مۇناي-گاز جەنە ەنەرگەتيكا سالاسىندا قانداي ٶزگەرٸستەر بولدى?

مۇناي-گاز جەنە ەنەرگەتيكا سالاسىندا قانداي ٶزگەرٸستەر بولدى?

قر ەنەرگەتيكا مينيسترلٸگٸ 2020 جىلعى مۇناي-گاز جەنە ەنەرگەتيكا سالالارىنداعى ٶزگەرٸستەر تۋرالى ايتىپ بەردٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".

ۆەدومستۆونىڭ حابارلاۋىنشا, 2020 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ بازالىق جوبالىق قۇجاتتاردىڭ مەملەكەتتٸك ساراپتاماسى بٸرقاتار ماڭىزدى ٶزگەرٸستەرگە ۇشىرادى, اتاپ ايتقاندا, ەنەرگەتيكا مينيسترلٸگٸ جانىنداعى بارلاۋ جەنە ەزٸرلەۋ جٶنٸندەگٸ ورتالىق كوميسسييا قىزمەتٸنٸڭ تەسٸلدەرٸ مەن بيزنەس-پروتسەستەرٸ جەنە تەۋەلسٸز ساراپتاما رەسٸمٸ قايتا قارالدى. بٸر ساراپشىنىڭ سۋبەكتيۆتٸ باعالاۋىن الىپ تاستاۋ ماقساتىندا بٸر جوبالاۋ قۇجاتىنا تەۋەلسٸز ساراپتاما جٷرگٸزۋ ٷشٸن كەمٸندە ٷش تەۋەلسٸز ساراپشى تاعايىنداۋ كٶزدەلگەن.

ورتالىق كوميسسييا قۇرامى 22-دەن 33 مٷشەگە دەيٸن كەڭەيتٸلدٸ جەنە جاڭارتىلعان تٸزٸمگە قوسىمشا «اتامەكەن» ۇكپ, زاڭدى تۇلعالار بٸرلەستٸگٸنٸڭ ٶكٸلدەرٸ جەنە كٶمٸرسۋتەكتەر سالاسىندا ارنايى بٸلٸمٸ مەن جۇمىس تەجٸريبەسٸ بار جوعارى بٸلٸكتٸ ماماندار ەنگٸزٸلدٸ. كوميسسييا جۇمىسىندا قارالاتىن جوبالاردىڭ ساپاسىنا باسا نازار اۋدارىلدى. قازٸرگٸ ۋاقىتتا ورتالىق كوميسسييانىڭ 9 وتىرىسى ٶتٸپ, 107 جوبالاۋ قۇجاتتارى قارالعان, ونىڭ ٸشٸندە 88 جوبا بويىنشا (82,2%) مەملەكەتتٸك ساراپتامانىڭ وڭ قورىتىندىسى, 19 جوبا بويىنشا (17,8%) تەرٸس قورىتىندى شىعارىلعان. 

2020 جىلى جەر قويناۋىن پايدالانۋ قۇقىعىنا ارنالعان ەلەكتروندىق اۋكتسيوندار ٸسكە قوسىلدى. جاڭا تەتٸك نارىقتى اشىق ەتٸپ, بيۋروكراتييانى قىسقارتتى جەنە بيزنەس پەن مەملەكەت شىعىندارىن ايتارلىقتاي ازايتتى. 2020 جىلى 23 جەلتوقساندا جەر قويناۋىنىڭ 7 ۋچاسكەسٸ بويىنشا العاشقى اۋكتسيون ٶتتٸ.

ساۋدا-ساتتىق ەلوردا ۋاقىتىمەن ساعات 10:00-دە باستالدى, ال قاتىسۋشىلار اۋكتسيون زالىنا تاڭعى 9-دان باستاپ كٸرە الدى. وسى اۋكتسيونداردا جەتٸ ۋچاسكەدەگٸ بارلاۋ جەنە ٶندٸرۋ قۇقىعى ساتىلدى. ولاردىڭ باستاپقى باعاسى 263 ملن تەڭگەنٸ قۇرادى جەنە نەتيجەسٸندە 230 ەسەدەن استامعا ۇلعايىپ, 61 ملرد تەڭگەگە دەيٸن ٶستٸ. ۋچاسكەلەردٸڭ بٸرٸندەگٸ باستاپقى باعا 1000 ەسە ٶسكەن. بيىل جەتٸ ۋچاسكە بويىنشا جالپى قول قويۋ بونۋسى 61 ملرد تەڭگە بولعان. 

