتتاي كٶز شىرىمدارىن الىپ العان سوڭ: «ٶزٸڭ جاتاقحانانىڭ اياداي عانا بٶلمەسٸنە تۇرىپ جاتىر ەكەنسٸڭ. ساعان ارتىق سالماق سالماي-اق قويايىق», - دەپ ەڭگٸمەنٸڭ اشىعىن ايتىپ, «ماقتاارال, قايداسىڭ?!» دەپ قايتادان جولعا شىعىپ كەتكەن ەدٸ سول كٷنٸ.

سودان بەرٸ دە 25 جىلعا جۋىق ۋاقىت ٶتٸپتٸ. 25 جىل دەگەنٸمٸز – شيرەك عاسىر.

وسى شيرەك عاسىردا تٷركٸستان قالاسى دا تٷلەپ, ەندٸ, مٸنە, رەسمي تٷردە وبلىستىڭ ەكٸمشٸلٸك ورتالىعىنا اينالىپ وتىر.

بٸراق سول بٸر سەت – اۋىلداس اعايىندارىمنىڭ تٷركٸستانداعى قوجا احمەت ياسساۋي كەسەنەسٸنە بارىپ, اس ٸشەتٸن, دەمالاتىن ورىن تاپپاي, ۋنيۆەرسيتەتتە ستۋدەنتتەرگە ساباق بەرٸپ جٷرگەن مەنٸ ٸزدەپ, اۋديتوريياداعى ۇل-قىزداردان سۇراپ كەلگەندەرٸ ەلٸ كٷنگە دەيٸن ەسٸمنەن كەتپەيدٸ!

2018 جىلعى 1 قىركٷيەك كٷنٸ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ نۇرسۇلتان ەبٸشۇلى نازارباەۆ پارلامەنت پالاتالارىنىڭ بٸرلەسكەن وتىرىسىنا قاتىسىپ, شىمكەنتكە رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالا مەرتەبەسٸ بەرٸلۋٸنە جەنە تٷركٸستان وبلىسىنىڭ قۇرىلۋىنا بايلانىستى پارلامەنتتٸڭ قاراۋىنا قايتا قۇرىلعان ەكٸمشٸلٸك-اۋماقتىق بٸرلٸكتەردٸڭ تولىققاندى جۇمىسىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان زاڭ جوبالارى ەنگٸزٸلەتٸنٸن جەنە ولاردىڭ شۇعىل قارالىپ, قابىلدانۋى كەرەكتٸگٸن ايتتى.

وسىعان وراي, ەلباسىمىزدىڭ اتىنا جازىلعان تٷركٸستان وبلىسىن ەكٸگە بٶلٸپ, مىرزاشٶل, شاردارا جەنە سارىاعاش ٶڭٸرلەرٸندەگٸ اۋدانداردان ەلٸمٸزدٸڭ 15-شٸ جاڭا وڭتٷستٸك قازاقستان وبلىسىن قۇرۋ تۋرالى ۇسىنىسىمدى عىلىمي جەلٸلٸك باسىلىم ارقىلى جارييالاۋدى جٶن وتىرمىن.

قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸنٸڭ 2018 جىلعى 5 ماۋسىمداعى № 698 «وڭتٷستٸك قازاقستان وبلىسىنىڭ ەكٸمشٸلٸك-اۋماقتىق قۇرىلىسىنداعى ٶزگەرٸستەر تۋرالى» جارلىعىمەن وڭتٷستٸك قازاقستان وبلىسىنىڭ قۇرامىندا مىناداي:

1) وڭتٷستٸك قازاقستان وبلىسىنىڭ ماقتاارال اۋدانىن بٶلۋ جولىمەن əكٸمشٸلٸك ورتالىعى جەتٸساي قالاسىندا بولاتىن جەتٸساي اۋدانى, əكٸمشٸلٸك ورتالىعى مىرزاكەنت كەنتٸندە بولاتىن ماقتاارال اۋدانى;

2) وڭتٷستٸك قازاقستان وبلىسىنىڭ سارىاعاش اۋدانىن بٶلۋ جولىمەن əكٸمشٸلٸك ورتالىعى سارىاعاش قالاسىندا بولاتىن سارىاعاش اۋدانى, əكٸمشٸلٸك ورتالىعى اباي اۋىلىندا بولاتىن كەلەس اۋدانى əكٸمشٸلٸك-اۋماقتىق بٸرلٸكتەرٸ قۇرىلعانى بەلگٸلٸ.

سونىمەن بٸرگە قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸنٸڭ 2018 جىلعى 19 ماۋسىمداعى № 702 «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەكٸمشٸلٸك-اۋماقتىق قۇرىلىسىنىڭ كەيبٸر مەسەلەلەرٸ تۋرالى» جارلىعىمەن وڭتٷستٸك قازاقستان وبلىسىنىڭ ەكٸمشٸلٸك ورتالىعى شىمكەنت قالاسىنان تٷركٸستان قالاسىنا كٶشٸرٸلٸپ, وڭتٷستٸك قازاقستان وبلىسى تٷركٸستان وبلىسى دەپ قايتا اتالدى.

قازاقستان رەسپۋبليكاسى ٷكٸمەتٸنٸڭ 2018 جىلعى 22 اقپانداعى № 74 قاۋلىسىمەن شىمكەنت اگلومەراتسيياسىن اۋماقتىق دامىتۋدىڭ ٶڭٸرارالىق سحەماسى بەكٸتٸلگەن.

ٷكٸمەتٸمٸز بەكٸتكەن شىمكەنت اگلومەراتسيياسىنىڭ پەرسپەكتيۆالىق ەكونوميكالىق ەسەر ەتۋ جەنە ەلەۋەتتٸك دامۋ ايماعىنداعى ەلدٸ مەكەندەرٸنٸڭ اۋدانى:

1) شىمكەنت قالاسى – 38244 گا;

2) سارىاعاش قالاسى – 2904 گا;

3) لەڭگٸر قالاسى – 2047 گا;

4) ارىس قالاسى – 3327 گا;

5) ارىس قالاسىنىڭ قالالىق ەكٸمشٸلٸگٸ – 8507 گا;

6) بەيدٸبەك اۋدانى – 30853,3 گا;

7) قازىعۇرت اۋدانى – 39701 گا;

8) ورداباسى اۋدانى – 19854 گا;

9) سايرام اۋدانى – 59067 گا;

10) سارىاعاش اۋدانى – 15192 گا;

11) تٶلەبي اۋدانى – 45912 گا;

12) تٷلكٸباس اۋدانى – 20550 گا قۇرادى.

