قازٸرگٸ تاڭدا ەلٸمٸزبەن بٸرگە بٷگٸنگٸ عاسىر مۋزەيلەرٸ دە ەرەكشە بٸر ٶرلەۋدٸ باستان كەشۋ ٷستٸندە. بٷگٸندە مۋزەي ٸسٸنە جاڭاشا كٶزقاراس قالىپتاسىپ, جاڭا بٸر دامۋ كەزەڭٸ باستالدى. بۇل رەتتە, ٶزٸم تٶرت جىلدان بەرٸ باسشىلىق جاساپ كەلە جاتقان قازاقستانداعى ەڭ كٶنە مۋزەيلەردٸڭ بٸرٸ – باتىس قازاقستان وبلىستىق تاريحي-ٶلكەتانۋ مۋزەيٸ تۋرالى از-كەم سٶز قوزعاماقپىن.
2018 جىل مەن ٷشٸن ەرەكشە جىل بولدى دەسەم ارتىق ايتقاندىق بولماس. ەلٸمٸزدەگٸ مۋزەيلەر قاۋىمداستىعىنىڭ تٶراعاسى, حالىقارالىق مۋزەيلەر كەڭەسٸ, قازاقستان يكوم ۆيتسە-پرەزيدەنتٸ لاۋازىمىنا تاعايىندالدىم. وسى ۋاقىتقا دەيٸن بٸزدٸڭ باتىس ٶڭٸردەن وسى حالىقارالىق بەدەلدٸ ۇيىمعا بٶكەيوردا تاريحي ٶلكەتانۋ مۋزەي كەشەنٸنٸڭ ديرەكتورى, ٷزدٸك مۋزەي مامانى, مارقۇم تەمٸربولات ماحيموۆ اعايدىڭ مٷشە بولعانىن بٸلەمٸز. مٸنە, اراعا جىلدار سالىپ, وسىنداي اسا جاۋاپتى قىزمەتكە لايىقتى سانالۋىمنىڭ ٶزٸ ٷلكەن ەڭبەكتٸڭ ارقاسىندا رەسپۋبليكا كٶلەمٸندەگٸ ەرٸپتەستەرٸمنٸڭ مەنٸ «مۋزەيشٸ» رەتٸندە مويىنداۋلارى دەپ تٷسٸنەمٸن, ريزاشىلىعىمدى بٸلدٸرەمٸن. بۇل, ەرينە, تەك قانا مەنٸڭ ەڭبەگٸمنٸڭ جەمٸسٸ عانا ەمەس, ۇجىمنىڭ جەتٸستٸگٸ.
بٷگٸنگٸ تاڭدا اق جايىقتىڭ تاريحي شەجٸرەسٸن جيناپ, ساقتاپ, ۇلتتىق سالت-دەستٷرٸمٸزدٸ, رۋحاني قۇندىلىقتارىمىزدى ناسيحاتتاپ وتىرعان مۋزەي قۇرامىنداعى 12 فيليالمەن بٸرگە حالىققا قىزمەت كٶرسەتۋدە. مۋزەي قورى جاعىنان ەلٸمٸزدەگٸ ەڭ باي مۋزەيلەر قاتارىندا. وندا 140 مىڭنان استام ارحەولوگييالىق جەدٸگەرلەردٸڭ, زەرگەرلٸك, ەتنوگرافييالىق بۇيىمداردىڭ مول كوللەكتسيياسى جيناقتالعانىن زور ماقتانىشپەن ايتۋعا بولادى.
