قازاقستان پرەزيدەنتٸنٸڭ كٶكشەتاۋ قالاسىنا جۇمىس ساپارى اقمولا وبلىسىن دامىتۋ جٶنٸندە كەڭەس ٶتكٸزۋمەن باستالدى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ٷكٸمەت مٷشەلەرٸ مەن وبلىس اكتيۆٸنٸڭ الدىندا سٶيلەگەن سٶزٸندە قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ – ەلباسى نۇرسۇلتان ەبٸشۇلى نازارباەۆتىڭ تاريحي ەڭبەگٸن اتاپ ٶتٸپ, كٶرەگەن كٶشباسشىلىعىنىڭ ارقاسىندا ەلٸمٸز ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋدا, سونداي-اق, حالىقارالىق ارەناداعى ٶز ورنىن نىعايتۋدا ەلەۋلٸ تابىستارعا قول جەتكٸزگەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
– ٷكٸمەتتٸڭ, پارلامەنت دەپۋتاتتارىنىڭ, وبلىس ەكٸمدەرٸنٸڭ مٸندەتٸ – ەلباسىنىڭ ۇزاق مەرزٸمدٸ ستراتەگيياسىن, ۇلت جوسپارىن جەنە بەس ينستيتۋتسيونالدىق رەفورمانى ٸسكە اسىرۋعا بارلىق كٷش-جٸگەرٸن جۇمساۋ, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنت جاڭا مەملەكەتتٸك يندۋسترييالىق-يننوۆاتسييالىق باعدارلامانى ساپالى جٷزەگە اسىرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا نازار اۋدارىپ, الدىڭعى باعدارلامالاردا كەتكەن كەمشٸلٸكتەردٸ ەسكەرۋ كەرەكتٸگٸن تاپسىردى. قاسىم-جومارت توقاەۆ جوسپارلاردى ٸسكە اسىرۋ ٷشٸن جالاڭ ەسەپ ەمەس, سالماقتى تالداۋ, تيٸمدٸ ٸس-ەرەكەتتەر قاجەت دەپ سانايدى.
– مەملەكەت باسشىسى رەتٸندە, حالىقتىڭ ماڭىزدى تالاپ-تٸلەكتەرٸن قاناعاتتاندىرۋعا ارنالعان تيٸمدٸ جۇمىس كٷتەمٸن, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
قازاقستان پرەزيدەنتٸ اقمولا وبلىسىنىڭ دامۋى تۋرالى ايتا كەلٸپ, ٶڭٸردٸڭ اۋىل شارۋاشىلىعى, يندۋسترييالىق-يننوۆاتسييالىق ساياسات, ماشينا جاساۋ, تٷرلٸ-تٷستٸ مەتاللۋرگييا, قۇرىلىس جەنە قۇس شارۋاشىلىعى سالالارىندا وڭ ٶزگەرٸستەر بار ەكەنٸنە توقتالدى.
مەملەكەت باسشىسى وبلىس ەكونوميكاسىنداعى ٶنەركەسٸپ ٶندٸرٸسٸنٸڭ ٷلەسٸ ارتقانىنا قاراماستان, ٶڭٸردٸڭ رەسپۋبليكا كٶلەمٸندەگٸ ٷلەس سالماعى 2,5 پايىزدان اسپاي وتىرعانىن ايتتى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ماسال كەن ورنىنداعى تاۋ-كەن مەتاللۋرگييا كەشەنٸن تاۋ-كەن مەتاللۋرگييا ٶنەركەسٸبٸن دامىتۋ جٶنٸندەگٸ كەشەندٸ جوسپاردان جەنە رەسپۋبليكالىق يندۋسترييالاندىرۋدىڭ كارتاسىنان الىپ تاستاۋ مەسەلەسٸنە نازار اۋداردى. جوبا كەن ٶندٸرۋدەن باستاپ بولات پروكاتىن شىعارۋعا دەيٸنگٸ تەحنولوگييالىق جەلٸنٸ قۇراپ, 1 ميلليون تونناعا دەيٸن ٶنٸم ٶندٸرۋدٸ كٶزدەگەن بولاتىن. پرەزيدەنتتٸڭ ايتۋىنشا, بۇل كەشەن جارقايىڭ جەنە ەسٸل اۋداندارىنىڭ تۇرعىندارىن جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتٸپ, وبلىس ەكونوميكاسىنىڭ ٶسۋٸنە سەپتٸگٸن تيگٸزگەن بولار ەدٸ.