شىمكەنت اگلومەراتسيياسى ەلدٸ مەكەندەرٸندەگٸ جەردٸڭ جالپى الاڭى 286158,3 گا قۇرايدى. جوبالاۋدىڭ ەسەپتٸك مەرزٸمٸنە قاراي شىمكەنت قالاسىن ەسەپكە العاندا قالالىق جەنە اۋىلدىق ەلدٸ مەكەندەردٸڭ جالپى اۋدانى 291080,15 گا قۇرايدى.

سونىمەن بٸرگە ٷكٸمەتٸمٸز حالىقتىڭ كٶشٸ-قون اعىنىن ۇستاپ قالۋ جەنە اگلومەراتسييا ٶزەگٸن «جەڭٸلدەتۋ» ٷشٸن وندا ٶڭدەۋ ٶندٸرٸسٸ, قىزمەت كٶرسەتۋ سالاسى, تۋريستٸك-رەكرەاتسييالىق كەشەن وبەكتٸلەرٸن دامىتا وتىرىپ, نەگٸزگٸ جوسپارلى وستەر بويىنشا تارتىلىس ورتالىقتارى جەنە كونترماگنيتتەر سيياقتى اگلومەراتسييانىڭ ٸرٸ ەلدٸ مەكەندەرٸن دامىتۋ ۇسىنىلىپ وتىر.

كونترماگنيتتەر رٶلٸندە اۋدانداردىڭ مىناداي ەكٸمشٸلٸك ورتالىقتارى انىقتالدى:

1) وڭتٷستٸك باعىتىندا – سارىاعاش قالاسى (رەكرەاتسييا, تۋريزم, مينەرالدى سۋ ٶندٸرٸسٸ, اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸن ٶڭدەۋ, قۇرىلىس ماتەريالدارىن ٶندٸرۋ);

2) باتىس باعىتىندا – ارىس قالاسى – قازاقستاننىڭ ٸرٸ تەمٸرجول تورابى;

3) شىعىس باعىتىندا – ت. رىسقۇلوۆ اۋىلى (قۇرىلىس ماتەريالدارىن, اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸن ٶندٸرۋ);

4) ەلدٸ مەكەندەردٸ – سەرٸكتەستەردٸ / حالىقتىڭ ٸشكٸ كٶشٸ-قونىنىڭ ورتالىقتارىن دامىتۋ: لەڭگٸر قالاسى, اقسۋ, قازىعۇرت, بادام, تەمٸرلان, تٶرتكٶل, شايان اۋىلدارى.

جوعارىدا اتاپ كٶرسەتٸلگەن رەسمي قۇجاتتان كٶرٸپ وتىرعانىمىزداي, ٷكٸمەتٸمٸز بەكٸتكەن شىمكەنت اگلومەراتسيياسىنىڭ پەرسپەكتيۆالىق ەكونوميكالىق ەسەر ەتۋ جەنە ەلەۋەتتٸك دامۋ ايماعىنداعى ەلدٸ مەكەندەرٸنٸڭ اۋماقتارىنا قازٸرگٸ ماقتاارال, جەتٸساي جەنە شاردارا اۋداندارى ەنگٸزٸلمەگەن.

بٸز ەلباسىمىزدىڭ بۇرىنعى وڭتٷستٸك قازاقستان, قازٸرگٸ تٷركٸستان وبلىسىنىڭ ورتالىعىن شىمكەنت قالاسىنان تٷركٸستان قالاسىنا كٶشٸرۋ تۋرالى تاريحي شەشٸمٸن جان-تەنٸمٸزبەن قولدايمىز.

الايدا ماقتاارال جەنە جەتٸساي جاقتاعى جەرگٸلٸكتٸ تۇرعىنداردىڭ اراسىندا «ەلٸمٸزدٸڭ ەڭ قيىر كٷنگەي تٷكپٸرٸندەگٸ مىرزاشٶل ٶڭٸرٸ مەن شاردارا اۋدانىنىڭ حالقى ٷشٸن وبلىس ورتالىعىنىڭ تٷركٸستان قالاسىنا كٶشٸرٸلۋٸ قانشالىقتى تيٸمدٸ?» دەگەن ساۋالدىڭ تۋىنداپ وتىرعانى دا ٶتە ورىندى دەپ ەسەپتەيمٸز.

كەيبٸر دەرەكتەر بويىنشا حالقىنىڭ سانى 500 مىڭ ادامنان اسىپ جىعىلاتىن مىرزاشٶل ٶڭٸرٸندەگٸ قازٸرگٸ ماقتاارال اۋدانىنىڭ ورتالىعى مىرزاكەنت كەنتٸنەن شىمكەنتكە دەيٸنگٸ قاشىقتىق – 250 شاقىرىم. ال تٷركٸستان قالاسى شىمكەنتتەن 170 شاقىرىم قاشىقتىقتا ورنالاسقان.

وبلىس ورتالىعى شىمكەنتتەن تٷركٸستانعا كٶشٸرٸلگەن سوڭ قازاقتىڭ مىرزاشٶل ٶڭٸرٸندەگٸ اعايىندارىمىز تٷركٸستان وبلىسىنىڭ جاڭا ەكٸمشٸلٸك ورتالىعىنا جەتۋ ٷشٸن 420 شاقىرىمنان استام جول جٷرۋٸنە تۋرا كەلٸپ وتىر.