ەلٸمٸزدٸڭ, سونىڭ ٸشٸندە اقجايىقتىڭ تاريحىن بٷگٸنگٸ ۇرپاققا, كەلەشەك ۇرپاققا جەتكٸزۋ, جاستاردىڭ بويىندا اتا-بابا تاريحىنا, قازاق حالقىنىڭ سالت دەستٷرٸنە, ەدەت-عۇرپىنا قىزىعۋشىلىق سەزٸمٸن وياتۋ, ولاردى مۋزەيدٸڭ تۇراقتى كەلۋشٸسٸنە اينالدىرۋ ماقساتىندا مۋزەيدە اۋقىمدى جۇمىستار جٷرگٸزٸلٸپ, كٶرنەكتٸ جوبالار جٷزەگە اسىرىلدى. ەڭ الدىمەن, مۋزەي زالدارى ٶزگەرتٸلدٸ. ٶيتكەنٸ, كەلۋشٸلەر اراسىندا زال ەكسپوزيتسيياسىنداعى فوتوسۋرەتتەردٸڭ كٶپتٸگٸنٸڭ سالدارىنان «ٷلكەن فوتوالبوم» دەگەن پٸكٸر قالىپتاسقان, تٸپتٸ «تٸلەك كٸتاپشاسىنا» وسىلاي دەپ اشىعىن جازىپ كەتەتٸن بولعان. سوندىقتان, وسىنداي جەڭٸل ويدان ارىلتۋ ٷشٸن مۋزەي قورىنداعى زاتتاي جەدٸگەرلەر زەردەلەنٸپ, ولاردى ەكسپوزيتسيياعا شىعارۋ ۇيعارىلدى. قازٸرگٸ ۋاقىتتا وبلىستىق مۋزەي زالدارىنىڭ ەكسپوزيتسيياسى تولىقتاي جاڭعىرتىلدى. فوتوسۋرەتتەر ازايتىلىپ, تاريحي كەزەڭ تۋرالى مەلٸمەت بەرەتٸن زاتتاي جەدٸگەرلەرمەن تولىقتىرىلدى.
بۇرىنعى «ارحەولوگييا» مەن «التىن حانشايىم» زالى «ارحەولوگييا» زالى بولىپ بٸرٸكتٸرٸلٸپ, ٶڭٸرٸمٸزدە تابىلعان ارحەولوگييالىق قۇندىلىقتار بٸر زالدان ورىن تاپتى.
«التىن وردا» زالى مەن «بٶكەيورداسى» زالدارىنىڭ ورنىنا «قازاق حاندىعى مەن بٶكەي ورداسىنىڭ تاريحى زالى» قۇرىلدى. بۇل زال ەكسپوزيتسيياسى اقجايىقتىڭ اسىل پەرزەنتٸ,اققان جۇلدىزداي دٷنيەدەن ەرتە وزىپ, ارتىنا ٶشپەس مۇرالارىن قالدىرعان دارىندى سۋرەتشٸ مۇراتبەك جولاماننىڭ «كەرەي-جەنٸبەك» كارتيناسىنان باستاۋ الادى.
«تەۋەلسٸزدٸك زالى» جاڭا ەكسپوناتتارمەن تولىقتىرىلىپ, «ەلباسى جەنە تەۋەلسٸزدٸك» زالى بولىپ قايتادان اشىلدى.
«جاۋھار جەدٸگەرلەر» زالىنا «زەرگەرلٸك ەشەكەيلەر» مەن كٷمٸس ىدىستار كوللەكتسيياسى شىعارىلدى. اق جايىق ٶڭٸرٸن –تاريحي تۇلعالارمەن قاتار قازاقتىڭ ۇلتتىق ەپوستارىنىڭ بٸرٸ – «سۇلۋ جٸبەكتٸڭ ەلٸ» دەپ اتايتىنى دا بۇل زالدا ەسكەرٸلدٸ. مۋزەي قورىندا ەلٸمٸزگە تانىمال سۋرەتشٸ ەبٸلحان كاستەەۆتٸڭ 1941جىلى سالعان «قىز جٸبەك پەن تٶلەگەننٸڭ كەزدەسۋٸ» اتتى گرافيكاسى ساقتالعان.
«ٶنەر» زالىنىڭ ەكسپوزيتسيياسى اق جايىق ٶڭٸرٸنەن شىققان دارىندى ٶنەر يەلەرٸمەن جاقىنىراق تانىستىرادى. قاسيەتتٸ جايىق دالاسى اتى اڭىزعا اينالعان قۇرمانعازى, ماحامبەت, دەۋلەتكەرەي, دينا, سەيتەك, مەمەن, مۇحيت سەكٸلدٸ بٸرتۋار تۋما تالانت يەلەرٸن دٷنيەگە كەلتٸردٸ. ولاردىڭ مۇراسى بٸزگە دومبىرا ارقىلى كٷي ارقىلى جەتتٸ. سوندىقتان زال ەكسپوزيتسيياسىنىڭ تٶرٸندە ۇلى كٷيشٸ بابامىز قۇرمانعازى دومبىراسىنىڭ كٶشٸرمەسٸ ورىن الىپ تۇر. دينا نۇرپەيسوۆانىڭ كيگەن قامزولى دا وسى زالدا. مٸنە, مۋزەي زالدارىنداعى وسىنداي ٶزگەرٸستەر بٷگٸندە كٶرەرمەندەردٸڭ ريزاشىلىعىنا بٶلەنۋدە.
