2009 جىلى ارۋ الماتىدا مەكتەپ بٸتٸرٸپ, كيەلٸ تٷركٸستاننىڭ ۋنيۆەرسيتەتٸنە وقۋعا تٷستٸم. العاشقىدا بەرٸ باسقاشا, بەرٸ قيىن ەدٸ. وي-پٸكٸرلەر, ۇستانىمدار مەن كٶزقاراستار جەرگٸلٸكتٸ تٷلەكتەرمەن سەيكەس كەلە قويمادى. تٸل تابىسۋىم دا قيىنعا سوقتى. الماتىعا قايتا اۋىسۋدى ويلاپ جٷرەتٸنمٸن. سوندايدا العاش تٸل تابىسقان بٸر ۇستازىم, بٸر دوسىم بولدى.
دوسىم دەگەنٸم شەتەلدٸك ازامات ەدٸ. مەنٸڭ دوستىق قارىم-قاتىناسىمدى ۇستازدارىم دا, قاتارلاستارىم دا قۇپ كٶرمەدٸ. ايتۋلارىنشا «شەتەل ازاماتىمەن دوس بولۋعا بولمايدى». سەبەبٸن سۇراساڭ تٷسٸندٸرە المايدى. بٸراق بٸزدٸڭ كٶزقاراسىمىز, پٸكٸرلەرٸمٸز, ويلارىمىز كٶپ سەيكەسەتٸن. ەلدٸڭ ويىمەن ٶمٸر سٷرۋ دەگەن تٷسٸنٸكتٸ تٷسٸنە الماعان مەن دوستىعىمنان باس تارتپادىم. ال بۇل ەرەكەتٸمدٸ قولداعان جالعىز وقىتۋشىم – سەيدۋللا سادىقۇلى.
«ٶزٸڭە ىڭعايلى ما, جانىڭدى تٷسٸنە ما, سىرلاسا الاسىڭ با, بولدى. جۇرتتىڭ سٶزٸن تىڭداما, بٸز قازاق بالامىزدى دا «جۇرتتىڭ بالاسىمەن» سالىستىرىپ تەربيەلەيتٸن ەلمٸز. تەك اردان اتتاماساڭ, دوستىقتىڭ شەكاراسىنان شىقپاساڭ بولدى» دەدٸ. ماعان دا كەرەگٸ وسى بٸر اۋىز جىلى سٶز ەدٸ.
***
2010 جىلى «حابار» اگەنتتٸگٸ ۇيىمداستىراتىن «جاستار جانارى» دەگەن بايقاۋ بولاتىن. بٸر كٷنٸ سەيدۋللا اعاي مەنٸ ٶزٸنە شاقىرتتى. ەلگٸ بايقاۋدىڭ حابارلاندىرۋىن كٶرسەتٸپ, «قاتىسىپ كٶرشٸ. سەن بالانىڭ قولىڭنان جازۋ كەلەدٸ» دەدٸ.
بايقاۋعا ەسسە قابىلداۋعا 1 اي ۋاقىت بار ەكەن. نە جازاتىنىمدى ۇزاق ويلانىپ جٷردٸم. كەيٸن ٶزٸمنٸڭ تۋعان ناعاشى اعامنىڭ (بٸز ونى اتا دەپ اتايمىز) وتباسىلىق ٶمٸرٸ تۋرالى جازامىن دەپ شەشتٸم. ٶيتكەنٸ اتامىزدىڭ قۇداي بەرگەن سەگٸز قىزى بار, كەنجەسٸ توعىزىنشىسى ۇل بولدى. بۇل بٸزدٸڭ ەۋلەت ٷشٸن ٷلكەن وقيعا. سودان ويىما بٸرٸنشٸ تاقىرىپ ورالدى: «سەگٸز سۇلۋ, بٸر سەرٸ». ٶزٸمە ۇناپ تۇر. تاقىرىپتى ٶزگەرتپەيمٸن دەدٸم, ەلٸ جازىلماعان ەسسەمنٸڭ سيۋجەتٸن ويلاپ وتىرىپ. وسىلايشا بۇل ەسسە باس جٷلدەنٸ جەڭٸپ الدى. جٷلدەگە ارنايى ديپلوم مەن 100 000 (جٷز مىڭ تەڭگە) ۇتىپ الدىم. سوڭىندا حابار اگەنتتٸگٸ وسى ەسسەنٸڭ جەلٸسٸ بويىنشا ارنايى حابار تٷسٸرٸپ, ناعاشىلارىمنىڭ اۋىلىنا ارنايى باردىق. ول ٶز الدىنا بٶلەك ەڭگٸمە.