ال جەرگٸلٸكتٸ حالىقتىڭ ماقتاارال جەنە جەتٸساي اۋداندارىنان تٷركٸستان قالاسىنا شاردارا جەنە وتىرار اۋداندارى مەن ارىس قالاسىنىڭ اۋماقتارى ارقىلى بارىپ-كەلۋٸنە مۇنداعى جەرگٸلٸكتٸ ماڭىزى بار جولدارىمىز دايىن با?

مىرزاشٶل ٶڭٸرٸندە تۇرىپ جاتقان جەرگٸلٸكتٸ تۇرعىنداردى سارىاعاشتان تٷركٸستانعا اپاراتىن تەمٸر جول قاتىناسى, جولاۋشىلاردى تاسىمالدايتىن پويىزداردىڭ جٷرۋ جاعدايى قانداي?

جوعارىدا اتالعان ماقتاارال, جەتٸساي جەنە شاردارا اۋداندارىنىڭ حالقى تٷركٸستان وبلىسىنىڭ جاڭادان بەكٸتٸلگەن رەسمي ەكٸمشٸلٸك ورتالىعىنان تىم قاشىقتا, ٶتە الىس تٷكپٸردە قالىپ قويىپ وتىر.

قازٸرگٸ تاڭدا مىرزاشٶل ٶڭٸرٸ حالقىنىڭ تٷركٸستان وبلىسىنىڭ جاڭا ەكٸمشٸلٸك ورتالىعىنا بارىپ-كەلۋٸ بارىنشا قيىنداپ كەتتٸ.

بٸزدٸڭشە, ٷكٸمەتٸمٸز بەن تٷركٸستان وبلىسىنىڭ ەكٸمدٸگٸ مەسەلەنٸڭ وسى جاعىن ويلاستىرىپ, ماقتاارال, جەتٸساي جەنە شاردارا اۋداندارى حالقىنىڭ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق تۇرعىدان دامۋىن جاقسارتۋ جٶنٸندە ارنايى مەملەكەتتٸك باعدارلاما قابىلداعانى دۇرىس.

اتاپ ايتقاندا, ٷكٸمەتٸمٸز:

- تٷركٸستان قالاسى مەن مىرزاكەنت كەنتٸ ارالىعىنداعى اۆتوجولدى جەدەل تٷردە جٶندەپ, شاردارا ارقىلى تەمٸرجول قۇرىلىسىن قولعا العانى جٶن;

- شاردارا جەنە جەتٸساي قالالارى, اسىقاتا جەنە اتاكەنت كەنتتەرٸ ارقىلى ٶتەتٸن تٷركٸستان قالاسى مەن مىرزاكەنت كەنتٸ ارالىعىنداعى ينفراقۇرىلىمدى جاقسارتۋى تيٸس.

ٷكٸمەتتە وڭتٷستٸك ٶڭٸرٸندەگٸ مىرزاكەنت, اتاكەنت, اسىقاتا كەنتتەرٸ مەن شاردارا قالاسىن دامىتۋ جٶنٸندە ارنايى كەڭەس ٶتكٸزگەنٸ دۇرىس بولار ەدٸ.

رەسمي مەلٸمەتتەر بويىنشا بٷگٸندە مىرزاشٶل ٶڭٸرٸندەگٸ اتاكەنت كەنتٸندە – 18 مىڭنان استام, مىرزاكەنت كەنتٸندە – 15 مىڭعا جۋىق, اسىقاتا كەنتٸندە – 12 مىڭنان استام حالىق تۇرادى.

وسىعان وراي, «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەكiمشiلiك-اۋماقتىق قۇرىلىسى تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 1993 جىلعى 8 جەلتوقسانداعى № 2572-XII زاڭىنىڭ 3-شٸ بابىنا سەيكەس اۋداندىق ماڭىزى بار قالالارعا اۋماعىندا ٶنەركەسiپ ورىندارى, كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق, مەملەكەتتiك تۇرعىن ٷي قورى, وقۋ جەنە مەدەني-اعارتۋ, ەمدەۋ مەن ساۋدا وبەكتiلەرiنiڭ دامىعان جەلٸسi بار, حالقىنىڭ سانى كەمiندە 10 مىڭ ادام بولاتىن, حالقىنىڭ جالپى سانىنىڭ ٷشتەن ەكiسiنەن استامىن جۇمىسشىلار, قىزمەتشiلەر جەنە ولاردىڭ وتباسى مٷشەلەرi قۇرايتىن ەلدi مەكەندەر جاتاتىنىن ەسكەرە كەلٸپ, مىرزاكەنت, اتاكەنت جەنە اسىقاتا كەنتتەرٸنە قالا مەرتەبەسٸ بەرٸلگەنٸ جٶن.

بٷگٸندە قايتا قالپىنا كەلتٸرٸلگەن ماقتاارال جەنە جەتٸساي اۋداندارىنىڭ ەكٸمدەرٸنە ەڭبەك كٷشٸ مول مىرزاشٶل ٶڭٸرٸنەن ەڭبەك كٷشٸ جەتٸسپەيتٸن رەسپۋبليكامىزدىڭ سولتٷستٸك ٶڭٸرلەرٸنە قونىستانۋ بويىنشا جەرگٸلٸكتٸ جۇرتشىلىق اراسىندا تٷسٸندٸرۋ جۇمىستارىن كٷشەيتۋ; ٶڭٸردٸڭ حالقىن ەلٸمٸزدٸڭ سولتٷستٸك ٶڭٸرلەرٸندە شارۋاشىلىقپەن اينالىسۋعا شاقىرۋ; وسى اتالعان جۇمىستاردى جەرگٸلٸكتٸ مەسليحاتتاردىڭ دەپۋتاتتارىمەن بٸرلەسە وتىرىپ جٷزەگە اسىرۋ تۋرالى تاپسىرما بەرٸلگەن.

بٸراق قاراپايىم حالىقتى ٶزدەرٸ ٶمٸر بويى تۇرىپ كەلە جاتقان جايما-شۋاقتى مىرزاشٶل ٶڭٸرٸنەن سارشۇناق ايازدى كٷندەرٸ كٶپ سارىارقا دالاسىنا كٶشٸرە سالۋ وڭاي شارۋا ەمەس!