وسى جىلدار ٸشٸندەگٸ مۋزەيدٸڭ ٷلكەن جەتٸستٸگٸ – جاڭا مۋزەيدٸڭ قۇرىلۋى.
باتىس قازاقستان وبلىسى ەكٸمدٸگٸنٸڭ باسشىلىعىمەن, باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ مەدەنيەت, ارحيۆتەر جەنە قۇجاتتاما باسقارماسىنىڭ قولداۋىمەن, باتىس قازاقستان وبلىستىق تاريحي-ٶلكەتانۋ مۋزەيٸنٸڭ ۇيىمداستىرۋىمەن ورال قالاسىندا «رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى مۋزەي ٶز ەسٸگٸن ايقارا اشتى.
مۋزەيدٸڭ حٸح عاسىردىڭ سوڭىندا سالىنعان تاريحي عيماراتتا ورنالاسۋى ونىڭ ماڭىزىن ايشىقتاي تٷسكەندەي. مۋزەيگە مەملەكەتتٸك قارجى جۇمسالعان جوق, كٷردەلٸ جٶندەۋ دەمەۋشٸلەردٸڭ كٶمەگٸمەن ٸسكە اسقانىن اتاپ كەتكەن جٶن. ەسكٸ عيماراتتى كٷردەلٸ جٶندەۋدەن ٶتكٸزٸپ, ازاماتتىق بورىشىن ابرويمەن اتقارعان كەسٸپكەردٸڭ ەسٸمٸ – مۇراتبەك مۇحامەديەۆ, «كازكونتراكشنگرۋپپ» كومپانيياسىنىڭ جەتەكشٸسٸ.
مۋزەي تٶرت ەكسپوزيتسييالىق زالدان تۇرادى. العاشقىسى «ٶڭٸردٸڭ كيەلٸ جەرلەرٸ» دەپ اتالادى. وندا «ساكرالدى قازاقستان» اتتى كارتاسىنا ەنگەن وبلىستىڭ التى نىسانى تۋرالى سىر شەرتٸلەدٸ. سونىمەن قاتار بۇل زالدان وبلىس ورتالىعىنان 600 شاقىرىم قاشىقتا جاتقان جەڭگٸر حان مۋزەي-كەشەنٸنٸڭ ٷلگٸسٸمەن تانىسىپ, شەجٸرەسٸنە قانىعۋعا دا مٷمكٸندٸك بار.
ەكٸنشٸ زال «ۇلتتىق باسپاسٶز تاريحىنا» ارنالىپ وتىر. مۇندا ۇلتتىق, ايماقتاعى باسپاسٶز قۇرالدارىنىڭ تاريحى جان-جاقتى كٶرسەتٸلٸپ, تۇڭعىش جٷيەلٸ باسىلىمنىڭ باعىت-باعدارىنان حابار بەرەتٸن مەلٸمەتتەر قويىلعان.
الاش ارىستارىنا ارنالعان زالدا ەلٸم دەپ ەڭٸرەپ ٶتكەن ۇلت زييالىلارىنىڭ ٶمٸرٸ باياندالعان. باتىس الاشوردا قايراتكەرلەرٸ تۋرالى تەرەڭٸرەك ماعلۇمات «باتىس الاشوردا قوزعالىسىنىڭ تٶراعاسى جاھانشا دوسمۇحامەدوۆ كابينەتٸ» ارقىلى بەرٸلٸپ وتىر. وسى زالدى جابدىقتاۋ بارىسىندا جەنە باتىس الاشوردا قايراتكەرلەرٸنە قاتىستى تىڭ دەرەكتەر ٸزدەستٸرۋ ماقساتىندا مۋزەي قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ الماتى قالاسىنداعى قر پرەزيدەنتتٸك ارحيۆ پەن ەلٸمٸزدٸڭ ورتالىق ارحيۆٸندە جۇمىستانعانىن اتاي كەتكەن جٶن. مۋزەي ەكسپوزيتسيياسىندا كٷنباتىس الاشوردا قايراتكەرلەرٸنٸڭ بۇرىن-سوڭدى جارييالانباعان سۋرەتتەرٸ كٶرەرمەن نازارىنا ۇسىنىلىپ وتىر. مەسەلەن, الاش قايراتكەرلەرٸ يسا قاشقىنباەۆ, عۇبايدوللا ەلٸبەكوۆ, ەسەنعالي قاسابولاتوۆ سۋرەتتەرٸ مەن باقىتجان قاراتاەۆتىڭ كٶزٸ تٸرٸسٸندە تۇتىنعان دٷنيەلەرٸ قويىلدى.
