ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ قۇرىق اۋىلىندا «ۆيزيت ورتالىعى» جۇمىس جوباسىنىڭ «قورشاعان ورتاعا ەسەرٸن باعالاۋ» بٶلٸمٸ بويىنشا اشىق وتىرىس نىسانىنداعى قوعامدىق تىڭداۋ ٶتتٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
وعان مەملەكەتتٸك ورگان ٶكٸلدەرٸ مەن قوعام بەلسەندٸلەرٸ, ەكولوگتار جەنە باق ٶكٸلدەرٸ قاتىستى.
باس قوسۋدا قوعام بەلسەندٸلەرٸ مەن ەكولوگتار «بوزجىرا» شاتقالىنان 4 شاقىرىم قاشىقتىقتا, «جابايۇشقان» قاۋمالىنىڭ سىرتىندا سالىناتىن قوناق ٷي كەشەنٸنٸڭ قورشاعان ورتاعا ەسەرٸن باعالاۋ جايىندا پٸكٸرلەرٸن بٸلدٸردٸ.
«قىزىلساي» مەملەكەتتٸك ٶڭٸرلٸك تابيعي پاركٸ كوممۋنالدىق مەملەكەتتٸك مەكەمەسٸنٸڭ باسشىسى ومار سارسەنعازيەۆتٸڭ ايتۋىنشا, جابايى تۋرزيمدٸ توقتاتپاساق بوزجىرانىڭ تابيعي قالپىن ساقتاي المايمىز.
«قىزىلساي» مەملەكەتتٸك ٶڭٸرلٸك تابيعي پاركٸ كوممۋنالدىق مەملەكەتتٸك مەكەمەسٸ 2012 جىلى اشىلدى. سول كەزدەن باستاپ, «بوزجىرا» شاتقالىنا كەلۋشٸلەر قاتارى كٶبەيە باستادى. مەن ٶزٸم ينسپەكتور بولىپ باستادىم. سول كەزدەردە بٸزدٸڭ كٶرگەنٸمٸز جابايى اڭدار كٷن ىستىق ۋاقىتتا, ۆاگونداردىڭ قاسىندا بٸز قۇيىپ قويعان سۋلاردى ٸشەدٸ. بٷگٸنگٸ تاڭدا پاركتٸڭ قىزمەتكەرلەرٸ ارقارلارمەن سۋرەتكە دە تٷسٸپ جٷر. ەرينە دەل قاسىنان بولماسا دا جاقىن قاشىقتىقتا سۋرەتكە تٷسۋگە بولادى. دەمەك, ارقارلاردى شوشىتاتىن ەرەكەت جاسالماسا, ولار ادامداردان قاشپايدى», - دەدٸ ول.
ومار سەرسەنعازيەۆتىڭ مەلٸمەتٸنشە, قازٸر جابايۇشقاندى مەكەندەيتٸن ارقارلاردىڭ سانى 1000-عا جۋىقتايدى. ماماندار دالا جانۋارلارىنىڭ سانىن ەسەپتەۋدە ەكٸ تەسٸلدٸ قولدانادى.
«ونىڭ بٸرٸ – اۆياتسييا ارقىلى بولسا, ەكٸنشٸسٸ كٶلٸك ارقىلى ساناق جٷرگٸزٸلەدٸ. تٸكۇشاقپەن جٷرگٸزٸلگەن ساناق 90 پايىزعا دەيٸن ناقتى كٶرسەتكٸش بەرە الادى. مەسەلەن, 2016 جىلى ارقارلاردىڭ سانى 700 شاماسىندا بولسا, 2020 جىلى مىڭعا جۋىقتاعان. ارقارلار تاۋدىڭ ٷستٸنە جايىلادى. سەبەبٸ تاۋدىڭ ٷستٸندە شٶپ بار. ولار قارابۇتالاردىڭ گٷلدەرٸن جەيدٸ. بۇل جەرلەر ارقارلاردىڭ تٶلدەيتٸن جەرٸ بولىپ ەسەپتەلمەيدٸ. ولار تاستىڭ ٷستٸندە تٶلدەمەيدٸ. ارقارلار ادام اياعى جەتپەيتٸن جەرلەرگە تٶلدەيدٸ. نەگٸزٸنەن ارقارلار قىردىڭ ٷستٸندە جايىلادى. ەگەر ادامدار ارقارلارعا تيمەسە, ولار جايىلاتىن جەرلەردە مىلتىق اتىلماسا, جانۋارلاردى ٷركٸتپەسە ارقارلار ادامداردان قاشپايدى», دەدٸ ول.