ونىڭ ٷستٸنە قازاقستان رەسپۋبليكاسى ٷكٸمەتٸنٸڭ 2018 جىلعى 11 تامىزداعى № 501 قاۋلىسىمەن 7 119 ادامنان تۇراتىن قونىس اۋدارۋشىلاردى قابىلداۋدىڭ 2018 جىلعا ارنالعان ٶڭٸرلٸك كۆوتاسى بەلگٸلەنگەن.

ال مىرزاشٶل ٶڭٸرٸندە تۇراقتى تۇرىپ جاتقان جەرگٸلٸكتٸ حالىقتىڭ سانى بەيرەسمي دەرەكتەر بويىنشا 500 مىڭنان اسىپ جىعىلادى.

ەرينە, مٷمكٸندٸك بولىپ, ٷكٸمەت تاراپىنان قاجەتتٸ جاعداي جاسالىپ جاتسا, مىرزاشٶلدەگٸ قالىڭ قازاقتى ارقاعا كٶشٸرگەن دۇرىس!

الايدا مىرزاشٶلدەگٸ 500 مىڭ تۇرعىننىڭ بارلىعىن بٸردەي ەلٸمٸزدٸڭ سولتٷستٸگٸنە كٶشٸرۋ مٷمكٸن بە?!

يە, بٸزدٸڭ: «مىرزاشٶل مەن شاردارا بٸر تٷكپٸردە قالىپ قويدى, بۇل ٶڭٸردە جاڭادان وبلىس اشۋ كەرەك», - دەپ ەلباسىمىز بەن ٷكٸمەتكە, بارلىق مينيسترلەرگە جازىپ جاتقان ۇسىنىس حاتتارىمىزعا تاباندى تٷردە قاساقانا قارسىلىق بٸلدٸرٸپ جاتقاندار دا جەتكٸلٸكتٸ.

ولاردىڭ ايتاتىندارى: «جەرگٸلٸكتٸ تۇرعىنداردىڭ تٷركٸستانعا كەلۋٸ مٸندەتتٸ ەمەس. قۇجاتتاردى اۆتوماتتاندىرىلعان تٷردە ينتەرنەتتەگٸ «ەلەكتروندىق ٷكٸمەت» ۆەب-پورتالى ارقىلى دا الۋعا بولادى».

اينالايىندار-اۋ, جاڭا وبلىس جەنە جاڭا وبلىس ورتالىعى تەك بٸر جاپىراق قاعاز الۋ ٷشٸن عانا كەرەك دەپ كٸم ايتتى سٸزدەرگە?!

جاڭا وبلىستى قۇرۋ مىرزاشٶل جەنە شاردارا ٶڭٸرٸندە تۇرىپ جاتقان 500 مىڭ قاراپايىم قارا حالىق قازٸرگٸ زامانعى ٶركەنيەتتٸڭ دامۋ ٷردٸسٸنەن قالىپ قويماۋى ٷشٸن كەرەك!!!

مىرزاشٶل جەنە شاردارا ٶڭٸرٸندە تۇرىپ جاتقان 500 مىڭ قاراپايىم قارا حالىقتىڭ بولاشاق ۇرپاقتارى – ۇل-قىزدارى مەن نەمەرە-شٶبەرەلەرٸ دە باسقالار سەكٸلدٸ ساپالى بٸلٸم الۋى, مەدەنيەت پەن ٶركەنيەتتٸڭ وسى زامانعى وزىق تٷرلەرٸن يگەرۋٸ كەرەك!!!

مىرزاشٶل جەنە شاردارا ٶڭٸرٸندە تۇرىپ جاتقان 500 مىڭ قاراپايىم قارا حالىق تا ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋدىڭ جەتٸستٸكتەرٸن, دەنساۋلىق ساقتاۋ, بٸلٸم, مەدەنيەت, جالپى ٶركەنيەتكە جەتكٸزەتٸن باسقا دا مەكەمەلەردٸڭ قىزمەتتەرٸن سوناااۋ تٷكپٸردەگٸ الىس ورتالىققا بارىپ, ۇزاق جول جٷرٸپ, ەۋرە-سارساڭعا تٷسپەي, دەل قاسىندا, جاقىن جەردە جٷرٸپ پايدالانۋعا قۇقىلى!!!

اقىر اياعىندا, مىرزاشٶل جەنە شاردارا ٶڭٸرٸندە تۇرىپ جاتقان 500 مىڭ قاراپايىم قارا حالىقتىڭ بولاشاق ۇرپاعى ٶزٸنٸڭ انا تٸلٸ – قازاق تٸلٸن ساقتاپ قالۋى ٷشٸن, كەلەشەكتە ٶز جەرٸندە, ٶز ەلٸندە, ٶزٸنٸڭ اتاقونىس – اتامەكەنٸندە ۇلتتىق سانى جاعىنان ٷلەس سالماعى تٶمەندەپ, ازشىلىق بولىپ قالماۋى ٷشٸن كەرەك جاڭا وبلىس!!!

ەگەر مىرزاشٶل مەن شاردارانىڭ حالقى 500 مىڭ ەمەس, 50 مىڭ بولسا, ٷندەمەي-اق قويا سالۋعا بولار ەدٸ.

الايدا, وبلىس ورتالىعى تٷركٸستان قالاسىنا كٶشٸرٸلۋٸنٸڭ سالدارىنان 5 مىڭ ەمەس, 50 مىڭ ەمەس, 500 مىڭ قاراپايىم قارا حالىق قازٸرگٸ زامانعى ٶركەنيەتتٸڭ, بٸلٸم مەن عىلىمنىڭ, مەدەنيەت پەن ەدەبيەتتٸڭ, زاماناۋي جاڭا تەحنولوگييانىڭ, جەدەل اقپارات پەن اقپاراتتاندىرۋدىڭ, ت.ب. دامۋ ٷردٸسٸنەن الىس تٷكپٸردە قالىپ قويىپ وتىرعان سوڭ, امالسىز قايتا-قايتا دابىل قاعۋعا تۋرا كەلٸپ تۇر!