مۋزەيدٸڭ تٶرتٸنشٸ «جاڭعىرعان ٶڭٸر» زالىندا استانا قالاسىنىڭ دامۋى مەن ورال قالاسىنىڭ جەتٸستٸكتەرٸ ايشىقتالىپ تۇر.
«ەل ٸشٸ-ٶنەر كەنٸشٸ» جوباسى جٷزەگە اسىرىلدى. جوبا اياسىندا «كٶكەيٸمدە بار ەلەم» – «وت رۋكودەلييا ك بيزنەسۋ» اتتى قولٶنەر شەبەرلەرٸ مەن جەكە كوللەكتسيونەرلەردٸڭ كٶرمەسٸ ۇيىمداستىرىلىپ, جىل بويىنا ٶتكٸزٸلدٸ. شىنىندا «ەل ٸشٸ – ٶنەر كەنٸشٸ» دەپ, دانا حالقىمىز بەكەر ايتپاسا كەرەك, ەل ٸشٸندە ون ساۋساعىنان ٶنەرٸ تامعان شەبەرلەردٸڭ از ەمەستٸگٸن بٸز جوبا بارىسىندا بايقادىق, ٶڭٸرٸمٸزدە «ٶنەر» اتتى ٶنەگەلٸ تۋىندىنىڭ ەر تٷرٸمەن اينالىساتىن شەبەرلەر جەتەرلٸك ەكەنٸنە كٶز جەتكٸزدٸك. بٸراق, ولاردى بٸرەۋ بٸلسە, بٸرەۋ بٸلمەسٸ حاق. مۋزەيدٸڭ كٶرمە زالىنان «تەكەمەت» كٶركەمٶنەر گالەرەياسىنىڭ كارتينالارىن, مٷگەدەك جانداردان قۇرالعان «عيبادات» جشس-نٸڭ ۇلتتىق ويۋمەن ناقىشتالعان ساندىقتاردىڭ, سەبي بەسٸگٸنٸڭ تٷرلەرٸن, شىڭعىرلاۋ اۋدانىنداعى «قىز جاساۋى» مارفۋعا تٸگٸن تسەحىنىڭ قالىڭدىققا ارنالعان قۇراق كٶرپەلەرٸ مەن سىرماقتارىن, ساز اسپاپتارىن جاساۋشى سەرٸكباەۆ اسلان سيياقتى قولٶنەر شەبەرلەرٸنٸڭ تۋىندىلارىن تاماشالاۋعا بولادى. جوبا قورىتىندىسى بويىنشا قولٶنەر شەبەرلەرٸ ٶزدەرٸنٸڭ بٸر-بٸر تۋىندىسىن مۋزەيگە سىيعا تارتۋ ەتسە, مۋزەي تاراپىنان شىعارىلعان «ەل ٸشٸ-ٶنەر كەنٸشٸ» اتتى باسىلىم ولارعا ەستەلٸك سىي رەتٸندە ۇسىنىلدى.
ەندٸگٸ بٸر سەتتٸ شىققان جوبا رەتٸندە «ۇلى دالا قۇندىلىقتارىن» اتار ەدٸم. «تۋعان جەر» باعىتى بويىنشا, ٶڭٸرلٸك تاريحتى زەردەلەۋ, ناسيحاتتاۋ ٷشٸن جٷرگٸزٸلدٸ. جوبا بارىسىندا 2012 جىلى ٶڭٸرٸمٸزدەن تابىلعان ارحەولوگييالىق قازبا قۇندىلىعىن – «التىن حانشايىم» رەكونسترۋكتسيياسىن وبلىس اۋداندارىنا جىلجىمالى كٶرمە رەتٸندە شىعاردىق. سٶيتٸپ وبلىستىڭ 10 اۋدانىندا بولىپ, 3000 استام اۋدان تۇرعىندارى مۋزەي قورىنداعى قۇندى جەدٸگەر – تەرەكتٸ اۋدانىنىڭ تاقساي وبا كەشەنٸنەن تابىلعان سارمات حانشايىمىن (ٷٸ-ٷع.) كٶرٸپ, كٶنەدەن جەتكەن زەرگەرلٸك ەشەكەي بۇيىمداردى جەنە بەلگٸلٸ قىلقالام شەبەرٸ س.عۇماروۆتىڭ تۋىندىلارىن تاماشالاۋ مٷمكٸندٸگٸنە يە بولدى.