قۋانىشىمدى بٸرٸنشٸ بولىپ اعايعا جەتكٸزٸپ ەدٸم, «اقشاڭدى جينا, جاراتپا. بٸزدە «جۋمايسىڭ با?» دەگەن جازىلماعان دەستٷر بار. ولاي دەيتٸندەرگە شاشىلما. بولاشاققا جينا» دەدٸ. اعايىمنىڭ ايتقانىن ورىندادىم, «جۋمايسىڭ با?» دەگەندەرگە كٷلٸپ قويىم, قۇتتى بولسىن دەپ سىيعا سىي ەتٸپ اقشا ۇسىنعانداردى قابىلداي بەردٸم. تۋعان-تۋىس, اعايىندارىمنان قۇتتى بولسىنعا 80 000 (سەكسەن مىڭ) تەڭگە جينالدى. بۇل ساندار ول كەزدە ٶتە كٶپ اقشا بولاتىن. وسىلايشا 180 مىڭ تەڭگەگە 9 سوتتىق جەر الدىم. سٶيتٸپ بٸرٸنشٸ كۋرستى بٸتٸرگەندە مەنٸڭ جىلجىمايتىن مٷلٸگٸم بولدى. قازٸر ول جەردە 10\9 كٶلەمدٸ شاعىن باسپانا تۇرعىزىلعان.
***
2012 جىلى ەدٸ. بٸزدٸڭ توپ ەڭ العىر, ەڭ ٷزدٸك توپ بولدى. توبىمىزدا 10 تٷرٸك ستۋدەنت, 8 قازاق ستۋدەنت. بەرٸنەن بۇرىن بەرٸمٸز سەيدۋللا اعايدى رەنجٸتپەۋگە تىرىساتىنبىز. ول كٸسٸنٸڭ ساباعى قاتىپ قالعان تەورييا وقىپ, كٸتاپ جاتتاۋ ەمەس ەدٸ. اعاي جۋرناليستيكاداعى ٶز جولىنان مىسالدار كەلتٸرٸپ, پراكتيكاسىمەن جيٸ بٶلٸسەتٸن. «مامان بولماساڭ دا, ادام بول» دەگەن اقىلى ەربٸر شەكٸرتٸنٸڭ جٷرەگٸندە ٶمٸر بويى سايراپ تۇراتىنىنا سەنٸمدٸمٸن. بٸر كٷنٸ ٷيگە ارنايى تاپسىرما بەردٸ. بٸراق ەرتەڭٸ ونى ەشقايسىمىز ورىنداماي كەلٸپپٸز. جاس بولعان سوڭ, ەركەلەيمٸز, بۇزىقتىق جاسايمىز. توپتىڭ ستاروستاسى – ٶزٸم. «تاپسىرمانى ورىنداماي كەلٸپ, اعايدى رەنجٸتكەنشە, ساباقتان بەرٸمٸز قاشىپ كەتەيٸك. ەرٸ كەتسە اۋديتورييادان شاتاسىپپىز دەرمٸز» دەپ اقىل قوستىم. ٶزٸمشە تابىلعان اقىل دەپ ويلادىم. گرۋپپالاستارىم دا قولداي كەتتٸ. ارامىزدا سالتانات ەسٸمدٸ قىز بولاتىن. ول ەجەسٸنٸڭ تەربيەسٸن العان, «ەشقاشان ٶتٸرٸك ايتۋعا بولمايدى» دەگەن ۇستانىمداعى بويجەتكەن. بٸر ساباقتان وقىتۋشى 5 قويايىن دەپ جاتسا, «اپاي, ماعان 4 قويىڭىزشى, مەن 5-كە لايىق ەمەسپٸن» دەپ بەرٸمٸزدٸ «كٷيدٸرەتٸن». سول قىزىمىز بەرٸمٸز قايتىپ كەتكەن سوڭ, اۋديتوريياعا قايتا كٸرٸپ, تاقتاعا «اعاي, بٸزدٸ ٸزدەمەڭٸز, بٸز ساباقتان قاشىپ كەتتٸك» دەپ جازىپ كەتٸپتٸ.
