مەملەكەت باسشىسى مۇناي-گاز سالاسىن دامىتۋ مەسەلەلەرٸ جٶنٸندە كەڭەيتٸلگەن كەڭەس ٶتكٸزدٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اقورداعا سٸلتەمە جاساپ.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ٶز سٶزٸندە وتىن-ەنەرگەتيكا كەشەنٸنٸڭ قازاقستان ەكونوميكاسىندا ٷلكەن رٶل اتقاراتىنىن ايتتى. پرەزيدەنت مۇناي-گاز سالاسىن ودان ەرٸ دامىتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ٶتٸپ, ٷكٸمەت پەن جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگانداردىڭ الدىنا بٸرقاتار ناقتى مٸندەتتەردٸ قويدى.
مەملەكەت باسشىسى قاشاعان, تەڭٸز جەنە قاراشىعاناق سيياقتى كەن ورىندارىنا قاتىستى اۋقىمدى جوبالاردى ودان ەرٸ جٷزەگە اسىرۋ قاجەتتٸگٸنە توقتالدى. قاسىم-جومارت توقاەۆ قاشاعانداعى مۇناي ٶندٸرۋ دەڭگەيٸن جٷيەلٸ نەگٸزدە ارتتىرۋ ماقساتىندا ٷكٸمەتكە كونسورتسيۋمنىڭ مەردٸگەر كومپانييالارىمەن بٸرلەسٸپ, قاشاعان كەن ورنىن تولىققاندى يگەرۋدٸڭ جول كارتاسىن كەلٸسۋدٸ تاپسىردى.
پرەزيدەنت ەلٸمٸزدٸڭ باتىستاعى كەن ورىندارىنان رەسپۋبليكانىڭ ٶزگە ٶڭٸرلەرٸنە مۇناي تاسىمالداۋ مەسەلەسٸنە ارنايى توقتالدى. ول «كەڭقيياق-قۇمكٶل» مۇناي قۇبىرىن سالۋ جۇمىستارىن جىل سوڭىنا دەيٸن اياقتاۋدى تاپسىردى. سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسى وتاندىق نارىققا جەتكٸزٸلەتٸن مۇنايدىڭ ازايۋ مٷمكٸندٸگٸنە بايلانىستى الاڭداۋشىلىق بٸلدٸردٸ.
- ٸشكٸ نارىقتى مۇنايمەن قامتاماسىز ەتۋ نەگٸزٸنەن اقتٶبە جەنە قىزىلوردا وبلىستارىنىڭ كەن ورىندارى ەسەبٸنەن جٷزەگە اسىرىلىپ وتىر. وسى جاعدايدى ەسكەرسەك, وتاندىق مۇناي ٶڭدەۋ زاۋىتتارىندا ٶڭدەلەتٸن مۇناي كٶلەمٸنٸڭ تٶمەندەۋ قاۋپٸ بار. رەسۋرستارىمىزدى بارىنشا تيٸمدٸ جەنە ۇتىمدى پايدالانۋ ماقساتىندا ٷكٸمەت وسى مەسەلەنٸ پىسىقتاپ, ناقتى ۇسىنىستار ەنگٸزۋٸ قاجەت, – دەدٸ پرەزيدەنت.
قاسىم-جومارت توقاەۆ مۇناي-گاز حيمييا سالاسىنىڭ دامۋى ەكونوميكانى جاڭعىرتۋدىڭ ماڭىزدى باعىتى ەكەنٸن اتادى.
– مۇناي-گاز حيمييا سالاسى ەكونوميكانىڭ باسقا سالالارىنا مۋلتيپليكاتيۆتٸ ىقپال ەتەدٸ. ەلەمدە مۇناي-گاز حيمييا سالاسىنداعى كٶمٸرسۋتەك شيكٸزاتىنىڭ قولدانىلۋ ٷلەسٸ 34%, ال قازاقستاندا ٶتە از. پوليپروپيلەن مەن پوليەتيلەن ٶندٸرۋ جٶنٸندەگٸ جوبالاردىڭ ٸسكە اسىرىلۋى جالپى ٸشكٸ ٶنٸمنٸڭ جىلدىق ٶسٸمٸن ورتاشا ەسەپپەن 1,5 پايىزعا جەتكٸزۋگە مٷمكٸندٸك بەرەر ەدٸ, – دەپ سانايدى مەملەكەت باسشىسى.
قازاقستان پرەزيدەنتٸ گاز سالاسىن دامىتۋدىڭ باسىمدىعىن ارنايى اتاپ ٶتٸپ, گاز قۇبىرى جٷيەسٸن دامىتۋ ٸسٸندە جاقسى نەتيجەلەر بار ەكەنٸن ايتتى. بۇل رەتتە, ول ٷكٸمەتتٸڭ نازارىن حالىقتى گازبەن قامتاماسىز ەتۋ قاجەتتٸگٸنە اۋداردى.