وبلىستىق مۋزەي قىزمەتكەرلەرٸ «عاسىرلار قويناۋىنان جەتكەن بابالار ٷنٸ» جوباسى اياسىندا ۇيىمداستىرىلعان حالىقارالىق عىلىمي ەكسپەديتسيياعا قاتىستى. ەكسپەديتسييا قازاقستاننىڭ باتىس ٶڭٸرٸنەن باستاۋ الىپ, كٷي اتاسىنىڭ باسقان ٸزٸمەن جٷرٸپ وتىرىپ, رەسەيدٸڭ استراحان وبلىسىنىڭ ۆولودار اۋدانى, التىنجار اۋىلىندا جەرلەنگەن ۇلى كٷيشٸ قۇرمانعازى ساعىربايۇلىنىڭ باسىنا تاعزىم ەتٸپ, «قۇرمانعازى» مۋزەيٸنە كٷيشٸنٸڭ تۋعان جەرٸنٸڭ توپىراعىن جەتكٸزۋمەن ٶز جۇمىسىن اياقتادى. ەكسپەديتسييادان كٶپ وي تٷيٸپ, العا جوسپارلار جاساپ كەلدٸك. ٶيتكەنٸ حالقىمىز ٷشٸن كٷي مەن قۇرمانعازىنىڭ ەسٸمٸ بٸر-بٸرٸمەن استاسىپ كەتكەن ۇعىم.
يۋنەسكو كٶلەمٸندە قۇرمانعازى ساعىربايۇلىنىڭ 200 جىلدىعىن اتاپ ٶتۋ كٷيشٸنٸ عانا ۇلىقتاۋ ەمەس, ەڭ الدىمەن, حالقىمىزدىڭ تٶل ٶنەرٸ – كٷيدٸ ەل ٸشٸ مەن شەت مەملەكەتتەردە كەڭٸنەن ناسيحاتتاۋ دەپ تٷسٸنەمٸز. حالىقارالىق ەكسپەديتسييا بارىسى تۋرالى فوتوسۋرەتتەر شىعارىلىپ, ماقالالار جازىلىپ, تەلەديداردان سۇحباتتار بەرٸلدٸ.
سوڭعى كەزدە حالىقارالىق مۋزەيلەر كٷنٸنە وراي مامىر ايىندا ٶتكٸزٸلەتٸن «مۋزەي تٷنٸ» ورال قالاسىنىڭ تۇرعىندارى اسىعا كٷتەتٸن حالىقتىق مەرەكەگە اينالىپ كەلەدٸ. بۇل سىيقىرلى تٷندە مۋزەي زالدارىنداعى تاريحي تۇلعالار «جاندانىپ», وبلىستىق قازاق دراما تەاتر ارتيستەرٸ سومداعان «التىن حانشايىم», جەڭگٸر حان, فاتيما حانشا, قىز جٸبەك پەن تٶلەگەن, ماحامبەت پەن يساتاي, الاش ارىستارىنىڭ بەينەلەرٸ كٶپشٸلٸكپەن جٷزدەستٸ. سونىمەن قاتار بۇل كٷنٸ مۋزەي جانىندا «حالىق ٶنەرٸ-اسىل قازىنا» دەگەن اتاۋمەن قولٶنەرشٸلەر جەرمەڭكەلەرٸ ۇيىمداستىرىلىپ, «سەن ٷلگٸلەرٸ», «دومبىرا-party», «اۋدارىسپاق», «ەۋەندٸ مۋزەي» اتتى سازدى كەشتەرٸ, «تاباق تارتۋ», «كيٸز باسۋ» سىندى قازاقتىڭ سالت-دەستٷرلەرٸنٸڭ كٶرٸنٸسٸ كٶرسەتٸلدٸ. بۇل ۋاقىتتا مۋزەي زالدارىندا تاعىلىمدى ەكسكۋرسييالار, قىشتان قۇمىرا جاساۋ شەبەرلٸك كلاسستارى, قۇمنان سۋرەت سالۋ, جىلما-جىل ٶزگەرٸپ وتىراتىن سان الۋان تاقىرىپتاعى مۋزەي كٶرمەلەرٸ, قىزىقتى كەزدەسۋلەر ٶتكٸزٸلٸپ جاتادى. سوندىقتان بولار, حالىق كٶڭٸلٸنەن شىققان بۇل كٷندٸ ورالدىقتار ەرەكشە اسىعا كٷتەدٸ.