بٸزدٸڭشە, قازٸرگٸ تٷركٸستان وبلىسىن ەكٸگە بٶلٸپ, ەلٸمٸزدٸڭ ەڭ قيىر كٷنگەي تۇسىنداعى جەنە سىردارييا ٶزەنٸنٸڭ ورتا تۇسىنداعى اۋداندار مەن قالالاردى بٸرٸكتٸرٸپ, قازاقستاننىڭ 15-شٸ – وڭتٷستٸك قازاقستان وبلىسىن اشقان ٶتە ورىندى دەپ ويلايمىز.

تٷركٸستان وبلىسىنىڭ ەكٸمشٸلٸك ورتالىعى تٷركٸستان قالاسىنا كٶشٸرٸلۋٸنە جەنە شىمكەنت قالاسى رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالاردىڭ ساناتىنا جاتقىزىلۋىنا بايلانىستى قازاقتىڭ مىرزاشٶل ٶڭٸرٸنٸڭ ەلٸمٸز ٷشٸن ساياسي-ەكونوميكالىق جەنە ستراتەگييالىق تۇرعىدان ەرەكشە ماڭىزى بار ەكەنٸن ەسكەرە وتىرىپ, شەكارا ماڭىنداعى ەلدٸ مەكەندەردٸ جالپى ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق تۇرعىدان دامىتۋ جەنە جەرگٸلٸكتٸ تۇرعىنداردىڭ ٶمٸر سٷرۋ جاعدايىن جاقسارتۋ ماقساتىندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەكiمشiلiك-اۋماقتىق قۇرىلىسى تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 1993 جىلعى 8 جەلتوقسانداعى № 2572-XII زاڭىنىڭ نەگٸزٸندە قازٸرگٸ ماقتاارال, جەتٸساي, شاردارا جەنە وعان ٸرگەلەس جاتقان باسقا دا قالا, اۋداندارىنىڭ نەگٸزٸندە ٶز الدىنا دەربەس وڭتٷستٸك قازاقستان وبلىسىن قۇرۋ قاجەت.

بٷگٸنگٸ تٷركٸستان وبلىسىنان ەنشٸ الىپ ٶز الدىنا بٶلەك شىعاتىن وسى جاڭا وڭتٷستٸك قازاقستان وبلىسىنىڭ قۇرامىنا مىنا اۋداندار مەن قالالاردى ەنگٸزۋگە بولار ەدٸ:

- قازىعۇرت اۋدانى (حالقى 107 496 ادام);

- سارىاعاش اۋدانى (قايتا قالپىنا كەلتٸرٸلگەن كەلەس اۋدانىمەن بٸرگە – حالقى 326 426 ادام);

- ماقتاارال اۋدانى (قايتا قالپىنا كەلتٸرٸلگەن جەتٸساي اۋدانىمەن بٸرگە – حالقى 304 442 ادام);

- شاردارا اۋدانى (حالقى 78 614 ادام);

- ارىس قالاسى (حالقى 74 064 ادام);

بارلىعى – 891 042 ادام.

جاڭادان قۇرىلاتىن 15-شٸ وبلىستىڭ ەكٸمشٸلٸك ورتالىعى رەتٸندە جەتٸساي (حالقى – 48750 ادام) نەمەسە شاردارا (حالقى – 30 500 ادام) قالالارىنىڭ بٸرٸن بەلگٸلەۋ جٶن دەپ ويلايمىز.

سوندا ەلٸمٸز ٷشٸن ەرەكشە ستراتەگييالىق ساياسي-ەلەۋمەتتٸك جەنە ەكونوميكالىق ماڭىزى بار قيىرداعى كٷنگەي ٶڭٸرٸمٸزدەگٸ جالپى تۇرعىندارىنىڭ سانى 891 042 ادام بولاتىن جاڭا 15-شٸ وڭتٷستٸك قازاقستان وبلىسى قازاق ەلٸنٸڭ ٶزبەكستانمەن شەكتەسەتٸن, ارى قاراي تەجٸكستان جەنە اۋعانستان مەملەكەتتەرٸنە ۇلاساتىن شەكارالىق بٶلٸگٸن مىقتى قورعانىس رەتٸندە نىقتاپ, بەكەمدەپ تۇراتىن ەدٸ.

سوندا قازاقتىڭ مىرزاشٶل ٶڭٸرٸندەگٸ اعايىندارىمىز تٷركٸستان وبلىسىنىڭ جاڭا ەكٸمشٸلٸك ورتالىعى تٷركٸستان قالاسىنا جەتۋ ٷشٸن 400 شاقىرىمنان استام جول جٷرٸپ, قينالماس ەدٸ.

يە, قازاقستاننىڭ مەملەكەتتٸك شەكارا سىزىعىن انىقتاۋ جەنە بەلگٸلەۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلگەن كەزدە ماقتاارال جەنە جەتٸساي اۋداندارى ٷش جاعىنان ٶزبەكستان اۋماعىنىڭ قورشاۋىندا, ال تٶرتٸنشٸ تۇسى شاردارا سۋ قويماسىمەن تٷيٸسەتٸن تۇيىق جاعدايدا قالىپ قويعانى بەلگٸلٸ.

وسىلايشا, بٷگٸندە ماقتاارال جەنە جەتٸساي اۋداندارى قازاقستاننىڭ نەگٸزگٸ اۋماقتىق جەرٸنەن تٷكپٸردە, باسقا مەملەكەتتەردٸڭ قورشاۋىندا, تەجٸكستان مەن اۋعانستاننىڭ شەكارالارىنا ٶتە تاياۋ جاتقان جارتىلاي انكلاۆ (جارتىلاي ەكسكلاۆ) احۋالىندا جاتقانى جەرگٸلٸكتٸ حالىقتى ەرەكشە الاڭداتىپ وتىر.

ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ 2018 جىلدىڭ 16-18 قاڭتارىندا امەريكا قۇراما شتاتتارىندا رەسمي ساپارى كەزٸندە قازاقستان مەن اقش «C5+1» ديالوگى سيياقتى ٶڭٸرلٸك ىنتىماقتاستىق فورماتتارىن پايدالانۋ ارقىلى ورتالىق ازيياداعى ورتاق سىن-قاتەرلەرگە تٶتەپ بەرۋگە دايىن ەكەنٸ, بۇل رەتتە بولاشاقتا اۋعانستاننىڭ «C5+1» جوبالارىنا قاتىسۋى دا قۇپتالعانى بەلگٸلٸ.

وسى كەزدەسۋدە اقش پرەزيدەنتٸ دونالد ترامپ قازاقستانمەن ستراتەگييالىق ەرٸپتەستٸكتە اقش پەن ورتالىق ازييا اراسىنداعى قارىم-قاتىناسقا, اۋعانستانداعى اقش ەسكەرٸنە كٶرسەتٸلەتٸن كٶمەككە ەرەكشە نازار اۋدارعان ەدٸ.

مٸنە, اقش سەكٸلدٸ ەلەمدٸ بيلەگەن الپاۋىت مەملەكەت ورتالىق ازيياعا كٶزٸن تٸگٸپ وتىرعان قازٸرگٸ كٷردەلٸ حالىقارالىق جاعدايدا, ٶزبەكستان مەن تەجٸكستاننىڭ, ارى قاراي اۋعانستاننىڭ يٸن تٸرەسكەن تۇسىندا, اۋماعى جاعىنان بار بولعانى 176 مىڭ گەكتار عانا بولاتىن كٸپ-كٸشكەنتاي جەردە 500 مىڭعا جۋىق حالىق تۇرىپ جاتقان, تۇرعىندارىنىڭ سانى جاعىنان تۇتاس بٸر وبلىسقا ساي كەلەتٸن مىرزاشٶل ٶڭٸرٸ حالقىنىڭ ەلٸمٸز بويىنشا ەرەكشە مەملەكەتتٸك ماڭىزى بار ٸرٸ ەكونوميكالىق جەنە مەدەني ورتالىقتارىنان ٶتە الىس تٷكپٸردە قالىپ قويۋىنا جول بەرۋگە بولمايدى!

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ينۆەستيتسييالار جەنە دامۋ مينيسترلٸگٸ دە وبلىس ورتالىعىنىڭ تٷركٸستان قالاسىنا كٶشٸرٸلۋٸ مىرزاشٶل, شاردارا جەنە سارىاعاش ٶڭٸرلەرٸ ٷشٸن قولايسىزدىقتار تۋعىزعانىن تٷسٸنٸپ وتىر ەكەن!

تٷركٸستان وبلىسىن ەكٸگە بٶلٸپ, مىرزاشٶل, شاردارا جەنە سارىاعاش ٶڭٸرلەرٸندەگٸ اۋدانداردان ەلٸمٸزدٸڭ 15-شٸ جاڭا وڭتٷستٸك قازاقستان وبلىسىن قۇرۋ تۋرالى ۇسىنىسىمىزعا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ينۆەستيتسييالار جەنە دامۋ مينيسترٸ جەڭٸس ماحمۇدۇلى قاسىمبەك مىرزادان دا رەسمي جاۋاپ كەلدٸ:

«قۇرمەتتٸ مىرزانتاي قوجابايۇلى!

حاتىڭىزدا كٶتەرٸلگەن مىرزاشٶل, شاردارا جەنە سارىاعاش اۋداندارى بويىنشا مەسەلە بەلگٸلٸ قولايسىزدىقتار تۋعىزعانىن تٷسٸنە وتىرىپ, جاڭادان 15-شٸ وبلىس قۇرۋ بويىنشا ۇسىنىسىڭىز ينۆەستيتسييالار جەنە دامۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ قۇزىرەتٸنە كٸرمەيتٸنٸن حابارلايمىز.

تٷركٸستان وبلىسى ەكٸمدٸگٸ ٶز تاراپىنان وبلىستاعى اۆتوجول جاعدايىن جاقسارتۋ بويىنشا ٷلكەن جۇمىستار اتقارۋدا, جەنە وبلىس ورتالىعى تٷركٸستان قالاسىنا اۋىسقاننان كەيٸن دە جۇمىستار جالعاسىن تاباتىنىن ايتامىز.

سونىمەن قاتار, مينيسترلٸك پەن تٷركٸستان وبلىسى ەكٸمدٸگٸمەن بٸرلەسٸپ وبلىستاعى اۆتوجول جەلٸسٸن دامىتۋداعى جاسالعان جۇمىستاردى ەسكەرگەن جٶن.

وبلىس بويىنشا اۆتوموبيل جولداردىڭ جالپى ۇزىندىعى 6 769 كم, سونىڭ ٸشٸندە رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار 866 كم اۆتوجول جەنە جەرگٸلٸكتٸ جەلٸ 5 903 كم قۇراپ, جاقسى جەنە قاناعات جاي-كٷيٸ – 64,4% قۇرايتىنىن حابارلايمىز.

اعىمداعى جىلى مينيسترلٸكتەن وبلىسقا بٶلٸنگەن نىسانالى ترانسفەرتتەر مەن وبلىستىڭ بيۋدجەتٸنەن بٶلٸنگەن قاراجاتقا جەرگٸلٸكتٸ 600 كم اۆتوموبيل جولدارى جٶندەلۋ كٶزدەلگەن.

2019 جىلعى بيۋدجەت جوباسىندا دا وبلىستاعى جەرگٸلٸكتٸ اۆتوموبيل جولداردى رەكونسترۋكتسييالاۋ, كٷردەلٸ جەنە ورتاشا جٶندەۋ جوسپارلانعانىن دا ايتىپ كەتكەن جٶن.

