ەكونوميكا دامىپ, حالىقتىڭ ەل-اۋقاتى جاقسارا تٷسەتٸن ەلدە, ەدەتتە, قوعامنىڭ ساياسي ٶمٸرٸ دە قىز-قىز جايناپ جاتاتىنى بەلگٸلٸ. ەلٸمٸز ٷشٸن 2011 جىل سونداي جىل بولدى. جىل باسىندا ەلٸمٸزدٸ مىنا بٸر ماڭىزدى ساياسي وقيعا ەلەڭدەتٸپ تۇردى. بٸر توپ قايراتكەر ازامات ٶسكەمەن قالاسىندا 2010 جىلعى 23 جەلتوقساندا ٶتكەن رەسپۋبليكالىق فورۋمدا تۇڭعىش پرەزيدەنتٸمٸزدٸڭ ٶكٸلەتتٸگٸن 2020 جىلعا دەيٸن ۇزارتۋ قاجەتتٸگٸ تۋرالى بٷكٸلحالىقتىق رەفەرەندۋم ٶتكٸزۋ جٶنٸندە مەسەلە كٶتەرٸپ ەدٸ. وعان ەڭ الدىمەن, سول ازاماتتاردىڭ ەلٸمٸزدە ٶتكەن جيىرما جىلدىڭ اۋقىمىندا تابىستى جٷزەگە اسىرىلعان ساياسي جەنە ەكونوميكالىق رەفورمالاردىڭ وڭ نەتيجەسٸن جوعارى باعالاۋى سەبەپ بولعانى انىق. ەرينە, مۇندا تۇڭعىش پرەزيدەنتٸمٸزدٸڭ وسى ورايداعى تاريحي ەڭبەگٸنە جۇرتشىلىقتىڭ ريزاشىلىعى دا كٶرٸنٸس تاپقان بولاتىن. سونداي-اق, بۇل ساياسي اكتسييادا بٷگٸنگٸ تاڭدا بەلەڭ الىپ كەلە جاتقان جاڭا ەلەمدٸك ەكونوميكالىق داعدارىس تۇسىندا تەجٸريبەلٸ ەرٸ سىرالعى ەلباسىمىزدىڭ ٶز قىزمەتٸن ودان ەرٸ تابىستى جالعاستىرا بەرۋٸن تٸلەگەن كٶپشٸلٸكتٸڭ قالاۋى دا جاتقانى سٶزسٸز. بۇعان قوسا, حالقىمىزدىڭ كٶڭٸلٸن ورنىقتىرىپ, ونىڭ ەرتەڭگٸ كٷنگە دەگەن سەنٸمٸنە سەلكەۋ تٷسٸرمەۋ دە ويدا تۇرعانى انىق.
سوندىقتان وسى رەفەرەندۋم ٶتكٸزۋ مەسەلەسٸن تالقىلاۋ بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا جەنە كٶپشٸلٸكتٸڭ قاتىسۋىمەن ٶتكەن تٷرلٸ جيىنداردا كەڭ ٶرٸس الدى. بۇل مەسەلەنٸڭ سول كەز ٷشٸن ماڭىزدى بولعانىن مىنا بٸر دەرەكتەردەن دە اڭعارۋعا بولادى. ۇسىنىستى بٸر ايدىڭ كٶلەمٸندە 5 ميلليوننان استام ادام قولداپ شىقتى. مۇنىڭ ٶزٸ بٷكٸل داۋىس بەرۋشٸلەردٸڭ جارتىسىنان استامى ەدٸ.
