ەدەتتە ٶنەر ەلەمٸن حالىق تەك كٶزگە تٷسٸپ جٷرگەن ٶنەرپازدار ارقىلى بٸلسە, كەرٸسٸنشە شىمىلدىقتىڭ ارعى بەتٸندەگٸ ٶنەردٸ جاسايتىندار, ەرلەيتٸندەر جەنە حالىققا ۇسىناتىنداردى, ياعني دىبىس رەجيسسەرلارىن, وپەراتورلاردى بٸلە بەرمەيدٸ. بٷگٸن سٸزدەرگە قازاق ٶنەرٸندە ەرەكشە ورنى بار, بٷكٸل ٶنەر ەلەمٸنٸڭ ساڭلاقتارى باعالاي بٸلەتٸن, قازاق ٶنەرٸنٸڭ مارقاسقاسى, دىبىس رەجيسسەرٸ, مەدەنيەت قايراتكەرٸ ماقسات زايلاعيۇلى مۇحيتدەنوۆ تۋرالى سىر شەرتۋدٸ جٶن كٶرٸپ وتىرمىن.
قازاق ٶنەرٸنٸنٸڭ قاي سالاسىن الىڭىز, ول مەيلٸ دەستٷرلٸ ەن-كٷي بولسىن, ەسترادا, نە وپەرا سالاسى بولسىن ماقسات بايلى, ياعني ماقسات مۇحيتدەنوۆتىڭ الاتىن ورنى ەرەكەشە.
ماقسات مۇحيتدەنوۆ 1965 – 1967 جج. الماتى ەسترادا ستۋديياسىن بٸتٸرگەننەن كەيٸن, 1967-1974 جىلدارى الدىن ورال وبلىستىق فيلارمونيياسىندا, كەيٸن قازسسر مەملەكەتتٸك ەن-بي انسامبلٸنٸڭ ەنشٸسٸ بولىپ جۇمىس ٸستەدٸ. سول كەزدە جازىلعان ەندەرٸ قازاق راديوسىنىڭ التىن قورىندا ساقتاۋلى.
كەڭەس وداعى دەۋٸرلەپ تۇرعان زاماندا, 1970 جىلدارى قازاقستاندا جالعىز «الماتى گرامموفونعا دىبىس جازۋ ستۋديياسى» قۇرىلعان بولاتىن. وعان دەيٸن ٶنەرپازدار تەك موسكۆاداعى «مەلودييا» فيرماسىنا, نەمەسە تاشكەنتكە بارىپ جازىلاتىن. قۇلاقتىنىڭ قۇرىشىن قاندىرار ەرەكشە ەسەم قوڭىر داۋسى بولا تۇرا ماقسات اعا ەنشٸلٸك ٶنەردٸ تاستاپ وسى ستۋديياعا 1972 جىلى دىبىس رەجيسسەرٸ بولىپ جۇمىسقا كٸرٸسٸپ, 1991 جىلى – كەڭەس وداعى ىدىراعانعا دەيٸن جۇمىس ٸستەيدٸ. سول دەۋٸردەگٸ بٷكٸل قازاقستان رەسپۋبليكاسىمەن قوسا التاي ٶڭٸرٸ, قىرعىز رەسپۋبليكاسىنداعى كەسٸبي شەبەرلەردٸڭ ورىنداۋىنداعى جاۋھار ەن-كٷيلەردٸڭ باي التىن قورىن جوعارى شەبەرلٸكپەن, تەك ٶزٸنە عانا تەن مەنەرمەن ماگنيتتٸ تاسپاعا تٷسٸردٸ. ودان كەيٸن دە «الماتى تەلەفيلمٸنٸڭ» قابىرعاسىندا جٷرٸپ بٸرنەشە تۆورچەستۆولىق پورترەتتەر (ا.ەشٸموۆتىڭ, ف.شەرٸپوۆانىڭ جەنە ت.ب.) جاساپ, كٶپتەگەن قۇجاتتىق فيلمدەردٸ دىبىسپەن ەرلەدٸ. قازٸرگٸ تاڭدا ول جەدٸگەرلەر ورتالىق مەملەكەتتٸك كينوقۇجاتتار جەنە دىبىس جازبالار مۇراعاتىندا مەڭگٸ ساقتاۋلى تۇر.
جالپى ماقاڭ دىبىس جازۋ ٶنەرٸنٸڭ قىر-سىرىن جوعارى دەڭگەيدە مەڭگەرگەن, قازاق ٶنەرٸنە جاڭا زامانعى ساندىق كٷيتاباققا جازۋ ٶنەرٸن العاش ەنگٸزگەن, سونىمەن قاتار ٶزٸنەن كەيٸن كٶپتەگەن شەكٸرتتەر تەربيەلەي بٸلگەن ناعىز قازاق ٶنەرٸنٸڭ تارلانى.