بۇدان بٶلەك, «بوزجىرا» شاتقالىندا جول تالعامايتىن كٶلٸكتەردٸڭ رەتسٸز, اسفالت جولسىز جٷرۋٸنٸڭ سالدارىنان ەكولوگتاردىڭ باعالاۋىنشا, 750 گەكتارعا جۋىق جەر بٷلٸنگەن. بۇل تەك سوڭعى ٷش جىلدا عانا. سوندىقتان بٸر عانا اسفالتتالعان جولدىڭ قۇرىلىسى وسى ورنالاسۋ ٷشٸن ٶتە قاجەت.
«تۋريستەردٸڭ بوزجىرا شاتقالىنا, ونىڭ ٸشٸندە جول تالعامايتىن كٶلٸكتەردٸڭ ەسەپسٸز, رەتسٸز كەلۋٸنە بايلانىستى تابيعي توپىراق جامىلعىسى ناشارلاعان. قارا جەردە اۆتوموبيلدەردەن كٶتەرٸلگەن شاڭ ٶسٸمدٸكتەرگە قونادى. وسىلايشا, جانۋارلاردىڭ پوپۋلياتسيياسىنا زيياندى ەسەر ەتەدٸ. مىسالى, دالا كەمٸرگٸشتەرٸنٸڭ پوپۋلياتسيياسىنا كەرٸ ەسەرٸن تيگٸزەدٸ. سوندىقتان بوزجىرانى ساقتاۋدىڭ جولى - مەدەنيەتتٸ تۋريزمدٸ دامىتۋ», -دەدٸ ومار سەرسەنعازيەۆ.
ايتا كەتكەن جٶن, تۋريزمدٸ دامىتۋ باعىتىندا قاراقييا اۋدانىندا جاڭا ينۆەستيتسييالىق جوبا جٷزەگە اسادى. جوبا اياسىندا سالىناتىن ۆيزيت- ورتالىق بوزجىرا شاتقالىنان 4 شاقىرىم جەردە جابايۇشقان ەرەكشە قورعالاتىن ايماقتاەىڭ سىرتىنا سالىنسىن دەگەن جەرگٸلٸكتٸ تۇرعىنداردىڭ تالابى ەسكەرٸلەدٸ. وسىعان بايلانىستى 2021 جىلى 19 قاڭتاردا سەنەك اۋىلىندا اۋىل اقساقالدارى, قوعام بەلسەندٸلەرٸ جەنە تۇرعىنداردىڭ قاتىسۋىمەن ينۆەستيتسييالىق جوبانى تانىستىرۋ باعىتىندا كەزدەسۋ ٶتتٸ. جوباعا تاپسىرىس بەرۋشٸ مەكەمە – «TETHYS IV» جشس, جوبا قۇرىلىسىن جٷزەگە اسىرۋشى – «SEMBOL CONSTRACTION COMPANY» مەكەمەسٸ. جوبا قۇنى - 38 ملرد. تەڭگە.جوبا «جابايۇشقان» تابيعي قاۋمالى جەرٸنەن 4 شاقىرىم قاشىقتىقتا ورنالاسادى. جوبا اياسىندا قوناق ٷي كەشەنٸ, ارنايى كٶلٸك تۇراعى, تۋريستتەرگە ارنالعان اتپەن نەمەسە كۆادراتسيكلمەن سەرۋەندەيتٸن ورىندار سالىناتىن بولادى. قۇرىلىس جۇمىسى بارىسىندا 1500 جۇمىس ورنى اشىلادى جەنە جۇمىسقا 60% جەرگٸلٸكتٸ تۇرعىندار تارتىلاتىن بولادى.جوبا اياقتالعاننان كەيٸن 200 تۇراقتى جۇمىس ورنى اشىلادى. سونىمەن قاتار, سەنەك-اققۇدىق باعىتىنداعى 46 شاقىرىم قاتقىل تاباندى جول مەردٸگەر مەكەمە تاراپىنان قالىپقا كەلتٸرٸلەدٸ. جوبا اياسىندا اۋدان كەسٸپكەرلەرٸنە اۋىل شارۋاشىلىق ٶنٸمدەرٸن نەمەسە قولٶنەر بۇيىمدارىن ساتۋعا جاعداي جاسالاتىن بولادى.ونىڭ ٸشٸندە, سەنەك اۋىلدىق مەشٸتٸنٸڭ جٶندەۋ جۇمىستارىنا جەنە قاجەتتٸ قۇرال-جابدىقتارىنا كٶمەكتەر بەرٸلەتٸن بولادى.سەنەك اۋىلىنىڭ جاعدايى تٶمەن وتباسىلارىنا ازىق-تٷلٸكپەن جەنە ماتەريالدىق كٶمەكتەر مەردٸگەر مەكەمە تاراپىنان كٶرسەتٸلدٸ.