وسى ارادا حالىقتىڭ بۇل قولداۋىنا ەلباسىمىزدىڭ ٷلكەن قۇرمەتپەن قاراعانىن, سونىمەن بٸرگە, زاڭدىلىقتىڭ بۇزىلۋىنا جول بەرٸلمەۋٸن دە ەرەكشە نازاردا ۇستاعانىن ايتا كەتكەن جٶن. سەبەبٸ, ەل پارلامەنتٸ وسى جايتقا قاتىستى ارنايى زاڭ جوباسىن قابىلداعان كەزدە, مەملەكەت باسشىسى بۇل ورايدا كونستيتۋتسييالىق كەڭەستٸڭ تٶرەلٸگٸنە جٷگٸنۋدٸ جٶن كٶردٸ. اتالعان ورگان ول زاڭ شىعارۋشىلىق نورمانىڭ كونستيتۋتسيياعا ساي ەمەستٸگٸ تۋرالى قورىتىندى شىعاردى. وسىلايشا, بٸزدٸڭ ەلٸمٸزدە زاڭنىڭ ٷستەمدٸگٸ تاعى بٸر رەت دەلەلدەندٸ. «بٸز بۇل جايتتى «جاي قابىلداۋ نەمەسە باس تارتۋ» رەتٸندە ەمەس, ٶمٸردٸڭ ٶزٸ ۇسىنعان دەموكراتييانىڭ تاريحي تاعىلىمى دەپ قابىلداعانىمىز جٶن», دەپ تٷسٸندٸردٸ مۇنى پرەزيدەنت حالىققا جولداعان ٶز ٷندەۋٸندە.
قوعامنىڭ ساياسي تىنىسىن تامىرشىداي تاپ باسىپ وتىراتىن ەلباسىمىز اتالعان رەفەرەندۋمنىڭ ورنىنا مەرزٸمٸنەن بۇرىن پرەزيدەنت سايلاۋىن ٶتكٸزۋدٸ ۇسىندى. مۇنىڭ ٶزٸ قىزمەت باسىنداعى مەملەكەت باسشىسىنىڭ ٶكٸلەتتٸگٸن ەكٸ جىل مەرزٸمگە قىسقارتاتىن ەدٸ. الايدا, ەل مٷددەسٸن ەردايىم الدىڭعى كەزەككە قوياتىن مەملەكەت باسشىسى وسىنداي قادامعا قاعيداتتى تٷردە باردى.
11 اقپاندا ٶتكەن «نۇر وتان» حالىقتىق-دەموكراتييالىق پارتيياسىنىڭ حٸٸٸ سەزٸ ٸس باسىنداعى ەلباسىمىزدى پرەزيدەنتتٸككە كانديدات ەتٸپ ۇسىندى. ال 3 سەۋٸردە بولىپ ٶتكەن پرەزيدەنتتٸك سايلاۋدا ن.ە.نازارباەۆ داۋىس بەرگەن سايلاۋشىلاردىڭ 95,55% سەنٸمٸنە يە بولىپ, تاعى دا تاماشا جەڭٸسكە جەتتٸ. 8 سەۋٸردەن باستاپ وسىعان دەيٸن اتقارىپ كەلگەن قىزمەتٸن ودان ەرٸ جالعاستىرۋعا رەسمي تٷردە كٸرٸستٸ.
سول جىلعى حالىقارالىق اۋقىمداعى ۇمىتىلماس ٸس-شارالاردىڭ بٸرٸ – ەرينە, «ماقساتى بٸردٸڭ – رۋحى بٸر» دەگەن ۇرانمەن تمد مەن مۇسىلمان ەلدەرٸ اراسىندا بٸرٸنشٸ رەت – 30 قاڭتار مەن 6 اقپان ارالىعىندا قازاقستاندا ٶتكەن VII قىسقى ازييا ويىندارى ەدٸ. ول ەلوردامىزدىڭ 30 مىڭ كٶرەرمەنگە لايىقتالعان «استانا-ارەنا» كەشەنٸندە قىزىقتى دا مازمۇندى قويىلىم ارقىلى سالتاناتتى جاعدايدا اشىلدى. ازيادا ويىندارىنا العاش رەت 27 ەلدەن كەلگەن 1 مىڭنان استام سپورتشى قاتىستى. قۇرلىقتىق جارىسقا الاڭ يەلەرٸ رەتٸندە تىڭعىلىقتى ەزٸرلەنگەن وتانداستارىمىز وندا 32 التىن, 21 كٷمٸس, 17 قولا مەدالدى جەڭٸپ الىپ, كوماندالىق بٸرٸنشٸ ورىندى يەمدەندٸ. سوندىقتان, بۇل ەل مەرەيٸن ارتتىرعان, ەلٸمٸزدە سپورتتىڭ وڭ باعىتتا دامىپ كەلە جاتقانىن دەلەلدەگەن ايشىقتى وقيعا رەتٸندە تاريحقا ەندٸ.
