فوتو: اقوردا
پرەزيدەنت ەلٸمٸزدە قوعامنىڭ بارلىق سالاسىن قامتىعان اۋقىمدى رەفورمالار جٷزەگە اسىرىلىپ جاتقانىنا توقتالدى, دەپ حابارلايدى Ult.kz.
– ناۋرىز ايىندا قازاقستاننىڭ جاڭا كونستيتۋتسيياسى قابىلداندى. بۇل, ەڭ الدىمەن, ەلٸمٸزدٸڭ كەلەشەگٸ ٷشٸن ٶتە ماڭىزدى جەنە تاريحي قادام بولدى. ازاماتتارىمىز, ەسٸرەسە, جاستارىمىز مۇنى جاقسى تٷسٸنەدٸ. ولار رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋمعا بەلسەنە قاتىسىپ, اتا زاڭدى قولداپ, داۋىس بەردٸ. جۇرتىمىز بٸر قوعام بولىپ جاۋاپكەرشٸلٸك پەن وتانشىلدىق رۋحىنىڭ وزىق ٷلگٸسٸن كٶرسەتتٸ. تۇعىرىنا قونعان جاڭا كونستيتۋتسييادا حالقىمىزدىڭ بٸرەگەي بولمىسى, باستى قۇندىلىقتارى مەن بيٸك ماقساتتارى كٶرٸنٸس تاپتى. بٷگٸن وسى جيىنعا ەل جاستارى, بٸلٸمدٸ, بٸلٸكتٸ, زيياتكەر ازاماتتار قاتىسىپ وتىر. مەن سٸزدەردٸ قازاقستاننىڭ جارقىن بولاشاعى دەپ سانايمىن, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
مەملەكەت باسشىسى وزىق ويلى جاستار ەلٸمٸزدٸ بيٸك بەلەستەرگە باستاپ, ۇلتىمىزدىڭ مەرەيٸن ٶسٸرەتٸنٸنە سەنٸم بٸلدٸردٸ.
– حالىق كونستيتۋتسيياسى – ٶسكەلەڭ ۇرپاققا جول كٶرسەتەتٸن تەمٸرقازىق. جاڭا اتا زاڭىمىز – ەدٸلەتتٸ قازاقستاننىڭ مىزعىماس تۇعىرى. زاڭ مەن تەرتٸپ قاعيداتى مەملەكەتٸمٸزدٸڭ ٶزەگٸنە, ۇلت ساناسىنىڭ ارقاۋىنا اينالدى. «تازا قازاقستان» تۇجىرىمداماسى حالقىمىزدىڭ تۋعان جەرگە, تۇمسا تابيعاتقا دەگەن قامقورلىعىن كٷشەيتتٸ. ەلٸمٸزدە قوعامدىق ماڭىزى بار جۇمىستى مٸندەت ەمەس, قاستەرلٸ پارىز سانايتىن ناعىز جاناشىر ازاماتتار كٶبەيدٸ. بٸز ولاردى ەرٸكتٸلەر نەمەسە ۆولونتەرلەر دەپ اتايمىز. مٸنە, وسى قۇندىلىقتاردىڭ بەرٸ دە حالىق كونستيتۋتسيياسىنىڭ پرەامبۋلاسىنا ارنايى جازىلدى. مەملەكەتتٸڭ باستى بايلىعى – ادام. سوندىقتان ادام كاپيتالىن دامىتۋ كونستيتۋتسييالىق مٸندەت رەتٸندە ايقىندالدى. باس قۇجاتتا ەلٸمٸزدٸڭ عىلىم مەن بٸلٸمگە, يننوۆاتسيياعا باسىمدىق بەرەتٸنٸ ناقتى كٶرسەتٸلدٸ, – دەدٸ پرەزيدەنت.
قاسىم-جومارت توقاەۆ بٷگٸندە ەلەمنٸڭ اسا جوعارى جىلدامدىقپەن دامىپ كەلە جاتقانىنا نازار اۋداردى. پرەزيدەنتتٸڭ پٸكٸرٸنشە, قازٸرگٸدەي قۇبىلمالى, دٷربەلەڭگە تولى زاماندا بەسەكەگە قابٸلەتتٸ ەل بولىپ, كٶش سوڭىندا قالماي, ٶركەنيەتتٸ ەلگە ساي ٶسٸپ-ٶركەندەي بەرۋ قاجەت.