سونداي اق, «اۆتوموبيل جولدارى تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭىنا سەيكەس, وبلىستىق جەنە اۋداندىق ماڭىزى بار اۆتوموبيل جولدار جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگانداردىڭ قاراماعىندا بولعاندىقتان سول ٶڭٸردٸڭ جەرگٸلٸكتٸ اۆتوموبيل جولدارى بويىنشا تولىق اقپارات الۋ ٷشٸن تٷركٸستان وبلىسىنىڭ جولاۋشىلار كٶلٸگٸ جەنە اۆتوموبيل جولدارى باسقارماسىنا ٶتٸنٸش جولداۋعا بولاتىنىن حابارلايمىز».

https://dialog.egov.kz/questioncontroller/view?id=513661

ال 2018 جىلعى 11 قىركٷيەكتە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك جەنە حالىقتى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ مينيسترٸ مەدينا ەراسىلقىزى ەبٸلقاسىموۆادان مىناداي رەسمي جاۋاپ الدىق:

«سالاماتسىز با, قۇرمەتتٸ مىرزانتاي قوجابايۇلى!

ەلەۋمەتتٸك سالاداعى كٷش-جٸگەردٸ ٷيلەستٸرۋ جەنە حالىقتى قولداۋ, مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارىن ورىنداۋداعى ماڭىزدى باعىتتارىنىڭ بٸرٸ بولىپ تابىلادى.

وسىعان بايلانىستى, سٸزگە ازاماتتىق كٶزقاراس ٷشٸن العىسىمىزدى بٸلدٸرەمٸز جەنە سٸز كٶتەرگەن مەسەلەلەر ەسكەرٸلگەنٸن حابارلايمىز».

قاراپ وتىرساق, بار بولعانى 185 398 گەكتار نەمەسە 1,8 مىڭ شارشى شاقىرىم اۋماق.

ونىڭ ٸشٸندە:

ماقتاارال اۋدانىنىڭ اۋماعى – 80 763,81 گەكتار;

جەتٸساي اۋدانىنىڭ اۋماعى – 104 634,19 گەكتار.

مٸنە, وسى الاقانداي جەردٸ قونىس ەتكەن حالىقتىڭ سانى – رەسمي تٷردە 307 مىڭ.

ال بەيرەسمي مەلٸمەتتەرگە سٷيەنسەك, ماقتاارال جەنە جەتٸساي اۋداندارىندا تۇراقتى تۇرىپ جاتقان حالىق 500 مىڭنان اسىپ جىعىلادى.

يە, بار بولعانى 185 398 گەكتار نەمەسە 1,8 مىڭ شارشى شاقىرىم بولاتىن كٸپ-كٸشكەنتاي اۋماقتا تۇتاس سولتٷستٸك قازاقستان, اتىراۋ, ماڭعىستاۋ, باتىس قازاقستان سەكٸلدٸ وبلىستاردىڭ تۇرعىندارىمەن تەپە-تەڭ كەلەتٸن حالىق تۇرىپ جاتىر.

ال كٶرشٸ شاردارا اۋدانىنىڭ اۋماعى – 13 مىڭ شارشى شاقىرىم, جالپى حالىق سانى 79,3 مىڭ ادام.

قازٸرگٸ ماقتاارال اۋدانىنىڭ ورتالىعى مىرزاكەنت كەنتٸنەن شىمكەنتكە دەيٸنگٸ قاشىقتىق – 250 شاقىرىم.

ال تٷركٸستان قالاسى شىمكەنتتەن 170 شاقىرىم قاشىقتىقتا ورنالاسقان.

مىرزاشٶل حالقى تٷركٸستان وبلىسىنىڭ جاڭا ەكٸمشٸلٸك ورتالىعىنا جەتۋ ٷشٸن 420 شاقىرىمنان استام جول جٷرۋٸنە تۋرا كەلٸپ وتىر.

مٸنە, وسى مىرزاشٶل مەن شاردارانىڭ حالقى بۇعان دەيٸن دە وڭتٷستٸكتەگٸ بۇرىنعى وبلىس ورتالىعى – شىمكەنت شاھارىنان قاشىقتا جاتقان ەدٸ.

بۇعان دەيٸن دە ماقتاارال مەن جەتٸساي ٶڭٸرٸنٸڭ ساناۋلى بايشىكەشتەرٸ تويحانا تۇرعىزۋ مەن توي ٶتكٸزۋدەن الدىنا جان سالماي كەلگەنٸمەن, مىرزاشٶلدٸڭ قاراپايىم قارا حالقى بٸلٸم مەن عىلىم سەكٸلدٸ ٶركەنيەتتٸ دامۋ جولىنان الىستا قالىپ كەلە جاتقانىن كٸمنەن جاسىرامىز?!

يە, ماقتاارال مەن جەتٸسايدا ساۋساقپەن سانارلىقتاي عانا شٸرٸگەن بايلار مەن ولاردىڭ حان سارايىنداي زەۋلٸم-زەۋلٸم تويحانالارى دا بارشىلىق.

الايدا تويحانا – كٸتاپحانا, مەكتەپ, كوللەدج, ۋنيۆەرسيتەت, عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى ەمەس قوي!

ەندٸ وبلىس ورتالىعى شىمكەنتتەن تٷركٸستانعا كٶشٸرٸلگەن سوڭ مىرزاشٶلدٸكتەر مەن شاردارالىقتار ٶركەنيەتتەن تٸپتٸ الىستايتىن بولدى!

نەسٸن جاسىرامىز, وبلىس ورتالىعىنان الىستاپ كەتۋ دەگەن سٶز – ٶركەنيەتتٸ دامىپ-ٶسۋدەن الىستاپ كەتۋ دەگەن سٶز!

قازاقتىڭ مىرزاشٶل ٶڭٸرٸن وڭتٷستٸك, شىعىس جەنە باتىس جاعىنان ٶزبەكستان قورشاپ تۇر.

ەرمەن قاراي تەجٸكستان, ودان ارى كٷن سايىن, ساعات سايىن اتىس-شابىس, جارىلىس پەن سوعىستان كٶز اشپاي وتىرعان اۋعانستان جەرٸ تيٸپ تۇر.

رەسمي مەلٸمەتتەر بويىنشا ماقتاارال جەنە جەتٸساي اۋداندارى وبلىستاعى حالقى تىعىز شوعىرلانعان جەنە دەموگرافييالىق ٶسٸمٸ جاعىنان جوعارى اۋدان سانالادى. مۇنداعى جالپى حالىق سانى 304 684 ادامدى قۇراپ وتىر. اۋدان 182 ەلدٸ مەكەننەن, 1 قالا, 3 كەنت جەنە 20 اۋىلدىق وكرۋگٸنەن قۇرالعان.