كٶكتەمدە ەلوردامىزداعى بەيبٸتشٸلٸك جەنە كەلٸسٸم سارايىندا «تەۋەلسٸز قازاقستان: بەيبٸتشٸلٸك, كەلٸسٸم مەن جاسامپازدىقتىڭ 20 جىلى» كٷن تەرتٸبٸ بويىنشا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ كەزەكتٸ حVٸٸ سەسسيياسى بولىپ ٶتتٸ. «تەۋەلسٸزدٸكتٸڭ 20 جىلدىق تاريحى – تۇراقتىلىقتىڭ, قازاقستان حالقىنىڭ دوستىعى مەن كەلٸسٸمٸنٸڭ تاريحى», دەدٸ ٶز بايانداماسىندا سەسسييانىڭ جۇمىسىنا تٶراعالىق ەتكەن ەلباسىمىز.
قاراشا ايىنىڭ ورتاسىندا دا ەلٸمٸزدە مەملەكەت باسشىسىنىڭ پرەمەر-مينيستر مەن پارلامەنت پالاتالارى تٶراعالارىنىڭ جەنە پرەزيدەنت ەكٸمشٸلٸگٸ باسشىسىنىڭ قاتىسۋىمەن كەڭەس ٶتٸپ, وندا پارلامەنت مەجٸلٸسٸنٸڭ دەپۋتاتتارى تاراپىنان ەلباسىنىڭ اتىنا كەلٸپ تٷسكەن مەجٸلٸستٸ تاراتۋ جەنە كەزەكتەن تىس سايلاۋ ٶتكٸزۋ تۋرالى ٷندەۋدٸڭ جايى قارالدى.
پرەزيدەنت كەڭەستە دەپۋتاتتاردىڭ ٷندەۋدٸ جولداۋىنىڭ سەبەپتەرٸن اتاپ كٶرسەتتٸ. ٷندەۋدٸڭ جازىلۋىنا كونستيتۋتسيياعا ەنگٸزٸلگەن جاڭا ٶزگەرٸستەر باستى سەبەپ بولىپ ەدٸ. سول ٶزگەرٸستەرگە سەيكەس مەجٸلٸستە كەم دەگەندە, ەكٸ ساياسي پارتييا بولۋى تيٸس. قوعامنىڭ قازٸرگٸ دامۋ دەڭگەيٸ وسىنى تالاپ ەتتٸ. سوندىقتان ەلٸمٸزدە ساياسي جٷيەگە رەفورمالار جاسالىپ, پارتييالىق تٸزٸم بويىنشا سايلاۋ ەنگٸزٸلدٸ. بۇل ورتالىق ازييا ٶڭٸرٸندە بٸرٸنشٸ بولىپ بٸزدٸڭ ەلٸمٸزدە جٷزەگە استى. مەملەكەت باسشىسى ەلٸمٸزدە دەموكراتييالىق باعىتتىڭ دامۋىنا مەن بەردٸ. ونىڭ ٷستٸنە, قازاقستان 2008-2009 جىلدارى كٷردەلٸ ەلەمدٸك داعدارىستىڭ سالقىنىن سەزٸنگەن بولاتىن. مەملەكەتتەردٸڭ كٶپشٸلٸگٸ ونى ەندٸ عانا ەڭسەرە باستاعانداي كٶرٸنگەن. سوعان قاراماستان, ەلەمدٸك ەكونوميكا بۇرىنعىسىنشا قاتتى قۇبىلمالى كٷيٸندە تۇردى. سول سەبەپتٸ, پرەزيدەنت ەندٸگٸ داعدارىس سايلاۋ ناۋقانىمەن سەيكەس كەلەتٸندەي بولسا, ەل باسشىلىعىنىڭ, ٷكٸمەتتٸڭ جەنە ٶڭٸرلەردٸڭ وسى مەسەلە بويىنشا جۇمىسى قيىندايتىنىنا نازار اۋداردى. سوندىقتان 6 قاراشادا «تٶرتٸنشٸ شاقىرىلعان قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتٸنٸڭ مەجٸلٸسٸن تاراتۋ جەنە قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتٸ مەجٸلٸسٸ دەپۋتاتتارىنىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋىن تاعايىنداۋ تۋرالى» ٶز جارلىعىنا قول قويدى. سايلاۋ كەلەر جىلدىڭ 15 قاڭتارىنا بەلگٸلەندٸ.