وسىعان بايلانىستى مەملەكەت باسشىسى ٷكٸمەتكە «سامۇرىق-قازىنا» قورىمەن بٸرلەسٸپ, اتالعان جوبا بويىنشا ناقتى شەشٸمگە كەلٸپ, تيٸستٸ شارالار قابىلداۋدى تاپسىردى.
پرەزيدەنت ەڭبەك ٶنٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋ, ونىڭ ٸشٸندە, اۋىل شارۋاشىلىعى – ٶڭٸر ەكونوميكاسىن ٶركەندەتۋدٸڭ باستى فاكتورى ەكەنٸنە توقتالدى.
– سوڭعى ٷش جىلدا اقمولا وبلىسىندا سۋارمالى جەرلەردٸڭ كٶلەمٸ 7,5 ەسەگە ارتىپ, 24 مىڭ گەكتاردان استى. بۇل – ٶنٸمدٸلٸكتٸ ارتتىرۋعا تٸكەلەي ەسەر ەتەتٸن جاقسى كٶرسەتكٸش. وسىنداي جۇمىستى جالعاستىرا بەرۋ قاجەت, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسى ەلٸمٸزدٸڭ ٷش ٸرٸ استىق ٶسٸرەتٸن وبلىسىندا اۋىل شارۋاشىلىعى بويىنشا ەڭبەك ٶنٸمدٸلٸگٸ تٶمەن ەكەنٸن, ولاردىڭ ٷلەسٸ 5 مىڭنان 8 مىڭ دوللارعا دەيٸن عانا جەتەتٸنٸن ايتتى.
– رەسەيدە بۇل كٶرسەتكٸش 17 مىڭ دوللار, ال دامىعان ەلدەردە 80-90 مىڭ دوللارعا دەيٸن جەتەدٸ, – دەدٸ پرەزيدەنت.
قاسىم-جومارت توقاەۆ اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلٸگٸنە اگرارلىق ٶڭٸرلەردٸڭ ەكٸمدٸكتەرٸمەن بٸرلەسٸپ, اگروٶنەركەسٸپ كەشەنٸندەگٸ ەڭبەك ٶنٸمدٸلٸگٸن ۇلعايتۋ ٷشٸن جەتەكشٸ وتاندىق ەزٸرلەمەلەر ەنگٸزە وتىرىپ, ناقتى شارالار قابىلداۋدى تاپسىردى.
– اۋىل شارۋاشىلىعى جاڭا تەحنولوگييالاردى قولدانۋ, اۆتوماتتاندىرۋ جەنە تسيفرلاندىرۋ ارقىلى دامۋدا تىڭ سەرپٸن الۋى تيٸس. ەگٸس القاپتارىن ۇلعايتۋ ٷشٸن ىلعال جەنە رەسۋرس ٷنەمدەيتٸن تەحنولوگييالاردى ەنگٸزۋ جٶنٸندەگٸ جۇمىستاردى ودان ەرٸ جالعاستىرۋ قاجەت, – دەدٸ پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسى ەگٸستٸك القاپتارىن يگەرۋمەن اينالىسپايتىن لاتيفۋنديستەردەن جەردٸ قايتارىپ الۋ جٶنٸندەگٸ تاپسىرماسىنا توقتالدى.
