ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ ەرالى توقجانوۆ مىرزاعا
ۇسىنىس
ەكٸم بول, حالقىڭا جاقىن بول!
قۇرمەتتٸ ەرالى ۇلىقپانۇلى!
سٸز ماڭعىستاۋ وبلىسىنا ەكٸم بولىپ كەلگەنٸڭٸزگە 6 ايدان اسا ۋاقىت بولدى. ەرينە بۇل كەزەڭ جەرگٸلٸكتٸ حالىق پەن قاراماعىڭىزداعى كادرلارمەن تانىسۋعا عانا كەتەتٸن از عانا ۋاقىت. سوندىقتان دا قازٸر سٸزدٸ ماقتاۋعا دا, داتتاۋعا دا ەلٸ ەرتە, بٸر جىلدان كەيٸن حالىق ٶز باعاسىن بەرەدٸ. بٸراق سٸزدٸڭ مەملەكەتتٸك قىزمەتكەرلەرگە قويىپ جاتقان تالابىڭىزعا كٶڭٸلٸم تولادى. سٸزدٸڭ: «بۇل كەمشٸلٸككە سٸز جاۋاپ بەرەسٸز, بٸر اي ۋاقىت بەرەمٸن, كەمشٸلٸكتٸ ورىندايسىز جەنە ورىندالعانى تۋرالى ماعان ەسەپ بەرەسٸز, بولماسا مەسەلە باسقاشا بولادى» دەپ تاپسىرما بەرٸپ جاتقانىڭىزدى «قازاقستان اقتاۋ» تەلەارناسىنان كٶرٸپ ريزا بولىپ وتىرامىز.
قۇرمەتتٸ ەرالى ۇلىقپانۇلى!
مەن وسى ماڭعىستاۋدىڭ تٶل پەرزەنتٸمٸن, تۋعان ٶلكەمنٸڭ ٶسٸپ-ٶركەندەگەنٸن, گٷلدەنگەنٸن, ازاماتتارىنىڭ جاقسى بولعانىن قالايمىن. سول سەبەپتٸ كٶكەيٸمدە جٷرگەن ۇسىنىس-پٸكٸرلەرٸمدٸ سٸزگە جولداعاندى جٶن سانادىم.
بٸرٸنشٸدەن, قازٸر جەرگٸلٸكتٸ بيلٸك پەن حالىقتىڭ اراسى جىل ٶتكەن سايىن الشاقتاپ بارادى. بۇل سٸزدەن بۇرىن دا جالعاسىپ كەلە جاتقان جاعداي. وبلىس ەكٸمٸمەن ارادا تانىسىڭ, دەلدال ادامىڭ بولماسا, قاراپايىم حالىقتىڭ ەكٸمٸمەن كەزدەسۋٸ, تٸپتٸ, مٷمكٸن ەمەس. ال حالىقتىڭ سٸزگە جازعان ٶتٸنٸش حاتتارى, «سٸزگە جەتپەيدٸ, حاتشىلاردان ەرٸ ٶتپەيدٸ» دەپ كٶپ ەستيمٸز. سٸز ماڭعىستاۋعا كەلگەن بويدا اۋدانداردى تەگٸس ارالادىڭىز, بٸراق قاراپايىم حالىقپەن ەلٸ كەزدەسكەن جوقسىز. سٸزدەر ارنايى سىزىلىپ بەرٸلگەن ستسەناريمەن عانا جٷرەسٸزدەر. ستسەناريدە «وبلىس ەكٸمٸ اۋدانعا قاشان بارادى?», «قايدا قاي جەردٸ ارالايدى?», «جاڭا سالىنعان قۇرىلىستى كٶرەدٸ, نە لەنتاسىن قييادى?», «قاي سارايدا كەزدەسەدٸ, ول كەزدەسۋگە كٸمدەر شاقىرىلادى, كٸمدەر سٶيلەيدٸ, قانداي سۇراقتار قويىلادى?», «كٸم ٶلەڭ وقيدى, قاي اقساقال باتا بەرەدٸ?» – بەرٸ-بەرٸ ارنايى دايىندالىپ, وبلىستىق ٸشكٸ ساياساتتىڭ سٷزگٸسٸنەن ٶتٸپ تۇرادى.
ال, اۋىلدىڭ قاراپايىم حالقى سٸزدٸڭ اۋدانعا كەلٸپ كەتكەنٸڭٸزدٸ «قازاقستان اقتاۋ» تەلەارناسىنىڭ كەشكٸ جاڭالىقتارىنان عانا ەستيدٸ. سوندا «كٸم-كٸممەن كەزدەسٸپ جٷر», «نە ٷشٸن كەلدٸ?» دەگەن ورىندى سۇراق تۋادى. سٸزدەن سۇرايتىنىمىز – ەلمەن كەزدەسكٸڭٸز كەلسە, ەلدٸڭ جاعدايىن ٶز كٶزٸڭٸزبەن كٶرٸپ, حالىقتىڭ تٸلەگٸن ٶز قۇلاعىڭىزبەن ەستيمٸن دەسەڭٸز بىلاي جاساڭىز.
مىسالى, ماڭعىستاۋ اۋدانى حالقىمەن كەزدەسكٸڭٸز كەلسە, الدىن الا حابارلاندىرۋ جازىڭىز. مىسالى, «شەتپە مەدەنيەت ٷيٸندە 20.10.2017 جىلى ساعات 10.00-دە وبلىس ەكٸمٸنٸڭ حالىقپەن اشىق كەزدەسۋٸ بولادى». «ساعات 15.00 جەكە ازاماتتاردى قابىلدايدى» دەپ جازىپ قويسا. حالىق كەزدەسۋدە ەلدٸڭ جاعدايىن دا, ٶز جاعدايلارىن دا سٸزگە تولىق ايتار ەدٸ. سٸز اۋىلدىڭ جاعدايىن ەكٸمدەردٸڭ دايىنداعان ادامدارىنان ەمەس, حالىقتىڭ ٶز اۋىزدارىنان ەستٸر ەدٸڭٸز. كەزدەسۋ تۋرالى باسپاسٶزدە الدىن الا جارييالانسا. سوندا عانا حالىق پەن ەكٸمنٸڭ اراسى جاقىندار ەدٸ. ماڭعىساۋ وبلىسىندا 5 اۋدان 2 قالا بار, كٶپ بولسا بٸر جىلدا 7-اق كٷنٸڭٸز كەتەدٸ. سوندا حالىق سٸزگە ريزا بولار ەدٸ, سٸز دە حالىقتان كٶپ نەرسە ەستٸر ەدٸڭٸز. جەرگٸلٸكتٸ ەكٸمدەردٸڭ دە جاۋاپكەرشٸلٸگٸ ارتار ەدٸ.
ەكٸنشٸ, وبلىس ەكٸمٸنٸڭ ورىنباسارلارى, كەڭەسشٸلەرٸ, بٶلٸم باسشىلارى, وبلىستىق باسقارما باسشىلارى ٷنەمٸ استانا مەن الماتىدا, ودان قالسا شەتەلدەردە جٷرگەنٸن تەلەديداردان كٶرٸپ, ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردەن وقىپ وتىرامىز. ەرينە, استاناعا جۇمىس ساپارىمەن بارعانى دۇرىس شىعار, بٸراق مەملەكەتتٸڭ 200-300 مىڭ تەڭگەسٸمەن استاناعا 2 كٷنگە ۇشىپ بارعاننان گٶرٸ, جەڭٸل كٶلٸگٸنە 2-3 مىڭ تەڭگەگە گاز قۇيىپ الىپ اقشىمىراۋ مەن قىزانعا, تيگەن مەن بەكٸ اۋىلدارىنا بارعانى ەل ٷشٸن ماڭىزدى بولار ەدٸ. اقيقاتىن ايتايىن كەيبٸر دەپارتامەنت باسشىلارى ماڭعىستاۋدا تۇرعانىنا بٸرنەشە جىل بولسا دا, ماڭعىستاۋدىڭ اۋىلدارىن ەلٸ ارالاپ كٶرمەگەندەرٸ جەتەدٸ. مىسالى, بٸر ورىنباسارلارىڭىز اقتاۋدان شىعىپ تيگەن اۋىلىنا بارسىن, كٷزدٸڭ قارا سۋىعىندا گاز جوق, كٶمٸر جوق, قي جاعىپ, بٷرسەڭدەپ توڭىپ وتىرعان قارتتار مەن سەبيلەردٸ ٶز كٶزدەرٸمەن كٶرسٸن. قىستا بارىپ بٸر ٷيٸنە قونسىن, ولار دا حالىقپەن بٸرگە توڭسىن. سول تيگەن اۋىلىنان شىعىپ, قىزان اۋىلانا جەڭٸل كٶلٸكپەن جٷرسٸن, ولار دا جول ازابىن سەزسٸن. سوسىن اقشىمىراۋ مەن قىزاننىڭ تۇرعىندارىنا جولدىڭ نەگە بيىل توقتاپ تۇرعانىن ايتىپ تٷسٸندٸرسٸن. قايتار جولدا بەكٸ اۋىلىنا سوقسىن, بەكٸگە سۋدىڭ نەگە تارتىلماي تۇرعانىن, مەكتەپتٸڭ نەگە سالىنباي جاتقانىن, ينتەرنەت قاشان كەلەتٸنٸن حالىققا جەتكٸزسٸن.
ماڭعىستاۋدىڭ بار اۋىلىندا شەشٸمٸن كٷتكەن مەسەلەلەر جەتەدٸ. سولاردى ٶز كٶزدەرٸمەن كٶرسٸن, سوندا عانا ساپالى جۇمىس بولادى. ال, اۋدان مەن اۋىل ەكٸمدەرٸن اقتاۋعا اپتاسىنا شاقىرىپ جينالىس ٶتكٸزە بەرگەننەن جۇمىس جٷرمەيدٸ. جينالىستاردى اۋىلداردا ٶتكٸزٸڭ, اۋىلدىڭ تۇرعىندارىمەن بٸرگە تالقىلاڭدار.
قازٸر اۋىلدىڭ حالقى قولىنداعى از عانا مالىمەن كٷن كٶرٸپ وتىر. مالدىڭ جٷن-تەرٸسٸ ٶتپەيدٸ, ەتٸن تاپسىراتىن جەردٸڭ جاعدايىدا مەز ەمەس, الدا قىلىشىن سٷيرەتٸپ قىس كەلەدٸ, ماڭعىستاۋدىڭ مالى قىستان امان شىعا ما? ول جاعى ەلٸ بەلگٸسٸز? قازٸر بٸر قاپ كەبەك جەمنٸڭ سالماعى 18 كگ باعاسى; 800-900 تەڭگە بولىپ تۇر. اۋىل شارۋاشىلىق باسقارماسىنىڭ باسشىسىلارى اۋىلعا كەلٸپ, ٶز كٶزدەرٸمەن كٶرسٸن, كٶمەگٸن كٶرسەتسٸن. كەڭسەدە, كومپيۋتەردٸڭ الدىندا تەلمٸرٸپ وتىرعاننان جۇمىس بولمايدى. اۋىلداردى ارالاسىن!
قۇرمەتتٸ ەرالى ۇلىقپانۇلى!
بۇل تەك مەنٸڭ عانا ۇسىنىسىم ەمەس, اۋىل حالقىنىڭ ٶتٸنٸشٸ دەپ بٸلگەيسٸز. بٸز سٸزدٸڭ جۇمىسىڭىزعا جەمٸس, قىزمەتٸڭٸزگە ابىروي تٸلەيمٸز. قازاق حالقىندا «ەكٸم بول, ەكٸم بولساڭ حالقىڭا جاقىن بول» دەگەن ۇلاعاتتى سٶز بار. بٸز سٸزدٸ حالىققا جاقىن ەكٸم بولادى دەپ سەنەمٸز.
قۇرمەتپەن, جەنٸبەك قوجىق
وندى اۋىلى