ٶتكەن 20 جىلداعى جەتٸستٸكتەرٸمٸز جٶنٸندە ەلباسىمىزدىڭ «بولاشاقتىڭ ٸرگەسٸن بٸرگە قالايمىز!» دەپ اتالاتىن 2011 جىلدىڭ 28 قاڭتارىندا جارييا ەتٸلگەن قازاقستاندىقتارعا ارنالعان دەستٷرلٸ جولداۋىندا جان-جاقتى باياندالدى. سونداي-اق, وندا ەل ەكونوميكاسىن ٷدەمەلٸ يندۋسترييالىق-يننوۆاتسييالىق دامىتۋدىڭ جاڭا ستراتەگييالىق مٸندەتتەرٸ دە كٶرٸنٸس تاپتى.
17 سەۋٸردە پرەزيدەنت ٷكٸمەت مٷشەلەرٸنٸڭ, ەكٸمدەر جەنە ورتالىق مەملەكەتتٸك ورگاندار باسشىلارىنىڭ, سونداي-اق, «نۇر وتان» پارتيياسى مەن «سامۇرىق-قازىنا» ۇلتتىق ەل-اۋقات قورى جەتەكشٸلەرٸنٸڭ قاتىسۋىمەن ٶتكەن كەڭەيتٸلگەن مەجٸلٸستە دە حالقىمىزدىڭ ەل-اۋقاتىن جاقسارتۋ مەسەلەسٸ سٶز بولدى. مەملەكەت باسشىسى سونداي-اق, مەجٸلٸس ٷستٸندە مەملەكەتتٸك جەنە قوعامدىق ينستيتۋتتاردىڭ, كادرلىق ساياساتتىڭ تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋ, سىبايلاس جەمقورلىقپەن كٷرەستٸ كٷشەيتۋ, قۇقىقتىق جٷيەنٸ دامىتۋ, مەملەكەتتٸك قىزمەت ساپاسىن ارتتىرۋ, ٶڭٸرلٸك جەنە فيسكالدىق ساياساتتى جٷرگٸزۋ, جەرگٸلٸكتٸ ٶزٸن ٶزٸ باسقارۋدى جەتٸلدٸرۋ مەسەلەلەرٸنە دە توقتالىپ ٶتتٸ.
ەل ەكونوميكاسىنىڭ جاعدايى وسىدان بٸرنەشە ايدان كەيٸن – 5 تامىزدا اقوردادا ەكٸمدەرمەن ٶتكٸزٸلگەن كەڭەستە دە جان-جاقتى تالقىلاندى. كەڭەستە سٶز سٶيلەگەن پرەزيدەنت ەل ەكونوميكاسىنا قاتىستى ٷدەمەلٸ يندۋسترييالىق-يننوۆاتسييالىق دامۋ باعدارلاماسى, «جۇمىسپەن قامتۋ» باعدارلاماسى, «ٶنٸمدٸلٸك», «اۋىز سۋ», «بيزنەستٸڭ جول كارتاسى» جەنە تۇرعىن ٷي شارۋاشىلىعى باعدارلامالارى ەزٸرلەنگەنٸن, وسى اتالعانداردىڭ العاشقىسىنان ٶزگەلەرٸن جٷزەگە اسىرۋ ٷشٸن مەملەكەت تاراپىنان 165 ملرد تەڭگە قارجى بٶلٸنٸپ وتىرعانىن ايتتى. ٸسكە اسىرىلىپ جاتقان ٶزگە دە بٸرقاتار باعدارلامالاردىڭ بار ەكەنٸ ەسكە الىندى. سونىمەن بٸرگە, ٶڭٸرلەرگە ترانسفەرتتەر تٷرٸندە 1,5 ترلن تەڭگە بٶلٸندٸ. سٶيتٸپ, باعدارلامالاردىڭ بارلىعى دەرلٸك قاجەتتٸ قاراجاتپەن قامتاماسىز ەتٸلدٸ.