– مەنٸڭ تاپسىرمام ٶتە باياۋ ورىندالىپ جاتىر. بۇدان تاپسىرمانىڭ ورىندالۋىن ەدەيٸ سوزىپ وتىر دەگەن وي تۋادى. مۇنداي جاعدايدا قولداناتىن شارالار سيممەترييالى بولادى. ىقىلاسسىز ورىنداۋشىلارعا وڭاي تيمەيدٸ, – دەپ ەسكەرتتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
كەڭەس بارىسىندا مەملەكەت باسشىسى تۋريزم سالاسىنداعى شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸ دامىتۋ مەسەلەسٸنە توقتالدى. ول بيزنەس جٷرگٸزۋگە جاسالاتىن جەڭٸلدٸك بويىنشا وبلىستىڭ ارتتا قالعانىنا, جۇمىسپەن قامتىلعاندار مەن شاعىن جەنە ورتا بيزنەس كەسٸپورىندارىنىڭ ٶنٸم ٶندٸرٸسٸ تٶمەن ەكەنٸنە نازار اۋداردى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» جوبالارىنا كەسٸپكەرلەردٸ بەلسەندٸ تٷردە جۇمىلدىرۋ كەرەك دەپ ەسەپتەيدٸ.
– مىسالى, بۇل باعىتتا ٶنەركەسٸپ, اۋىل شارۋاشىلىعى, قىزمەت كٶرسەتۋ سالالارىنىڭ مٷمكٸندٸكتەرٸ مول. شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸڭ ەلەۋەتٸن ەلوردانىڭ ازىق-تٷلٸك بەلدەۋٸن قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن پايدالانعان جٶن, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
ٶڭٸردٸڭ تابيعي دەمالىس ورىندارى مەن مەدەني مۇرا نىساندارى جايىندا ايتقان پرەزيدەنت تۋريستٸك ەلەۋەتتٸڭ ەلٸ دە تولىق پايدالانىلماي جاتقانىنا توقتالدى. قاسىم-جومارت توقاەۆ تۋريزم سالاسى ايماقتىڭ جالپى ٶنٸمٸنٸڭ 0,5 پايىزىن عانا قۇراپ وتىرعانىن باسا ايتىپ, تۋريزمدٸ دامىتۋعا ارنالعان مەملەكەتتٸك باعدارلاما بويىنشا 2025 جىلى ەلٸمٸزدە اتالعان كٶرسەتكٸشتٸ 8 پايىزعا جەتكٸزۋ تاپسىرىلعانىن اتاپ ٶتتٸ.
– ٷكٸمەتكە وبلىس ەكٸمدٸگٸمەن بٸرلەسٸپ, ششۋچە-بۋراباي كۋرورتتىق ايماعىن دامىتۋ جوسپارىنىڭ ٷشٸنشٸ كەزەڭٸ شەڭبەرٸندە قولعا الىنعان ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردى اياقتاۋدى تاپسىرامىن. قازاقستاننىڭ تۋريزم كارتاسىندا زەرەندٸ دەمالىس ايماعى دا بار. اتالعان ايماقتى ەكولوگييالىق جەنە بالالار تۋريزم سالاسىنا بەيٸمدەۋگە بولادى,– دەدٸ قازاقستان پرەزيدەنتٸ.
مەملەكەت باسشىسى جول بويى سەرۆيسٸنٸڭ ساپاسى مەن قىزمەت كٶرسەتۋ دەڭگەيٸنٸڭ تٶمەندٸگٸن سىنعا الىپ, ونى تيٸمدٸ دامىتۋدىڭ جولدارىن قاراستىرۋدى تاپسىردى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ باعانىڭ كٶتەرٸلۋٸنە جول بەرمەۋدٸ, ەسٸرەسە ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار تاۋارلاردى قىمباتتاتپاۋدى ەسكەرتتٸ.
– جىل باسىنان بەرٸ ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار تاۋارلاردىڭ باعاسى قىمباتتاپ, ينفلياتسييانىڭ الدىنا تٷسٸپ كەتتٸ. كەي جاعدايلاردا ەكٸ ەسەگە دەيٸن جەتكەن. ينفلياتسييانىڭ جالپى دەڭگەيٸ 5,3 پايىز, ال باعا 9 پايىزدان اسىپ كەتتٸ, – دەدٸ پرەزيدەنت.