– ەلٸمٸزدە وسى باعىتتا ناقتى جۇمىس ٸستەلٸپ جاتىر. جاساندى ينتەللەكت جەنە تسيفرلىق دامۋ مينيسترلٸگٸ قۇرىلدى. جاڭا تەحنولوگييالاردى ەنگٸزۋ ٷشٸن زاڭنامالىق نەگٸز جاسالىپ, تسيفرلىق كودەكس قابىلداندى. «جاساندى ينتەللەكت تۋرالى» زاڭ كٷشٸنە ەندٸ. تاياۋ ارادا قازاقستاننىڭ تسيفرلىق دامۋ باعدارىن ايقىندايتىن Digital Qazaqstan ستراتەگيياسى بەكٸتٸلەدٸ. بەرٸڭٸزگە بەلگٸلٸ, بيىل ەلٸمٸزدە – «تسيفرلاندىرۋ جەنە جاساندى ينتەللەكت جىلى». سوندىقتان الدىمىزدا ەلٸ دە كٶپ جۇمىس بار. شيراق قيمىلداپ, تۇتاس قوعام بولىپ تاباندى ەڭبەك ەتۋٸمٸز كەرەك, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
فوتو: اقوردا
پرەزيدەنت تسيفرلىق تەحنولوگييالار مەن جاساندى ينتەللەكتٸنٸڭ قارقىندى دامۋى تەسٸلدەردٸ ٷنەمٸ جاڭارتىپ وتىرۋدى تالاپ ەتەتٸنٸن اتاپ ٶتتٸ.
– ەسەپتەۋٸش ينفراقۇرىلىمىن ٸلگەرٸلەتۋ ماڭىزدى باعىت بولىپ قالا بەرەدٸ. سۋپەركومپيۋتەر كلاستەرٸنٸڭ ٸسكە قوسىلۋى ەلٸمٸزدٸڭ تەحنولوگييالىق دەربەستٸگٸن نىعايتۋداعى ايتۋلى ۋاقيعا بولدى. كەلەسٸ ماقسات – ەلٸمٸزدە دەرەكتەردٸ ٶڭدەۋ ورتالىعى القابىن قۇرۋ. اتالعان اۋقىمدى جوبانى ٸسكە اسىرۋ جاڭا ينۆەستيتسييا تارتۋعا جەنە ٶڭٸرلٸك تسيفرلىق حاب رەتٸندەگٸ پوزيتسييامىزدى كٷشەيتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. جاپپاي تسيفرلاندىرۋ جەنە جاساندى ينتەللەكتٸنٸ ەنگٸزۋ ەلٸمٸزدٸ جان-جاقتى جاڭعىرتۋدىڭ نەگٸزگٸ فاكتورلارىنىڭ بٸرٸ سانالادى. بۇل مەملەكەتتٸك باسقارۋ جٷيەسٸنەن باستاپ كرەاتيۆتٸ يندۋستريياعا دەيٸنگٸ سالالاردى قامتيدى. جازدا استانادا «بولاشاق ويىندارى» ٶتەدٸ. دەستٷرلٸ ەرەجەلەر مەن كيبەرسپورتتى ۇشتاستىراتىن جارىسقا ەلەمنٸڭ 50 ەلٸنەن مىڭعا جۋىق سپورتشى قاتىسادى. جاڭا سپورت تٷرٸ وزىق تەحنولوگييالاردى كٷندەلٸكتٸ تۇرمىسقا جەدەل بەيٸمدەۋگە, ەڭ باستىسى, جاستار اراسىندا سپورتتى ناسيحاتتاۋعا جول اشادى, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
مەملەكەت باسشىسى كٷزدە قازاقستاندا Astana AI Film Festival اتتى تاعى بٸر ماڭىزدى حالىقارالىق بايقاۋ ۇيىمداستىرىلاتىنىن ايتتى.