وسى جىلى اۋىل شارۋاشىلىعىنا 177 ملرد تەڭگە قاراجات بٶلٸندٸ. ونىڭ 55 ملرد-ى سۋبسيدييالار رەتٸندە بەرٸلٸپ, سونىڭ ٸشٸندە 17 ملرد تەڭگە ٶڭٸرلەردەگٸ ازىق-تٷلٸك قورىن تۇراقتاندىرۋ قورىن قۇرۋعا ارنالدى. ەگٸن وراعى ٷشٸن 400 مىڭ توننادان استام جانارماي جەڭٸلدەتٸلگەن باعامەن بوساتىلدى.
پرەزيدەنت, سونداي-اق جينالعانداردىڭ نازارىن وبلىستاردا زاماناۋي تەحنولوگييالاردى قولدانا وتىرىپ, تامشىلاتىپ سۋارۋ جٷيەسٸن ەنگٸزۋ جٶنٸندەگٸ جوبالاردى باستاۋعا جەنە جىلىجايلاردىڭ, كٶكٶنٸس ساقتاۋ قويمالارىنىڭ, ٶڭدەۋ كەسٸپورىندارىنىڭ قۇرىلىسىن جىلدامداتۋ قاجەتتٸگٸنە اۋداردى. قىسقا ەزٸرلٸك مەسەلەلەرٸ دە نازاردان تىس قالمادى.
جاز ايلارىنىڭ سوڭىنا قاراي ەلٸمٸزدٸڭ ٶمٸرٸندە ەرەكشە ماڭىزى بار دەۋگە لايىقتى ەكٸ بٸردەي ٶندٸرٸستٸك جاڭالىق بولدى. ونىڭ بٸرٸنشٸسٸ يسپانييامەن ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ نەگٸزٸندە ەلوردامىزدا اشىلعان «تۇلپار-تالگو» جولاۋشىلار ۆاگوندارىن شىعارۋ زاۋىتىنىڭ ٸسكە قوسىلۋى ەدٸ. بۇل زاۋىتتىڭ ٶنٸمدەرٸ كەڭ-بايتاق قازاق جەرٸندەگٸ ەلدٸ مەكەندەردٸڭ اراسىن ەدەۋٸر قىسقارتتى. قازٸر جولاۋشىلار جانعا جايلى وسى ۆاگوندار ارقىلى استانا مەن الماتىدان ەلٸمٸزدٸڭ شالعايىنداعى باتىس جەنە شىعىس ٶڭٸرلەرٸنە بۇرىنعىدان ەلدەقايدا جىلدام جەتە الادى.
سونداي-اق, بۇعان دەيٸن تٷرلٸ سەبەپتەرمەن قۇرىلىسى تىم ۇزاققا سوزىلىپ كەتكەن الماتى مەتروپوليتەنٸنٸڭ بٸرٸنشٸ كەزەگٸ دە وسى جىلى اياقتالىپ, الماتى تۇرعىندارى مەن كەلۋشٸ قوناقتاردىڭ يگٸلٸگٸنە پايدالانۋعا بەرٸلدٸ. ونىڭ ستانسالارىنىڭ ەرقايسىسى ٶزٸنشە بٸر كٶرگەنگە كٶز سٷيسٸنەتٸندەي ۇلتتىق ناقىشتارمەن ٶرنەكتەلگەن, سەۋلەتتٸ ساراي دەرلٸكتەي بولىپ شىقتى. بٷگٸندە جەلٸسٸ ودان ەرٸ ۇزارا تٷسكەن مەتروپوليتەن الماتىلىقتار ٷشٸن قولايلى دا جايلى كٶلٸك قۇرالىنا اينالىپ وتىر.