– ەلٸمٸزدٸ گازبەن قامتۋ دەڭگەيٸ 50 پايىزدى قۇرايدى. بۇل – 9 ميلليون حالىق دەگەن سٶز. «سارىارقا» ماگيسترالدى گاز قۇبىرى قۇرىلىسىنىڭ جوباسىن ٸسكە اسىرۋ نەتيجەسٸندە ەلٸمٸزدٸڭ قوسىمشا 2,7 ميلليون حالقى گازبەن قامتاماسىز ەتٸلەدٸ, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنت قازاقستانداعى گەولوگييالىق بارلاۋ مەسەلەسٸنە دە توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا گەولوگييالىق بارلاۋ جۇمىستارىن كٷشەيتۋ ارقىلى مينەرالدى شيكٸزات قورىن ساپالى تولىقتىرۋ كەرەك.
– بٸز وسى سالاداعى زاڭنامانى جەتٸلدٸردٸك. ەندٸ وسى باعىتتا ناقتى قادامدار جاساۋ كەرەك. ٷكٸمەتكە 2020 جىلدىڭ 1 ناۋرىزىنا دەيٸن ەلەمدەگٸ مينەرالدىق-شيكٸزات رەسۋرستارىنا سۇرانىستىڭ ۇزاق مەرزٸمدٸ بولجامىن ەسكەرە وتىرىپ, گەولوگييالىق بارلاۋ باعدارلاماسىن ەزٸرلەۋدٸ تاپسىرامىن, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ مۇناي سەرۆيسٸنٸڭ يندۋستريياسى ەكونوميكانى ەرتاراپتاندىرۋ جەنە ٶسۋ درايۆەرلەرٸنٸڭ بٸرٸ بولىپ تابىلادى. مەملەكەت باسشىسى بۇل مەسەلەدە مۇناي سەرۆيستەرٸنەن تٷسەتٸن تابىستىڭ كٶمٸرسۋتەگٸ ەكسپورتى تابىسىنان اسىپ تٷسەتٸن نورۆەگييانىڭ تەجٸريبەسٸن باسشىلىققا الۋدى ۇسىندى.
– مۇناي مەن گاز ٶندٸرۋدٸ ارتتىرا وتىرىپ, بٸز زاماناۋي مۇناي سەرۆيسٸ كلاستەرٸن قۇرۋعا تيٸسپٸز. مۇناي سەرۆيسٸ وتاندىق شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸ دامىتۋعا, ٶنٸمدٸ جۇمىس ورىندارىن اشۋعا, قوسىمشا قۇنى جوعارى ٶندٸرٸستەردٸ وقشاۋلاۋعا ايتارلىقتاي سەرپٸن بەرەدٸ, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
سونىمەن قاتار پرەزيدەنت ەكولوگييانى قورعاۋ جەنە تابيعي رەسۋرستاردى تيٸمدٸ پايدالانۋ مەسەلەلەرٸنٸڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ٶتتٸ. قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ پٸكٸرٸنشە, زاماناۋي تەحنولوگييالاردى پايدالانۋ جەنە ەسكٸرگەن جابدىقتاردى جاڭارتۋ, زاتتاردىڭ شىعارىلاتىن زاتتاردى قىسقارتۋ, مۇناي مەن گازدىڭ اعىپ كەتۋٸنٸڭ الدىن الۋ قاجەت. مەملەكەت باسشىسى بۇل جۇمىستار بويىنشا مۇناي-گاز كومپانييالارىنىڭ اقپاراتتىق اشىقتىعىن جەنە ولاردىڭ ەكولوگييالىق جاۋاپكەرشٸلٸگٸن ارتتىرۋ باستى باسىمدىققا يە بولاتىنىن اتاپ ٶتتٸ.
كەڭەيتٸلگەن كەڭەس بارىسىندا ەنەرگەتيكا مينيسترٸ قانات بوزىمباەۆ, ەكولوگييا, گەولوگييا جەنە تابيعي رەسۋرستار مينيسترٸ ماعزۇم مىرزاعاليەۆ, «سامۇرىق-قازىنا «ۇەق» اق باسقارما تٶراعاسى احمەتجان ەسٸموۆ, «لۋكويل» ااق رەسەي مۇناي-گاز كومپانيياسىنىڭ پرەزيدەنتٸ ۆاگيت الەكپەروۆ, سونداي-اق «تەڭٸزشەۆرويل», «NCOC» جەنە «قاراشىعاناق پەترولەۋم وپەرەيتينگ» كومپانييالارىنىڭ باسشىلارى بايانداما جاسادى.
