پرەزيدەنت – قازاقستان رەسپۋبليكاسى قارۋلى كٷشتەرٸنٸڭ جوعارعى باس قولباسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ قورعانىس ۆەدومستۆوسىنىڭ باسشىلىق قۇرامىمەن كەڭەس ٶتكٸزدٸ, دەپ حابارلايدى ult.kz.
مەملەكەت باسشىسى ۇجىمعا جاڭا قورعانىس مينيسترٸن تانىستىردى.
جيىن ماڭعىستاۋ وبلىسىندا ٶتكەن وقۋ-جاتتىعۋ كەزٸندە قازا تاپقان 14 ەسكەري قىزمەتشٸنٸ بٸر مينۋت ٷنسٸزدٸكپەن ەسكە الۋدان باستالدى.
مەملەكەت باسشىسى بولعان وقيعاعا قاتاڭ باعا بەردٸ
– مەن قازا بولعان ەربٸر ەسكەري قىزمەتشٸنٸڭ اتا-اناسىنا كٶڭٸل ايتىپ, ارنايى جەدەلحاتىمدى جولدادىم. قايتىس بولعان ازاماتتاردىڭ وتباسىلارىنا بارلىق قاجەتتٸ كٶمەك كٶرسەتٸلەدٸ. ولاردىڭ ەشقايسىسى قولداۋسىز, كٶمەكسٸز قالمايدى, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنتتٸڭ ايتۋىنشا, بەيبٸت كٷندە ساربازداردىڭ ٶمٸرٸن جالماعان بۇل قايعىلى جاعدايعا بٸرٸنشٸ كەزەكتە وفيتسەرلەردٸڭ, سونىڭ ٸشٸندە گەنەرالداردىڭ سالعىرتتىعى جەنە كەسٸبي بٸلٸكسٸزدٸگٸ سەبەپ بولدى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ قايعىلى وقيعانىڭ مەن-جايىن عانا ەمەس, مۇنداي وقۋ-جاتتىعۋدى جوسپارلاۋعا نە تٷرتكٸ بولعانىن جەنە قويىلعان مٸندەتتٸڭ قازٸرگٸ قاۋٸپ-قاتەرلەرگە قانشالىقتى ساي كەلەتٸنٸن انىقتاۋدى تالاپ ەتتٸ.
– قارۋلى كٷشتەر باسشىلىعى قوردالانعان تٷيتكٸلدەردٸ جىلدار بويى شەشە الماي كەلەدٸ. بۇل ەلٸمٸزدٸڭ قورعانىس قابٸلەتٸنە نۇقسان كەلتٸرەدٸ. ٶتكەن قايعىلى وقيعالاردان ساباق المادىڭىزدار. اتالعان وقۋ-جاتتىعۋ جيىنىنىڭ مەنٸ دە, ماقساتى دا تٷسٸنٸكسٸز. ونى كٸم ەزٸرلەپ, بەكٸتتٸ? باس شتابتىڭ رٶلٸ قانداي? ٷيلەستٸرۋ جۇمىستارىنا نەگە مەن بەرمەگەن? نەلٸكتەن وقۋ-جاتتىعۋ جيىنىندا ەسكەري-تەڭٸز كٷشتەرٸنٸڭ باس قولباسشىسى بولماعان? جاۋاپسىزدىق, سالعىرتتىق, كٶزبوياۋشىلىق بەلەڭ العان. جٷيەلٸ جۇمىس جوق. داعدارىس جاعدايىنداعى ٸس-قيمىل جوسپارى سىن كٶتەرمەيدٸ. مۇنىڭ بەرٸ – ەسكەري ۆەدومستۆو باسشىلىعىنىڭ نەمقۇرايدىلىعىنىڭ سالدارى, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنت وقۋ-جاتتىعۋ جيىنىنا قاتىسقان ەسكەري قىزمەتشٸلەر تيٸستٸ جابدىقتارمەن, سونىڭ ٸشٸندە ارنايى قۇتقارۋ كەۋدەشەلەرٸمەن قامتاماسىز ەتٸلمەگەنٸن ايتتى
مەملەكەت باسشىسى جەكە قۇرامنىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸنە ايرىقشا نازار اۋداردى.
قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ پٸكٸرٸنشە, ٷكٸمەتتٸك كوميسسييا وقۋ-جاتتىعۋدى ەزٸرلەۋ مەن ٶتكٸزۋگە, ەسكەردٸ قاجەتتٸ جابدىقتارمەن قامتاماسىز ەتۋگە جەنە قاۋٸپسٸزدٸك تالاپتاردىڭ ساقتالۋىنا جاۋاپتى بارلىق لاۋازىمدى تۇلعانىڭ ەرەكەتٸنە باعا بەرۋگە تيٸس.