بۇل رەتتە اۋكتسيون ارقىلى جەردٸ يەلەنۋگە ەمەس, جەر قويناۋىن پايدالانۋعا قۇقىق بەرٸلەتٸنٸن اتاپ ٶتكەن جٶن. بۇل قۇقىق «جەر قويناۋى جەنە جەر قويناۋىن پايدالانۋ تۋرالى» قر كودەكسٸ ارقىلى رەتتەلەدٸ, ۋچاسكەلەردەگٸ كەز كەلگەن تەحنولوگييالىق پروتسەستەر ەنەرگەتيكا مينيسترلٸگٸ جانىنداعى بارلاۋ جەنە ەزٸرلەۋ جٶنٸندەگٸ ورتالىق كوميسسييادا قارالاتىن بولادى.

جەر قويناۋىن پايدالانۋ قۇقىعىن العان سوڭ ينۆەستور جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگانمەن جەردٸ جالداۋ تۋرالى شارتقا قول قويادى. جوبالىق قۇجاتتى ەزٸرلەۋدەن بۇرىن جەر قويناۋىن پايدالانۋشى جەرگٸلٸكتٸ حالىقتىڭ قاتىسۋىمەن قوعامدىق تىڭداۋلار ٶتكٸزۋگە مٸندەتتٸ. اۋكتسيوندار ونلاين جەنە جاسىرىن تٷردە ٶتكەندٸكتەن, قاتىسۋشىلار بٸر-بٸرٸن كٶرمەيدٸ. بۇل اقپارات وسى اۋكتسيونداردى ٶتكٸزۋگە جەتەكشٸلٸك ەتەتٸن قر ەنەرگەتيكا مينيسترلٸگٸنٸڭ ماماندارى ٷشٸن دە جاسىرىن بولعان. 

ساۋدا – ساتتىق بارىسىن بارلىق وپەراتور باقىلاي الادى, ياعني «اقپاراتتىق-ەسەپتەۋ ورتالىعى» اق ەنەرگەتيكا مينيسترلٸگٸنٸڭ سۇراۋى بويىنشا بٶلەك جارييا اۋكتسيون زالىن قۇردى. اۋكتسيون بارىسىندا تٷسكەن بارلىق قاراجات مەملەكەت بيۋدجەتٸن تولىقتىرادى.

سونىمەن بٸرگە, 2020 جىلى قازاقستاندا مۇناي-گاز ماشيناسىن جاساۋدى دامىتۋ حالىقارالىق ورتالىعى قۇرىلدى. تيٸستٸ كەلٸسٸمگە 30 قاراشادا ەنەرگەتيكا مينيسترلٸگٸ, يندۋسترييا جەنە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلٸگٸ, «PSA» جشس, ٸرٸ مۇناي-گاز جوبالارىنىڭ وپەراتورلارى (تشو, كپو, نكوك) مەن «قازاقستان ماشينا جاساۋشىلار وداعى» زتب قول قويدى. بۇل باعىتتاعى جۇمىس مەملەكەت باسشىسىنىڭ ماشينا جاساۋ سالاسىن دامىتۋ جٶنٸندەگٸ تاپسىرماسى مەن مۇناي-گاز ماشيناسىن جاساۋدى دامىتۋدىڭ 2019-2024 جىلدارعا ارنالعان بەكٸتٸلگەن جوسپارى اياسىندا جٷرگٸزٸلدٸ. بۇل ورتالىق مۇناي-گاز سالاسى ٷشٸن تاۋارلار ٶندٸرٸسٸن وقشاۋلاۋ بويىنشا جۇمىس ٸستەيدٸ. سونداي-اق, جاڭا ٶندٸرٸستەر اشۋ مەن وتاندىق تاۋار ٶندٸرۋشٸلەردٸڭ قازٸرگٸ مٷمكٸندٸكتەرٸن كەڭەيتۋ كٶزدەلەدٸ. بۇل وتاندىق ٶندٸرۋشٸلەردٸ مۇناي-گاز جوبالارى وپەراتورلارىنان تاۋار ساتىپ الۋعا بارىنشا ىقپال ەتەدٸ.