– بۇل كرەاتيۆتٸ يندۋسترييانىڭ دامۋىنداعى ٸرگەلٸ ٶزگەرٸستەردٸ كٶرسەتەتٸن جاھاندىق دەڭگەيدەگٸ العاشقى ٸس-شارا بولماق. جاساندى ينتەللەكت شىعارماشىلىق تابيعاتىنا تٷبەگەيلٸ بەتبۇرىس ەكەلەدٸ, ٶزٸن تانىتۋدىڭ جاڭا فورمالارىن اشادى ەرٸ تالانتتاردىڭ الدىنان شىعاتىن كەدەرگٸلەردٸ ازايتادى. قازاقستان وسى جاھاندىق جاڭاشىلدىقتاردىڭ بەل ورتاسىندا بولۋعا ۇمتىلادى. سونىمەن قاتار جاساندى ينتەللەكت ەسەرٸنەن كرەاتيۆتٸ يندۋسترييا جويىلادى, قازٸرگٸ كٷيٸندە ساقتالمايدى دەگەن پەسسيميستٸك بولجامداردى ەسكەرۋ كەرەك. سوندىقتان بارلىق ٷردٸستٸ باقىلاپ, ٶزگەرٸستەرگە دەر كەزٸندە بەيٸمدەلۋ قاجەت. فەستيۆالدٸ ۇيىمداستىرۋ قازاقستاندى حالىقارالىق ارەناداعى يننوۆاتسييالار مەن جاسامپاز باستامالار ورتالىقتارىنىڭ بٸرٸ رەتٸندە كٶرسەتۋ ٷشٸن ٶتە ماڭىزدى, – دەدٸ پرەزيدەنت.
قاسىم-جومارت توقاەۆ تسيفرلاندىرۋ جەنە جاساندى ينتەللەكتٸنٸ جاپپاي ەنگٸزۋ ٷدەرٸسٸ اۋقىمدى ٶزگەرٸستەرگە جول اشقانىن ايتتى.
– سوندىقتان بٸز ازاماتتاردىڭ ەلەۋەتٸن ارتتىرۋعا, ولارعا تسيفرلىق داعدىلاردى ٷيرەتۋگە باسا مەن بەرٸپ وتىرمىز. بٷگٸندە 650 مىڭنان استام ستۋدەنت Al Sana باعدارلاماسىمەن بٸلٸم الىپ جاتىر. الداعى ۋاقىتتا جاساندى ينتەللەكت جەنە deeptech-تەحنولوگيياسىنا قاتىستى تاعى دا 100 مىڭ مامان دايارلاۋىمىز كەرەك. بيىل ەلٸمٸزدە جاڭا ٷلگٸدەگٸ تەحنولوگييالىق بٸلٸم ورداسى – جاساندى ينتەللەكت ۋنيۆەرسيتەتٸ اشىلادى. بۇل عىلىم سالاسى ٷشٸن ماڭىزدى وقيعا بولماق. ەندٸ الدىمىزدا تۇرعان ٶزەكتٸ مٸندەت: بٸز وسى سالادا بٸلٸكتٸ مامان دايارلاۋ ٸسٸنە ەرەكشە كٶڭٸل بٶلۋٸمٸز كەرەك. دارىندى جاستاردى تارتىپ, ولارعا ساپالى بٸلٸم بەرۋ قاجەت. سونداي-اق كەلەشەگٸ زور تەحنولوگييالىق جوبالار مەن كومپانييالارعا قولداۋ كٶرسەتۋ ايرىقشا ماڭىزدى. وسىنداي جٷيەلٸ جۇمىستىڭ نەتيجەسٸ دە ەلٸمٸز ٷشٸن تيٸمدٸ بولارى انىق, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
فوتو: اقوردا
پرەزيدەنتتٸڭ ايتۋىنشا, ۇشقىر وي مەن تەرەڭ بٸلٸم سىنعا تٷسەتٸن مۇنداي دودالاردىڭ بەرەرٸ مول.