بۇدان بٶلەك, پرەزيدەنتتٸڭ ٶكٸمٸنە سەيكەس قورعانىس مينيسترلٸگٸندەگٸ ٸستەردٸڭ جاي-كٷيٸنە كەشەندٸ تەكسەرۋ باستالدى.
تەكسەرۋ بارىسىندا ەسكەري قىزمەتتٸ ۇيىمداستىرۋ, ەسكەردٸ جابدىقتاۋ, سونداي-اق ونىڭ ماتەريالدىق جەنە قارجىلىق تۇرعىدان قامتاماسىز ەتٸلۋٸ جان-جاقتى زەردەلەنەدٸ.
قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸ تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى ايدا بالاەۆا باسقاراتىن كوميسسييا جٷيەلٸ سيپات العان زاڭ بۇزۋشىلىقتاردى انىقتاپ, كٸمدەردٸڭ جاۋاپقا تارتىلاتىنىن ايقىنداۋى قاجەت.
مەملەكەت باسشىسى ەسكەري قىزمەتشٸلەر لاۋازىمىنا, شەنٸنە قاراماستان جاۋاپقا تارتىلاتىنىن, زاڭ بويىنشا قاتاڭ جازاسىن الاتىنىن ەسكەرتتٸ. اتالعان مەسەلە پرەزيدەنتتٸڭ جەكە باقىلاۋىندا.
– بۇل وقيعا ارمييادا ولقىلىقتار ٶتە كٶپ ەكەنٸن جەنە كەسٸبيلٸك جەتٸسپەيتٸنٸن انىق كٶرسەتتٸ. ەسكەردٸ تٷبەگەيلٸ رەفورمالاۋدى ٸسكە اسىراتىن ۋاقىت كەلدٸ. بۇل – كەزەك كٷتتٸرمەيتٸن مەسەلە. مەن وسىعان بايلانىستى كادرلىق شەشٸمدەر قابىلدادىم. سٸزدەرگە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جاڭا قورعانىس مينيسترٸ مىرزاحمەتوۆ ايدوس سەكەنۇلىن تانىستىرعىم كەلەدٸ. ايدوس سەكەنۇلى كٷردەلٸ كەزەڭدە قىزمەتكە كٸرٸسٸپ جاتىر. جاۋاپكەرشٸلٸك – ٶتە جوعارى, الداعى مٸندەتتەر – اسا كٷردەلٸ. باتىل شەشٸمدەر قابىلدانۋعا تيٸس, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ قورعانىس ۆەدومستۆوسىنىڭ جۇمىسىن تٷبەگەيلٸ ترانسفورماتسييالاۋ مەسەلەسٸنە توقتالدى
– جاقىندا قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸ اپپاراتىمەن ٶتكەن جيىندا ەسكەري سالادا اتقارىلاتىن باسىم مٸندەتتەردٸ ايقىندادىم. بٸزدٸڭ ارمييا ٶتكەن عاسىردا قالىپ قويعان. سونىمەن قاتار قولباسشىلىق جٷيەسٸن حالىقارالىق ٷزدٸك تەجٸريبەگە ساي قايتا قۇرۋ كەرەك. كەشەندٸ تەسٸل قولدانۋ قاجەت. ال ول ٷشٸن باعىت-باعدارىمىز انىق بولعانى جٶن. بۇل دٷنيەتانىمى كەڭ, ساۋاتتى وفيتسەرلەردٸڭ عانا قولىنان كەلەدٸ. رەفورمانىڭ ماقساتى – جاڭا ٷلگٸدەگٸ ەسكەر جاساقتاۋ, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنت ارمييادا تسيفرلىق ترانسفورماتسييا جٷرگٸزۋدٸ, مٷمكٸندٸگٸنشە ادامدى تەحنولوگييامەن الماستىرۋدى تاپسىردى.
– ەسكەردٸ دامىتۋدىڭ جاڭاشا تەسٸلدەرٸ قاجەت. تاپتاۋرىن شەشٸمدەر, الدامشى امالدار, قاعاز جٷزٸندە بەرٸن كەرەمەت ەتٸپ كٶرسەتەتٸن ٶتٸرٸك ەسەپتەر ەشكٸمگە قاجەت ەمەس, – دەدٸ پرەزيدەنت.
قورعانىس مينيسترٸنە بٸرقاتار كەزەك كٷتتٸرمەيتٸن مٸندەت جٷكتەلدٸ.
بٸرٸنشٸ مٸندەت – بيۋدجەت قاراجاتىنىڭ تيٸمدٸ جۇمسالۋىن قامتاماسىز ەتۋ.