پرەزيدەنت ن. نازارباەۆتىڭ «ۇلى دالانىڭ جەتٸ قىرى» ماقالاسى اياسىندا جاڭا جوبالار قولعا الىنباق.
«تاريحي سانانى جاڭعىرتۋ» باعىتىنىڭ «ارحيۆ-2025» تارماعى بويىنشا اق جايىق ٶڭٸرٸنٸڭ تاريحي تۇلعالارى تۋرالى تىڭ دەرەكتەر جيناۋ ماقساتىندا الماتى ورتالىق ارحيۆٸنە, رف موسكۆا, سانكت-پەتەربۋرگ, ورىنبور, كازان, ۋفا, استراحان قالالارىنىڭ ارحيۆتەرٸنە عىلىمي-زەرتتەۋ ەكسپەديتسيياسىن ۇيىمداستىرۋ جوسپارلانىپ وتىر.
بۇل ارحيۆتەردەن كٸشٸ جٷز, بٶكەي ورداسىنا قاتىستى دەرەكتەر, جەڭگٸر بٶكەەۆ, فاتيما حانشا (فاتيما گۋسەينوۆا), عۇبايدوللا جەڭگٸروۆ, مۇحاممەد سالىق باباجانوۆ, سىرىم داتوۆ, باتىس الاشوردا قايراتكەرلەرٸ مەن رەپرەسسيياعا ۇشىراعان تاريحي تۇلعالار تۋرالى دەرەكتەر ٸزدەۋ, كەيٸن ارحيۆ جۇمىستارىنىڭ قورىتىندىسىن «ۇلى دالاداعى اقجايىق تۇلعالارى» تاقىرىبى بويىنشا تسيفرلىق فورماتقا ەنگٸزۋ كٶزدەلۋدە.
«تٷركٸ ٶركەنيەتٸ: تٷپ تامىرىنان قازٸرگٸ زامانعا دەيٸن» اتتى جوبا اياسىندا «جايىقتىڭ جاۋھار مۇرالارى» تاقىرىبىندا رەسەي فەدەراتسيياسىنىڭ ۋفا, يجەۆسك, نيجنيي نوۆگورود قالالارىنا. جىلجىمالى كٶرمە رەتٸندە جوسپارلانىپ وتىر.
«دالا فولكلورىنىڭ انتولوگيياسى» جوباسى اياسىندا مۋزەي قورىنداعى حٷٸٸٸ-ححعع كٷمٸستەر توپتاماسىن وبلىس تۇرعىندارىنا كٶرسەتۋ اۋداندارعا «كٷمٸس كٷمبٸرٸ» اتتى جىلجىمالى كٶرمە شىعارۋ جوسپاردا بار. كٶنە كٶز قارييالاردان قازاق حالقىنىڭ فولكلورىنا جاتاتىن ەرتەگٸ, قيسسا, اڭىز-ەڭگٸمەلەردٸ تەرٸپ, جازىپ الۋ.
مٸنە, ٶزدەرٸڭٸز كٶرٸپ وتىرعانداي, اق جايىقتىڭ تاريحي قۇندىلىقتارىن ساقتاپ, وسىنداي جوبالارىمەن ٶڭٸر ريزاشىلىعىنا بٶلەنٸپ وتىرعان مۋزەي – ەرقاشاندا ەرەكشە رۋحاني وردا, قۇندى جەدٸگەرلەر ەلەمٸ بولىپ قالا بەرەدٸ.
ميربولات ەرساەۆ,
بقو تاريحي-ٶلكەتانۋ
مۋزەيٸنٸڭ ديرەكتورى,
قازاقستان يكوم
ۆيتسە-پرەزيدەنتٸ.