استانا كٷنٸ قارساڭىندا ەلوردامىزدىڭ «كٶرمە» ورتالىعىندا «قۋاتتى قازاقستاندى» بٸرگە قۇرامىز!» دەگەن تاقىرىپپەن فورۋم ۇيىمداستىرىلدى. وعان ەلٸمٸزدٸڭ بارلىق ٶڭٸرٸنەن 800-دەن استام ٶكٸل قاتىستى. فورۋمنىڭ اياسىندا قازاقستاندىقتارعا ەلٸمٸزدە جاڭادان ٸسكە قوسىلعان يننوۆاتسييالىق كەسٸپورىندار تانىستىرىلدى. پرەزيدەنت «ونلاين» رەجٸمٸندە قازاقستان يندۋسترييالىق كارتاسىنىڭ شەڭبەرٸندە العاشقى جارتىجىلدىقتا ٸسكە قوسىلعان التى شەشۋشٸ كەسٸپورىننىڭ جۇمىسىنا ستارت بەردٸ. ولار الماتى وبلىسىنداعى «كومپانييا SONIK» پروفيلدٸ قۇبىرلار شىعارۋ زاۋىتى, پاۆلودار وبلىسىنداعى «قازاقستان ۆاگون جاساۋ كومپانيياسى» جشس-نٸڭ جٷك ۆاگوندارىن جاساۋ زاۋىتى, جامبىل وبلىسىنداعى «اقباقاي» التىن ايىرۋ فابريكاسىنىڭ ٶنٸمدٸلٸگٸن جىلىنا 2,8 مىڭ تونناعا ارتتىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸن قوسىمشا قۋاتتار, ماڭعىستاۋ وبلىسىنداعى «قازاقستان كاسپيان وففشور ينداستريز» جشس-نٸڭ تەڭٸز مەتالل كونسترۋكتسييالارى زاۋىتى, قاراعاندى وبلىسىنداعى «Green Tecھnology» جشس-نٸڭ 3 گەكتارلىق جىلىجاي كەشەنٸ, قوستاناي وبلىسىنداعى «اگروماشحولدينگ» اق-تىڭ «Ssang Yong» كەسٸپورنى بولاتىن. اتالعانداردان باسقا جەتٸگەن-قورعاس تەمٸر جول جەلٸسٸ مەن ەكٸباستۇز ماەس-ٸ ٷشٸنشٸ ەنەرگوبلوگىنىڭ قۇرىلىس الاڭدارىن تٸكەلەي ٸسكە قوسۋ دا جٷزەگە اسىرىلدى.
جىلدىڭ باستى ساياسي وقيعاسى دەپ, ەرينە 15 جەلتوقسان كٷنٸ استانا قالاسىنىڭ تەۋەلسٸزدٸك سارايىندا ەل ەگەمەندٸگٸنٸڭ 20 جىلدىعىنا ارنالعان سالتاناتتى جينالىستى اتاۋعا بولادى. وندا ەلباسىمىز تەرەڭ مازمۇندى بايانداما جاساپ, ەلٸمٸزدٸڭ جٷرٸپ ٶتكەن كەزەڭدە قول جەتكٸزگەن تابىستارىنا جەنە الدا تۇرعان مٸندەتتەرگە شولۋ جاسادى. اتاپ ايتقاندا, پرەزيدەنت قازاقستاندا 1999 جىلدان 2007 جىلعا دەيٸن ٸجٶ-نٸڭ جىل سايىنعى ورتاشا ٶسٸمٸ جىلىنا 10% قۇراعانىن, ەلٸمٸز نارىققا ٶتۋدٸ تمد-نىڭ ٶزگە ەلدەرٸمەن سالىستىرعاندا تابىستى جٷزەگە اسىرعانىن, تەۋەلسٸزدٸك ۋاقىتىندا شاعىن جەنە ورتا بيزنەس سۋبەكتٸلەرٸنٸڭ نىسانى 35 ەسەدەن استام ٶسكەنٸن اتاپ ايتتى. اۋىل شارۋاشىلىعى جالپى ٶنٸمٸنٸڭ كٶلەمٸ سوڭعى ون جىلدا تٶرت ەسە ٶسكەن.