ەسٸرەسە, ماقسات اعانىڭ قىرعىز مەدەنيەتٸن دامىتۋعا سٸڭٸرگەن ەڭبەگٸ ۇشان-تەڭٸز. ماقاڭ 70-شٸ جىلدارى بٷكٸلوداقتىق گراموفونعا جازۋ «مەلودييا» فيرماسىمەن قىرعىز مەدەنيەتٸنٸڭ ورتاسىنا كٶپٸر سالا بٸلدٸ.
ماقسات اعا قىرعىز راديوسىنىڭ التىن قورىنداعى اقىندار مەن ماناسشىلاردىڭ, قوبىزشىلار مەن جىرشىلاردىڭ, قيياقشىلار مەن تٷرلٸ سالاداعى ورىنداۋشىلاردىڭ رەپەرتۋارلارىنداعى ٶنەر تۋىندىلارىنىڭ گراممپلاستينكاعا جازۋعا كەلمەيتٸن ساپاسى تٶمەن فونوگراممالارىن كٷن دەمەي, تٷن دەمەي تازالاپ (ۋدالەنيە تەحنيچەسكيح پوگرەشنوستەي), تەمبرلەرٸن تٷزەپ, قايتا ٶڭدەپ, ولاردى موسكۆاعا الىپ بارىپ, گرامپلاستينكاعا كٶشٸرٸپ جازىپ كەلەتٸن.
ماقسات مۇحيتدەنوۆتىڭ كٶپ جىلدىق قاجىماس ەڭبەگٸنٸڭ, ونىڭ قىرعىز حالقىنا دەگەن سىي-قۇرمەتٸنٸڭ ارقاسىندا قىرعىز ٶنەرٸندەگٸ قايتالانباس ٶنەر تۋىندىلارى مەڭگٸ ساقتالىپ, قازٸرگٸ كەزدە ولار ەربٸر قىرعىز ازاماتىنىڭ جٷرەگٸنەن ورىن العان. ٶيتكەنٸ 500-دەن اسا 350 ساعاتتىق, جالپى تيراجى 1,5 ميلليونعا جاقىن گرامپلاستينكالاردىڭ توپتاماسى بٸر ەل ٷشٸن از ولجا ەمەس.
ماقسات اعا پلاستينكاعا تٷسٸرگەن ٶنەر ادامدارىنىڭ ٸشٸندە ۇلى ماناسشىلار ساياقباي مولدوباساندار, قوبىزشىلار – قارامولدو وروزوۆ, ىبىراي تۋمانوۆ, شەكەربەك شەركۋلوۆ, اسىلبەك ەشمانبەتوۆ, مۋراتاالى كٷرٶڭكەەۆ, مەييلكان قوزۋبەكوۆا, بولۋش مادازيموۆ ج.ب., اقىندار – وسمونكۋل, الىمكۋل, قالىق, ىسمايىل, توكتونالى, توكتوسۋن, اشىرالى, تۋۋگانباي, زاميربەكتەر, قيياقشىلار – سايد بەكمۋراتوۆ, تولتوي مۋراتاليەۆدەر, سونىمەن قاتار سسسر-دٸڭ حالىق ارتيستەرٸ – بولوت ميڭجىلكىەۆ, توكتونالى سەيتاليەۆ, قايىرگٷل سارتباەۆا, حۋسەين مۋحتاروۆ, سامارا توكتاكۋنوۆا, ەستەبەس تۋرسۋناليەۆدەر, قىرعىز حالىق ارتيستەرٸ تٷگٶلباي قازاقوۆ, اسان كەريمباەۆ, ەرمەك مويدۋنوۆ, ۋلۋكمىرزا پولوتوۆ ج.ب., مەملەكەتتٸك سيمفونييالىق وركەسترٸ, ك.وروزوۆ اتىنداعى حالىق اسپاپتار وركەسترٸنٸڭ رەپەرتۋارلارى, حالىق, ەسترادا ەنشٸلەرٸ بار.
2006 جىلى ماقسات مۇحيتدەنوۆتىڭ 60 جاسقا تولعان مەرەيتويىنا قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ ٷكٸمەتٸ «قىرعىزستان رەسپۋبليكاسىنا ەڭبەك سٸڭٸرگەن قايراتكەر» اتاعىن بەردٸ. بۇل اتاقتى قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ حالىق ارتيسٸ تٷگٶلباي قازاقوۆ تاپسىردى.
ماقسات اعانىڭ اقىندىق ٶنەرٸنٸڭ ٶزٸ بٸر تٶبە دەسەك ارتىق ايتپاعان بولار ەدٸك. «اق كەمە» (ب.ەسەنتاەۆا), «ارمان-اي» (كەشYOU توبى), «تاعدىر جولى» (اشا ماتاي), «اق جەلكەن» (داۋىس Int.) ەندەرٸ كٶپتٸڭ كٶڭٸلٸنەن شىعىپ جٷر.
ۇقساس جازبالار:
