قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸ كەڭسەسٸنٸڭ باستىعى ماحمۇت قاسىمبەكوۆ ەلٸمٸزدٸڭ باستى تەلەارنالارىنا سۇحبات بەردٸ. ول مەملەكەت باسشىسىنىڭ قازاقستان حالقىنا ارنالعان جولداۋىندا ايتىلعان مٸندەتتەردٸ جٷزەگە اسىرۋ ٷشٸن مەملەكەتتٸك ورگاندارداعى فورماليزم مەن بيۋروكراتييانى جويۋ جٶنٸندە اتقارىلعان جۇمىستاردىڭ نەتيجەلەرٸن باياندادى. سونداي-اق, مەملەكەتتٸك اپپاراتتاعى جينالىستار سانىن ازايتۋ جەنە قۇجات اينالىمىن قىسقارتۋ مەسەلەلەرٸنە ەگجەي-تەگجەيلٸ توقتالدى. وسىعان بايلانىستى, سۇحبات مەتٸنٸن وقىرماندار نازارىنا ۇسىنامىز.
- سوڭعى كەزدە جينالىستاردىڭ كٶپتٸگٸ, سونداي-اق مەملەكەتتٸك ورگاندارداعى قۇجات اينالىمىنىڭ ەلٸ دە بولسا ەدەۋٸر اۋقىمدىلىعىنا قاتىستى مەسەلەلەر كەڭٸنەن سٶز بولىپ جٷر. مەملەكەت باسشىسى حالىققا ارنالعان جولداۋىندا وسى ٶزەكتٸ تاقىرىپتى كٶتەردٸ. بۇل جاعدايدى رەتكە كەلتٸرۋ ٷشٸن قانداي شارالار جٷزەگە اسىرىلىپ جاتىر?
- ەستەرٸڭٸزدە بولسا, ەل پرەزيدەنتٸ بيىلعى قازان ايىنداعى قازاقستان حالقىنا ارنالعان جولداۋىندا مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ جۇمىسىندا فورماليزم مەن بيۋروكراتيياعا ەلٸ دە جول بەرٸلٸپ وتىرعانىن اتاپ ٶتتٸ.
بۇل رەتتە, ەلباسىمىز جيىندار سانىنىڭ نەگٸزسٸز كٶبەيٸپ وتىرعانىنا, قۇجات اينالىمىن ازايتۋدىڭ باياۋ ەكەنٸنە نازار اۋداردى.
ول «مۇنداي كەلەڭسٸز جاعدايدى توقتاتىپ, بۇل مەسەلەلەردٸ رەتكە كەلتٸرۋدٸ» تاپسىردى.
پرەزيدەنتتٸڭ وسىنداي مەسەلە كٶتەرۋٸ بەكەر ەمەس. كٶپتەگەن ەرٸ ۇزاققا سوزىلاتىن جينالىستار مەملەكەتتٸك قىزمەتشٸلەردٸڭ جۇمىس رەجٸمٸنٸڭ ٷنەمٸ بۇزىلۋىنا الىپ كەلەدٸ. نەتيجەسٸندە, بۇل جاعداي ولاردىڭ ەڭبەگٸنٸڭ تيٸمدٸلٸگٸنە جەنە جالپى مەملەكەتتٸك اپپاراتتىڭ جۇمىسىنا كەرٸ ەسەر ەتەدٸ.
2017 جىلعى 25 تامىزدا ەلباسى «قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸنٸڭ, ونىڭ ەكٸمشٸلٸگٸ مەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى ٷكٸمەتٸنٸڭ جۇمىس رەگلامەنتٸن بەكٸتۋ تۋرالى» ٶكٸمگە قول قويعان بولاتىن.
قۇجاتتا مۇنداي ٸس-شارالاردى ٶتكٸزۋدٸڭ فورماتى مەن ۋاقىتىنا بايلانىستى بٷكٸل تالاپتار انىق جازىلعان.
وسىعان بايلانىستى, پرەزيدەنت ەكٸمشٸلٸگٸ بارلىق دەڭگەيدەگٸ مەملەكەتتٸك ورگانداردا تٷرلٸ جيىنداردىڭ سانىن قىسقارتۋ ٷشٸن جٷيەلٸ جۇمىس جٷرگٸزۋدە.
ٶتكەن جىلدىڭ قىركٷيەگٸنەن باستاپ مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ وسى تالاپتاردى ورىنداۋىنا قاتىستى جان-جاقتى مونيتورينگ جاساپ كەلەمٸز.
سونىڭ ارقاسىندا, احۋالدى قاداعالاپ, قاجەت بولعان جاعدايدا, مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ باسشىلارىنا جول بەرگەن كەمشٸلٸكتەرٸ تۋرالى ەسكەرتٸپ وتىرۋعا مٷمكٸندٸگٸمٸز بار.
نۇرسۇلتان ەبٸشۇلى قازان ايىنداعى جولداۋىندا وسىنداي جايتتاردىڭ بار ەكەنٸنە نازار اۋداردى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى ۋاقتىلى ەرٸ ٶزەكتٸ ەكەندٸگٸن تەجٸريبە كٶرسەتٸپ وتىر. سوڭعى ايلاردا بۇل مەسەلەگە بايلانىستى بٸرقاتار وڭ ٶزگەرٸستەر بايقالدى.
مىسالى:
مەملەكەتتٸك ورگاندار جيىنداردى بەلگٸلەنگەن كٷندەردە ٶتكٸزۋ جٶنٸندەگٸ رەگلامەنت تالاپتارىن مەيلٸنشە قاتاڭ ساقتايتىن بولدى. مەسەلەنٸ وسىلايشا رەتتەۋ وتىرىستار سانىن ازايتۋعا ىقپال ەتەتٸنٸ انىق.
جينالىستاردىڭ جالپى سانىنىڭ ازايۋى بايقالىپ وتىر. 2017 جىلدىڭ قىركٷيەك-قاراشا ايلارىندا 694 كەڭەس ٶتكٸزٸلسە, بيىل وسى ايلاردا 457 جيىن بولدى. دەمەك, ٶتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا, مەملەكەتتٸك ورگاندار كەڭەستەر سانىن 34 پايىزعا ازايتقان.
بٸرٸنشٸ باسشىلاردىڭ قاتىسۋىمەن ٶتەتٸن وتىرىستار سانى ازايدى. مىسالى, 2017 جىلى قىركٷيەك-قاراشا ايلارىندا مينيسترلەردٸڭ قاتىسۋىمەن 184 كەڭەس ٶتكٸزٸلسە, بيىل وسى مەرزٸمدە 147 جيىن ۇيىمداستىرىلعان. ياعني, 20 پايىزعا ازايدى. مينيسترلەردٸڭ كٷندەلٸكتٸ جۇمىسىنىڭ كٶپتٸگٸن ەسكەرسەك, بۇل دا ماڭىزدى.
مەملەكەتتٸك ورگاندار سەلەكتورلىق جەنە بەينە-كونفەرەنتسييالىق بايلانىستىڭ مٷمكٸندٸكتەرٸن كٶبٸرەك پايدالاناتىن بولدى. مەسەلەن, بٷگٸندە ەربٸر بەسٸنشٸ كەڭەس سەلەكتورلىق بايلانىس ارقىلى ٶتەدٸ.
سونىمەن, مونيتورينگ دەرەكتەرٸ بارلىق جينالىستاردىڭ جالپى ۇزاقتىعى 40 پايىزعا قىسقارعانىن كٶرسەتٸپ وتىر.
ەرينە, مەن اتاپ كٶرسەتكەن وڭ ٶزگەرٸستەر بەرٸمٸزدٸ قۋانتادى. الايدا, قول جەتكٸزگەن جەتٸستٸكپەن شەكتەلٸپ قالمايمىز.
قازٸر بٸز بارلىق مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ الدىنا جيىنداردىڭ بەرٸن كەشكٸ ساعات بەستەن كەشٸكتٸرمەي ٶتكٸزۋ جٶنٸندە تالاپ قويىپ وتىرمىز. وسىلايشا, مەملەكەتتٸك قىزمەتشٸلەردٸڭ جۇمىس كٷنٸ التى جارىمنان كەشٸكتٸرٸلمەي اياقتالۋىنا مٷمكٸندٸك بەرەمٸز.
شۇعىل ەرەكەت ەتۋدٸ تالاپ ەتەتٸن جەنە وتىرىستاردى كەيٸنگە قالدىرۋعا بولمايتىن ەرەكشە جاعدايلاردا عانا باسقاشا بولۋى مٷمكٸن.
بۇدان ٶزگە احۋالدىڭ بەرٸندە جينالىستار جۇمىس ۋاقىتىندا ٶتكٸزٸلۋگە تيٸس.
سونىڭ ارقاسىندا مەملەكەتتٸك قىزمەتشٸلەرٸمٸز 8 ساعاتتىق جۇمىس كٷنٸنەن سوڭ بٸلٸمٸن جەتٸلدٸرۋگە, دەمالۋعا, وتباسىنا كٶڭٸل بٶلۋگە جەنە سپورتپەن شۇعىلدانۋعا كٶبٸرەك ۋاقىت جۇمسايتىن جاعدايعا بٸرتە-بٸرتە كەلەمٸز.
نەتيجەسٸندە مەملەكەتتٸك قىزمەتشٸلەردٸڭ ەڭبەك ٶنٸمدٸلٸگٸ ارتىپ قانا قويماي, ولاردىڭ تولىققاندى دەمالۋىنا دا قولايلى مٷمكٸندٸك تۋادى.
ەندٸ قۇجات اينالىمىنا كەلەيٸك.
سوڭعى جىلدارى مەملەكەتتٸك ورگانداردا قۇجات اينالىمىن ازايتۋ ٷشٸن ماقساتتى جۇمىستار جٷرگٸزٸلۋدە.
مەسەلەن, بيىل پرەزيدەنت ەكٸمشٸلٸگٸندەگٸ قۇجات اينالىمىنىڭ كٶلەمٸ 2013 جىلمەن سالىستىرعاندا ەكٸ جارىم ەسە قىسقاردى. ياعني, 625 مىڭ قۇجاتتان 250 مىڭ قۇجاتقا دەيٸن ازايدى.
وسى مەرزٸم ارالىعىندا ورتالىق مەملەكەتتٸك ورگانداردا جەنە استانا, الماتى قالالارى مەن وبلىستار ەكٸمدٸكتەرٸندەگٸ قۇجاتتاردىڭ سانى 30 پايىزدان استام كٶرسەتكٸشكە, ياعني 4,9 ميلليوننان 3,3 ميلليونعا دەيٸن ازايدى.
مۇنداي نەتيجەگە جٷيەلٸ شارالار قابىلداۋدىڭ ارقاسىندا قول جەتكٸزٸلدٸ. مىسالى, ورتالىق مەملەكەتتٸك ورگانداردا:
كٶپتەگەن قۇجات تٷرلەرٸ جەنە ولاردى پرەزيدەنت ەكٸمشٸلٸگٸنە ەنگٸزۋدٸڭ مەرزٸمدٸك تەرتٸبٸ وڭتايلاندىرىلدى;
تٶمەنگٸ ۇيىمدارعا كٶزدەلمەگەن سۇرانىمدار جولداۋعا تىيىم سالىندى;
باسشىلىقتىڭ تاپسىرمالارىنا باقىلاۋ جٷرگٸزۋدٸڭ تەرتٸبٸ قايتا قارالدى.
مەملەكەتتٸك بيلٸك تارماقتارى اراسىنداعى ٶكٸلەتتٸكتەردٸ قايتا بٶلۋ مەسەلەلەرٸ بويىنشا كونستيتۋتسييالىق زاڭدارعا, سونداي-اق, مەملەكەت باسشىسىنىڭ, سونىڭ ٸشٸندە ونىڭ بيىلعى قازان ايىنداعى قازاقستان حالقىنا ارنالعان جولداۋىندا بەرٸلگەن تاپسىرمالارىنا سەيكەس, كٶپتەگەن قۇجاتتارعا باقىلاۋ جٷرگٸزۋ ورتالىق جەنە جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگانداردىڭ قۇزىرىنا بەرٸلدٸ.
وسى جۇمىستاردىڭ نەتيجەسٸندە, پرەزيدەنت ەكٸمشٸلٸگٸنٸڭ باقىلاۋىنداعى قۇجاتتار سانى 40 پايىزعا ازايدى.
بٸز تاپسىرمالارعا باقىلاۋ جاساۋدان قازاقستاندىقتاردىڭ ەل-اۋقاتىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان رەفورمالار مەن باعدارلامالار نەتيجەلەرٸن باقىلاۋعا كٶشۋدٸ كٶزدەپ وتىرمىز.
قۇجات اينالىمىن قىسقارتۋمەن قاتار, ونى ەلەكتروندى-تسيفرلىق فورماتقا كٶشٸرۋ جٶنٸندەگٸ جۇمىستار دا بەلسەندٸ جٷرگٸزٸلۋدە.
قازٸر «تسيفرلىق قازاقستان» مەملەكەتتٸك باعدارلاماسى اياسىندا مەملەكەتتٸك ورگانداردى ەلەكتروندىق قۇجات اينالىمىنىڭ بٸرىڭعاي جٷيەسٸنە كٶشٸرۋ جٷزەگە اسىرىلۋدا. ازاماتتاردىڭ ٶتٸنٸشتەرٸن قاراۋدىڭ ەلەكتروندى جٷيەسٸ ەنگٸزٸلۋدە. بارلىق مەملەكەتتٸك ورگاندار ٷشٸن بٸرىڭعاي ەلەكتروندى قۇجاتتار ارحيۆٸ جاساقتالۋدا.
وسىلايشا, بٸز قولعا الىنعان ٸستٸڭ ناقتى نەتيجەسٸن كٶرٸپ وتىرمىز. بۇل جۇمىس الداعى ۋاقىتتا دا جالعاسادى. بٸز مەملەكەت باسشىسىنىڭ قازاقستان حالقىنا ارنالعان جولداۋىندا بەرٸلگەن تيٸستٸ تاپسىرمالاردىڭ تولىق جەنە سٶزسٸز ورىندالۋىنا قول جەتكٸزەتٸن بولامىز.