– بٶلٸنگەن قارجى مەملەكەتتٸڭ قورعانىس قابٸلەتٸن ارتتىرىپ, بارىنشا نەتيجە بەرۋگە تيٸس. ماقساتسىز شىعىنعا, تالان-تاراجعا جول بەرٸلمەيدٸ. مۇنداي ەرەكەتٸ ەشكەرەلەنگەندەردٸڭ بٸردە-بٸرەۋٸ جاۋاپكەرشٸلٸكتەن قۇتىلمايدى, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
ەكٸنشٸ مٸندەت – قازٸرگٸ زامانعى قاۋٸپ-قاتەرلەردٸ ەسكەرە وتىرىپ, قارۋلى كٷشتەردٸ رەفورمالاۋ. قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸنٸڭ اپپاراتى قورعانىس مينيسترلٸگٸمەن بٸرلەسٸپ, ون كٷن ٸشٸندە ەسكەردٸ رەفورمالاۋ جٶنٸندە ارنايى جوسپار ەزٸرلەۋگە تيٸس.
سونداي-اق مەملەكەت باسشىسى مامانداردى ٸرٸكتەۋ مەن باعالاۋدىڭ اشىق كريتەرييلەرٸن ەنگٸزگەن جٶن دەپ سانايدى.
– ەسكەري لاۋازىمدارعا باسشىنىڭ «ٶز ادامدارى» ەمەس, تەجٸريبەلٸ جەنە بٸلٸكتٸ كادرلار ۇسىنىلۋعا تيٸس, – دەدٸ پرەزيدەنت.
ٷشٸنشٸ مٸندەت – ەسكەر قاتارىنداعى يدەولوگييا جەنە تەربيە جۇمىسىن كٷشەيتۋ. بۇل ٸس كونستيتۋتسييانىڭ باستى قاعيداتتارى مەن قۇندىلىقتارىنا سەيكەس جٷرگٸزٸلۋگە تيٸس.
سونداي-اق ەلەمنٸڭ ەسكەري تاريحى, ۇلتىمىز بەن جاھان ەلدەرٸنٸڭ وزىق رۋحاني-مەدەني جەتٸستٸكتەرٸ كەڭٸنەن دەرٸپتەلۋٸ كەرەك.
ارمييا كەسٸبي دايارلىق پەن بٸلٸمدٸ شىڭداپ, وتانشىلدىققا باۋليتىن مەكتەپ بولعانى جٶن. وندا ەربٸر ەسكەري قىزمەتشٸنٸڭ ٶمٸرٸ مەن قاۋٸپسٸزدٸگٸ بەرٸنەن جوعارى تۇرۋى قاجەت.
– وتان قورعاۋ – ەر ازاماتتىڭ قاستەرلٸ بورىشى, قاسيەتتٸ پارىزى. ەسكەري قىزمەتكە ٶمٸرٸن ارناعان ەر ازامات مەملەكەتتٸڭ قامقورلىعى مەن قولداۋىن ايقىن سەزٸنۋٸ كەرەك. ەسكەر – قورقىنىش پەن ٷرەيگە تولى جەر بولماۋى كەرەك. ەسكەر – جاس ساربازداردى, ەلٸمٸزدٸڭ ناعىز وتانشىل ازاماتتارىن تەربيەلەۋدٸڭ بۇرىنعى جەنە قازٸرگٸ وزىق ٷلگٸلەرٸ ۇشتاسقان كەسٸبي دەڭگەيٸ جوعارى ينستيتۋت بولۋعا تيٸس, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنتتٸڭ پايىمداۋىنشا, باق ەسكەري قىزمەت, ەسٸرەسە, باسشىلىقتىڭ جوعارى باعاسى مەن قولداۋىنا يە بولعان ەسكەري قىزمەتشٸلەر تۋرالى وبەكتيۆتٸ اقپارات تاراتقانى جٶن.
جوعارعى باس قولباسشى ناقتى ەرٸ تٷسٸنٸكتٸ, كەزەڭ-كەزەڭٸمەن رەفورمالاۋ جوسپارىن ەزٸرلەۋ ماڭىزدى ەكەنٸنە نازار اۋداردى. ونى كٶلەمدٸ تۇجىرىمداماعا نەمەسە جول كارتاسىنا اينالدىرۋعا بولمايدى. رەفورما جوسپارى قازان ايىنىڭ ەكٸنشٸ جارتىسىندا ٶتەتٸن قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸنٸڭ وتىرىسىندا قارالادى.
پرەزيدەنت قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸنٸڭ اپپاراتىنا ەسكەردٸ رەفورمالاۋ ٷدەرٸسٸن ٷيلەستٸرۋدٸ تاپسىردى.