ەرتەڭٸنە اعاي بەرٸمٸزدٸ شاقىرىپ الىپ, الدىمەن قاتتى رەنجٸدٸ. اعايدىڭ رەنجٸگەنٸن كٶرٸپ, ٶزٸمٸز دە قاتتى ٶكٸندٸك. سٶيتٸپ ارتىنان سەيدۋللا اعاي «تەنتەكتەر-اۋ, قاشقان سوڭ ٷندەمەي كەتپەيسٸڭدەر ما, تاقتاعا جازىپ كەتٸپ, دەكانعا دەيٸن كٶرسەتٸپ كەتٸپسٸڭدەر عوي سىرلارىڭدى» دەپ بٸر كٷلٸپ الدى. ودان كەيٸن ساباقتان قاشپايتىن بولدىق, قاشساق تا سالتاناتتى بٸرٸنشٸ قايتارىپ جٸبەرۋگە تىرىسامىز.
***
2013 جىل. وقۋ بٸتٸرەتٸن جىلىمىز. بەرٸمٸز بٸر-بٸر ديپوم الىپ, مامان اتانۋعا دايىن تۇرمىز. مەملەكەتتٸك ەمتيحان كەزٸندە سەيدۋللا اعاي ماعان كٷلٸپ, «سەن وقۋعا تٷسكەن جىلى الماتىعا اۋىسىپ كەتە ما دەپ قورقۋشى ەدٸم. سەن تٶرت جىل وقىپ شىقتىڭ, ۇستازدارىڭمەن دە, قاتارلاستارىڭمەن دە تٸل تابىسىپ, بەرٸمەن جاقىن بولىپ كەتتٸڭ. سەن دەل وسى ۋنيۆەرسيتەتتٸ تاڭداعانىڭ ٷشٸن, مەنٸڭ شەكٸرتٸم بولعانىڭ ٷشٸن راقمەت!» دەدٸ. جٷرەگٸم بٸرتٷرلٸ تولقىپ كەتتٸ. «سٸزگە راقمەت, اعاي!» دەي بەردٸم, كٶزٸمنٸڭ جاسىن ٸركٸپ. بٸز وقىپ جٷرگەن جىلدارى اعايىمىز تاشكەنتكە كٶپ باراتىن. دوكتورلىق ديسسەرتاتسيياسىن قورعاۋعا كٶپ كٷش, كٶپ ۋاقىت جوعالتتى. تازا جولمەن, ادال ەڭبەگٸمەن عىلىمعا دا ٷلەس قوسىپ, تالاي مىقتى شەكٸرتتەردٸ دە تەربيەلەپ جٷرگەن قادٸرلٸ ۇستازىمىز بيىل 70 جاسقا تولدى. ۇستازىمىزدىڭ دەنٸنە ساۋلىق, شىعارماشىلىعىنا شابىت تٸلەيمٸن!
دەل سٸز قىزمەت ەتەتٸن ۋنيۆەرسيتەتتە جوعارى بٸلٸم العانىم ٷشٸن, سٸزدٸڭ شەكٸرتٸڭٸز بولعانىم ٷشٸن قۋانىشتىمىن. بەرٸ ٷشٸن راقمەت, اعاي!
اقبوتا مۇسابەكقىزى
