قر پرەمەر-مينيسترٸ اسقار مامين اتىراۋ وبلىسىنا جۇمىس ساپارى اياسىندا ەلٸمٸزدە بالىق شارۋاشىلىعى سالاسىن دامىتۋ مەسەلەلەرٸ جٶنٸندە كەڭەس ٶتكٸزدٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" primeminister.kz سايتىنا سٸلتەمە جاساپ.
قر بالىق شارۋاشىلىعىن دامىتۋدىڭ جاي-كٷيٸ مەن پەرسپەكتيۆالارى تۋرالى ەكولوگييا, گەولوگييا جەنە تابيعي رەسۋرستار مينيسترٸ م. مىرزاعاليەۆ پەن «بالىق شارۋاشىلىعى قاۋىمداستىعى – BD» زتب اتقارۋشى ديرەكتورى ن. جۇماعاليۇلى, ٶڭٸرلەردەگٸ بالىق شارۋاشىلىعىنىڭ پروبلەمالىق مەسەلەلەرٸ تۋرالى اتىراۋ, شىعىس قازاقستان, قىزىلوردا, تٷركٸستان وبلىستارىنىڭ بالىق بيزنەسٸنٸڭ ٶكٸلدەرٸ, قر-دا بالىق شارۋاشىلىعىن دامىتۋ تۋرالى رەسەيلٸك پروفەسسور ا. ليتۆينەنكو مەن قر پارلامەنتٸ سەناتىنىڭ دەپۋتاتى س. ەڭسەگەنوۆ باياندادى.
قازاقستاننىڭ بالىق جەنە بالىق ٶنٸمدەرٸ نارىعىنىڭ جالپى كٶلەمٸ شامامەن 66 مىڭ توننانى قۇرايدى. ونىڭ 45 مىڭ تونناسى بالىق اۋلاۋ كەسٸبٸنە, 7,4 مىڭ تونناسى بالىق شارۋاشىلىعىنا تيەسٸلٸ. سونىمەن قاتار 30 مىڭ تونناسى ەكسپورتقا شىعارىلسا, 43,5 مىڭ توننا ٶنٸم يمپورتتالادى.
ورتا مەرزٸمدٸ پەرسپەكتيۆادا وتاندىق نارىق كٶلەمٸن 120 مىڭ تونناعا دەيٸن ۇلعايتۋ ەلەۋەتٸ بار. بۇل الابالىق پەن اتلانت اقسەركەسٸن ٶسۋٸنٸڭ ارقاسىندا يمپورت كٶلەمٸن تٶمەندەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. سونىمەن قوسا, ەلەمدٸك نارىقتارعا, اتاپ ايتقاندا, قىتايعا, رەسەيگە جەنە ەۋروپاعا ەكسپورت كٶلەمٸن ارتتىرادى.
قر-دا كەسٸپشٸلٸك بالىق اۋلاۋمەن بالىق شارۋاشىلىعىنىڭ 1 مىڭنان استام سۋبەكتٸسٸ اينالىسادى. ولارعا 1646 بالىق شارۋاشىلىعى سۋ ايدىندارى مەن ولاردىڭ ۋچاسكەلەرٸ بەكٸتٸلگەن. اتالعان سالادا 11 مىڭ ادام جۇمىس ٸستەيدٸ.
بالىق اۋلاۋ نەگٸزٸنەن كاسپيي جەنە ارال تەڭٸزدەرٸندە, بالقاش جەنە زايسان كٶلدەرٸندە, بۇقتىرما, قاپشاعاي جەنە شاردارا سۋ قويمالارىندا, الاكٶل كٶلدەر جٷيەسٸندە, جايىق جەنە قيعاش ٶزەندەرٸندە قولعا الىنعان. نەگٸزگٸ كەسٸپتٸك ٶڭٸرلەر — اتىراۋ – 13,1 مىڭ توننا (29,2%), شىعىس قازاقستان – 8,2 مىڭ توننا (18,3%), قىزىلوردا – 7,4 مىڭ توننا (16,4%), الماتى – 6,6 مىڭ توننا (14,6%), ماڭعىستاۋ – 2,3 مىڭ توننا (5,2%) جەنە تٷركٸستان وبلىستارى – 2 مىڭ توننا (4,5%).