– مازمۇندى ەرٸ تارتىستى جارىستار ارقىلى جاڭاشىلدىق, ٸزدەنٸمپازدىق, جاسامپازدىق قۇندىلىقتارى كەڭٸنەن دەرٸپتەلەدٸ. قوعامدا جاڭا تەحنولوگييالىق مەدەنيەت قالىپتاسادى. Alem.ai battle سايىسىنا مەكتەپ وقۋشىلارى, ستۋدەنتتەر, جاس عالىمدار جەنە IT سالاسىنىڭ ماماندارى قاتىستى. ولار ٶزارا تەجٸريبە الماسىپ, بٸر-بٸرٸنە قولداۋ كٶرسەتتٸ. بايقاۋ اياسىندا دارىندى ازاماتتارىمىز دەنساۋلىق ساقتاۋ جٷيەسٸ, بٸلٸم بەرۋ سالاسى جەنە جاساندى ينتەللەكت مودەلدەرٸن ٷيرەتۋ مەسەلەسٸنە قاتىستى يننوۆاتسييالىق شەشٸمدەر ۇسىندى. سوندىقتان بۇل سايىستى وزىق يدەيالاردىڭ بەسەكەسٸ دەسەك, قاتە بولمايدى. وسىنداي شارالار سٸزدەردٸ كەسٸبي تۇرعىدان شىڭدايدى, ەلٸمٸزدە جەنە ەلەمدە سۇرانىسقا يە بولاتىن ماڭىزدى جوبالاردى ٸسكە اسىرۋعا جول اشادى دەپ سەنەمٸن. AI Governance Cup بايقاۋىنىڭ دا مەن-ماڭىزى ايرىقشا. بۇل سايىستا جاساندى ينتەللەكتٸنٸ مەملەكەتتٸك باسقارۋ ٸسٸنە ەنگٸزۋگە ارنالعان ٸرگەلٸ باستامالار ۇسىنىلدى. سونىڭ ٸشٸندە مەديتسينالىق كۋەلاندىرۋ جٷيەسٸن اۆتوماتتاندىرۋ, ينتەللەكتۋالدىق پروكۋرورلىق قاداعالاۋ, پەداگوگتەردٸ قولداۋ جٷيەلەرٸن ەرەكشە اتاپ ٶتۋگە بولادى. مۇنىڭ بەرٸ يدەيا نەمەسە پيلوتتىق جوبا دەڭگەيٸندە قالىپ قويماۋى كەرەك. نەگٸزگٸ ماقسات – وزىق يدەيالار مەن باستامالاردى مەملەكەتتٸك قۇرىلىمداردىڭ قىزمەتٸنە كەزەڭ-كەزەڭٸمەن ەنگٸزٸپ, جۇمىستىڭ تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋ. وسىعان باسا نازار اۋدارۋ قاجەت. وسىنداي بەدەلدٸ بايقاۋلاردا جٷلدەلٸ بولۋ – شىن مەنٸندە, ٷلكەن جەتٸستٸك. سٸزدەردٸڭ جەڭٸستەرٸڭٸز – ٷزدٸكسٸز ٸزدەنٸس پەن تاباندى ەڭبەكتٸڭ جەمٸسٸ ەكەنٸ سٶزسٸز. بەرٸڭٸزگە شىنايى ريزاشىلىعىمدى بٸلدٸرەمٸن. مەملەكەت جاڭاشىل, جاسامپاز ازاماتتارعا زور ٷمٸت ارتادى, ەردايىم قولداۋ كٶرسەتەدٸ, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
مەملەكەت باسشىسى جاساندى ينتەللەكت سالاسىنداعى alem.ai battle ۇلتتىق بايقاۋى مەن مەملەكەتتٸك ورگاندار اراسىنداعى AI Governance Cup بايقاۋىنىڭ جەڭٸمپازدارىن ماراپاتتادى.
alem.ai battle جارىسىنىڭ جەڭٸمپازدارى تٶرت اتالىم بويىنشا انىقتالدى:
- – AI Young Talents – اعزاداعى گليۋكوزا مٶلشەرٸن ينۆازيۆتٸ ەمەس تەسٸلمەن انىقتايتىن SuGuard جٷيەسٸ;
– AI Driving Power – مۇعالٸمدەردٸڭ جۇمىسىن اۆتوماتتاندىرۋعا ارنالعان Ustaz AI شەشٸمٸ;
– AI Innovators – جي ارقىلى قاتەرلٸ ٸسٸكتٸ ەرتە كەزەڭدە انىقتاۋعا ارنالعان Robio دياگنوستيكالىق قولعابى;
– Future Builders – جي-مودەلدەرٸن ٷيرەتۋگە قولدانىلاتىن ساپالى دەرەكتەردٸ جيناۋعا جەنە قالىپتاستىرۋعا ارنالعان NCSPEECH ستارتاپ سەرۆيسٸ.