قاسىم-جومارت توقاەۆ وبلىستىڭ سوڭعى ەكٸ جىلداعى تۇرعىن ٷي قۇرىلىسىنىڭ قارقىنىنا (900 مىڭ شارشى مەتر) وڭ باعا بەرٸپ, جەرگٸلٸكتٸ جولدار مەن كٶشە-جول جٷيەسٸنٸڭ 880 شاقىرىمى جاقسارعانىن ايتتى. سونىمەن قاتار شەشٸلمەگەن بٸرقاتار ينفراقۇرىلىمدىق مەسەلەلەرگە, ونىڭ ٸشٸندە سارىارقا ماگيسترالدٸ گاز قۇبىرى بويىنا سالىناتىن گاز تاراتۋ جەلٸسٸنٸڭ قۇرىلىسىنا نازار اۋداردى.
– ٷكٸمەتكە وبلىس ەكٸمدٸگٸمەن بٸرلەسٸپ, 2020-2021 جىلدارى ارشالى جەنە تسەلينوگراد اۋداندارىندا گاز تاراتۋ جەلٸسٸن سالۋدى تاپسىرامىن, – دەدٸ پرەزيدەنت.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ جٶنٸندەگٸ مٸندەتتەرگە توقتالىپ, ٷكٸمەتكە حالىقارالىق قارجى ينستيتۋتتارىنان نەسيە تارتا وتىرىپ, اقمولا وبلىسىندا جەو سالۋ مٷمكٸندٸگٸن قاراستىرۋدى تاپسىردى.
– بۇل شامامەن 200 ميلليون دوللاردى قۇرايدى. كٶپ قارجى ەمەس. قاراستىرىپ, ۇسىنىس بەرٸڭٸزدەر. بٸز كٶكشەتاۋ قالاسىندا مٸندەتتٸ تٷردە جەو سالۋىمىز كەرەك, – دەدٸ پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسى وبلىستىڭ اگلومەراتسييالىق ايماعىنىڭ ينفراقۇرىلىمىنا قاتىستى مەسەلەلەردٸ تەزدەتٸپ شەشۋ جايىندا ايتىپ, قوسشى اۋىلىن مىسالعا كەلتٸردٸ.
– قوسشى اۋىلىنداعى حالىقتىڭ سانىنا قاتىستى ٷش تٷرلٸ دەرەك بار: ناقتى ەسەپ بويىنشا 52,5 مىڭ حالىق تۇرادى; ٷي شارۋاشىلىعىنىڭ تٸركەۋ دەپتەرٸندەگٸ تۇرعىندار سانى – 34 مىڭ; كٶشٸ-قون قىزمەتٸ رەسمي تٷردە 16,5 مىڭ ادامدى تٸركەگەن. بۇل قاي تۇرعىدان الساڭىز دا قاۋٸپتٸ جاعداي. جاقىندا حالىق ساناعى بولادى. تۇرعىنداردىڭ سانى مەن ولاردىڭ ٶمٸر ساپاسى جايىندا ناقتى بٸلۋٸمٸز كەرەك, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنت ايماقتى دامىتۋدا كەشەندٸ باسقارۋ تەسٸلٸنە كٶشۋ قاجەتتٸگٸن اتاپ ٶتٸپ, حالقىمىزدىڭ تۇرمىس ساپاسىن ارتتىرۋ باستى ماقسات ەكەنٸن جەتكٸزدٸ.
– ول ٷشٸن نۇر-سۇلتان قالاسى مەن اقمولا وبلىسى ەكٸمدٸكتەرٸنٸڭ اراسىنداعى جۇمىستاردىڭ ٶزارا ٷيلەسٸمدٸلٸگٸن جانداندىرۋ كەرەك, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
سٶزٸنٸڭ سوڭىندا قاسىم-جومارت توقاەۆ ٷكٸمەت پەن وبلىس ەكٸمدٸگٸنە 2020 جىلى كٶكشەتاۋ قالاسىندا ٶتەتٸن قازاقستان مەن رەسەيدٸڭ ٶڭٸرارالىق ىنتىماقتاستىق فورۋمىن ٶتكٸزۋگە تولىق دايىن بولۋ ٷشٸن بٸرقاتار تاپسىرما بەردٸ.