قازاقستاندا بالىق شارۋاشىلىعى قارقىندى دامۋدا — سوڭعى 7 جىلدا ٶسٸرٸلگەن بالىق كٶلەمٸ 9 ەسە 800 توننادان 7 مىڭ تونناعا دەيٸن ارتتى. ەلٸمٸزدە بالىق ٶسٸرۋمەن 180 بالىق شارۋاشىلىعى اينالىسادى, ولاردا 1 مىڭنان اسا ادام جۇمىسپەن قامتىلعان.
ٷكٸمەت باسشىسى ەلٸمٸزدە بالىق شارۋاشىلىعىن دامىتۋ ٷشٸن جٷيەلٸ شارالارى قابىلداۋ قاجەتتٸگٸن اتاپ ٶتٸپ, بيىل 1 سەۋٸرگە قاراي قر بالىق شارۋاشىلىعىن دامىتۋ تۇجىرىمداماسىنىڭ جوباسىن دايىنداۋدى تاپسىردى.
«ٶزەندەردٸڭ سۋى قورعالاتىن ايماقتارىندا جۇمىس ٸستەۋگە بالىق شارۋاشىلىقتارىنا تىيىم سالۋدى الىپ تاستاۋ, سونداي-اق بالىق شارۋاشىلىعى سۋبەكتٸلەرٸنٸڭ سۋ رەسۋرستارىن پايدالانعانى ٷشٸن جاسايتىن تٶلەمدەرٸن قىسقارتىپ, تەك ناقتى سۋ شىعىندارى ٷشٸن تٶلەمدەردٸ قالدىرۋ مەسەلەسٸن قاراستىرۋ قاجەت. تٶلەم مٶلشەرلەمەسٸن ازايتۋدى قوسا العاندا, بالىق رەسۋرستارىن پايدالانعانى ٷشٸن تٶلەم جاساۋ تەتٸگٸن جەتٸلدٸرۋ كەرەك», — دەدٸ ا. مامين.
پرەمەر-مينيستر بالىق ٶنٸمدەرٸن باقىلاۋ اقپاراتتىق جٷيەسٸن ەزٸرلەۋدٸ جەنە ەنگٸزۋدٸ تاپسىردى.
«بٸر اي ٸشٸندە كاسپيي تەڭٸزٸندە جەنە جايىق ٶزەنٸندە بالىق اۋلاۋ مەرزٸمدەرٸن ۇزارتۋ, سونداي-اق تٷنگٸ ۋاقىتتا بالىق اۋلاۋعا رۇقسات ەتۋ بويىنشا ۇسىنىستاردى ەزٸرلەۋ قاجەت. بالىق شارۋاشىلىعى سۋبەكتٸلەرٸن مەملەكەتتٸك قولداۋ شارالارىن ارتتىرۋ جەنە بالىق شارۋاشىلىعىن ەكونوميكانىڭ باسىمدىقتى سالالارىنىڭ قاتارىنا جاتقىزۋ كەرەك», — دەدٸ ا. مامين.
ٷكٸمەت باسشىسى بالىق شارۋاشىلىعى مەليوراتسيياسىن تۇراقتى جٷرگٸزۋ ماقساتىندا سۋ تٷبٸن تەرەڭدەتۋ تەحنيكاسىن ساتىپ الۋ مەسەلەسٸن قاراستىرۋدى, سونداي-اق بالىق ٶسٸرۋ زاۋىتتارى مەن بالىق شارۋاشىلىعىنىڭ اۋماقتىق ينسپەكتسييالارىن ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جاراقتاندىرۋدى قارجىلاندىرۋ تۋرالى ۇسىنىستار ەزٸرلەۋدٸ تاپسىردى.
جۇمىس ساپارى اياسىندا ا. مامين اتىراۋ بەكٸرە بالىق ٶسٸرۋ زاۋىتىنا, «امانگەلدٸ اتىنداعى» جشس, «Caspian Royal Fish» كەسٸپورىندارىنا باردى, سونداي-اق قر بالىق شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى جەتٸستٸكتەر كٶرمەسٸن ارالاپ كٶردٸ.