ماقتاارال جەنە جەتٸساي اۋداندارى حالقىنىڭ ۇلت بويىنشا سانى – قازاقتار: 253 444 ادام – 83,2%; ورىستار: 4 418 ادام – 1,5%; ٶزبەكتەر: 11 850 ادام – 3,9%; تەجٸكتەر: 25 883 ادام – 8,5%; باسقا دا ۇلتتار: 8 847 ادام – 2,9%.

ال سارىاعاش جەنە كەلەس اۋداندارىندا بٷگٸندە 326 915 حالىق تۇرادى. اۋدان اۋماعى 762203 گەكتار, 154 ەلدٸ مەكەنٸ, 1 قالا, 1 كەنت جەنە 23 اۋىلدىق وكرۋگٸنەن قۇرالعان.

سارىاعاش جەنە كەلەس اۋداندارىنىڭ حالقى دا كٶپ ۇلتتى, باسىم كٶپشٸلٸگٸ قازاقتار (86,9%), ودان باسقا ٶزبەكتەر (4,1%), تەجٸكتەر (2,7%), ەزەربايجاندار (1,2%), ورىستار (1,1%), تاتارلار (0,9%), ت.ب. ۇلت ٶكٸلدەرٸ تۇرادى.

2015 جىلدىڭ اقپان ايىندا سارىاعاش اۋدانىندا, 2016 جىلدىڭ تامىز ايىندا ماقتاارال اۋدانىندا جەرگٸلٸكتٸ قازاقتار مەن تەجٸكتەر اراسىنداعى ۇلتارالىق قاقتىعىستار نەگٸزٸندە تەرتٸپسٸزدٸكتەر ورىن العانى بەلگٸلٸ.

كەيبٸرەۋلەرگە ۇناماسا دا, اششى بولسا دا, اشىق ايتۋعا تۋرا كەلٸپ وتىر – كەيٸنگٸ كەزدە مىرزاشٶل ٶڭٸرٸندەگٸ جەرگٸلٸكتٸ قازاق ۇلتىنىڭ ٷلەس سالماعى بارىنشا كٷرت ازايىپ بارا جاتقانى بايقالادى!

بٸزدٸڭشە, بۇل مەسەلەنٸ شەشۋدٸڭ جالعىز عانا جولى بار.

مىرزاشٶلدەگٸ 500 مىڭ حالىقتى ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق جاعىنان دامىتۋ ٷشٸن ماقتاارال, جەتٸساي, شاردارا جەنە وعان ٸرگەلەس جاتقان باسقا دا قالا, اۋدانداردىڭ نەگٸزٸندە ەلٸمٸزدٸڭ 15-شٸ وبلىسىن – وڭتٷستٸك قازاقستان وبلىسىن قۇرۋ كەرەك!

الداعى اپتادا ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ جۇمىس ساپارىمەن تٷركٸستان وبلىسىنا جەنە شىمكەنت قالاسىنا بارادى. 

جوعارى لاۋازىمدى قىزمەتتە جٷرگەن ازاماتتار مىرزاشٶل ٶڭٸرٸندەگٸ 500 مىڭ حالىقتىڭ جانايقايىن مەملەكەتٸمٸزدٸڭ باسشىسىنا بۇرمالاماي, اينا قاتەسٸز, دەل جەتكٸزۋٸ تيٸس!

قىسقاسى, تٷركٸستاندى قازاقتاندىرامىز دەپ جٷرٸپ, ماقتاارال مەن جەتٸسايدىڭ قاراپايىم قارا حالقىن «شالاقازاقتاندىرىپ», مىرزاشٶلٸمٸزدٸ ەكٸنشٸ تاۋلى قاراباققا اينالدىرىپ الىپ جٷرمەيٸك!

قورىتا ايتقاندا, قازٸرگٸ كٷردەلٸ حالىقارالىق جاعدايدا, ٶزبەكستان مەن تەجٸكستاننىڭ, ارى قاراي اۋعانستاننىڭ يٸن تٸرەسكەن تۇسىندا, اۋماعى جاعىنان بار بولعانى 176 مىڭ گەكتار عانا بولاتىن كٸپ-كٸشكەنتاي جەردە 500 مىڭنان استام حالىق تۇرىپ جاتقان, تۇرعىندارىنىڭ سانى جاعىنان تۇتاس بٸر وبلىسقا ساي كەلەتٸن مىرزاشٶل ٶڭٸرٸ حالقىنىڭ ەلٸمٸز بويىنشا ەرەكشە مەملەكەتتٸك ماڭىزى بار ٸرٸ ەكونوميكالىق جەنە مەدەني ورتالىقتارىنان ٶتە الىس تٷكپٸردە قالىپ قويۋى ايرىقشا الاڭداتىپ وتىر!

ەرينە, دەل بٷگٸن-ەرتەڭ جاڭا وبلىستىڭ اشىلا قويۋى ٶتە قيىن ەكەنٸن جاقسى تٷسٸنەمٸز.

بٸراق الداعى بەس-ون جىلدا مىرزاشٶل مەن شاردارا ٶڭٸرٸندە قازاقستاننىڭ جاڭا وبلىسى بەرٸبٸر قۇرىلۋى تيٸس!

مىرزاشٶل مەن شاردارانى تٷكپٸردە قالدىرما, ٷكٸمەت!!!

مىرزانتاي قوجابايۇلى جاقىپ,

ل.ن. گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازييا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸ تەلەراديو جەنە قوعاممەن بايلانىس كافەدراسىنىڭ دوتسەنتٸ (of Associate Professor), فيلولوگييا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى (PhD), «زەرتتەۋشٸ» رەسپۋبليكالىق عىلىمي-بٸلٸم بەرۋ ورتالىعى» مەكەمەسٸنٸڭ ديرەكتورى.

استانا قالاسى.

2018 جىلعى 26 قىركٷيەك.