1990 جىلى قازاقستان ٶزگە ەلدەرگە ەشتەڭە ەكسپورتتاماسا, 2011 جىلى 126 ەلگە شىعارىلعان ٶنٸمدەردەن تٷسكەن تابىس 75 ملرد اقش دوللارىنان اسقان. سونىڭ 21 ملرد دوللارى ٶڭدەۋشٸ كەسٸپورىنداردىڭ ٷلەسٸنە تيەدٸ ەكەن. دٷنيەجٷزٸلٸك بانك كلاسسيفيكاتسيياسىنا سەيكەس, قازاقستان تابىس دەڭگەيٸ ورتاشادان جوعارى ەلدەردٸڭ قاتارىنا قوسىلدى. جيىندا دامۋدىڭ مۇنداي قارقىنى مەن ٶمٸردٸ قامتاماسىز ەتۋ كٶرسەتكٸشٸنٸڭ جاقسارۋى بۇعان دەيٸن ەلەمدٸك ەكونوميكادا ەشقاشان جەنە ەش جەردە بايقالماعانى اتاپ ٶتٸلدٸ. مەسەلەن, بٷگٸندە وڭتٷستٸك-شىعىس ازييانىڭ «جولبارىستارى» سانالاتىن وڭتٷستٸك كورەيادا ەگەمەن دامۋدىڭ العاشقى 20 جىلىندا جان باسىنا شاققانداعى ٸجٶ نەبەرٸ 3 ەسە, مالايزييادا 2 ەسە, سينگاپۋردا 4 ەسە, ۆەنگرييادا 5 ەسە, پولشادا 4 ەسە ٶسكەن ەكەن. ال وسى مەرزٸمدەگٸ بٸزدەگٸ ٶسٸم 16 ەسە بولىپتى.
2003 جىلى قابىلدانعان دامۋدىڭ 2003-2015 جىلدارعا ارنالعان يندۋسترييالىق-يننوۆاتسييالىق ستراتەگيياسى بٸزدٸڭ ەكونوميكامىزدى ەرتاراپتاندىرۋدىڭ باستاۋىنا اينالدى. 2010 جىلدان ول ٷدەمەلٸ يننوۆاتسييالىق يندۋسترييالاندىرۋ كەزەڭٸ بولىپ جالعاستى. سونىڭ نەتيجەسٸندە ەلٸمٸزدە تەك سوڭعى ەكٸ جىلدىڭ كٶلەمٸندە 350-دەن استام تٷرلٸ ٶندٸرٸس ورىندارى پايدالانۋعا بەرٸلدٸ. وندا 200 مىڭ بٸلٸكتٸ ماماننىڭ قىزمەتٸن قاجەت ەتەتٸن جۇمىس ورىندارى اشىلدى.
سالتاناتتى جينالىس ٷستٸندە پرەزيدەنت وسى مەرەيلٸ جىلدا 30 ملن تونناعا جۋىق استىق جيناعان اۋىل ەڭبەككەرلەرٸنە ارنايى العىس ايتتى.
تەۋەلسٸزدٸك جىلدارىندا ەلٸمٸز مۇناي ٶندٸرۋ كٶلەمٸن 3 ەسەدەن استام ارتتىردى. كٶمٸر ەل ەنەرگيياسىنىڭ 78%-ىن قامتاماسىز ەتتٸ. وسى مەرزٸمدە 1,5 مىڭ شاقىرىمنان استام تەمٸر جول جەلٸسٸ تارتىلىپ, 40 مىڭ شاقىرىمنان استام اۆتوموبيل جولدارى سالىندى جەنە جٶندەلدٸ. «باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي» ترانزيتتٸك دەلٸزٸ سالىنىپ جاتتى, ونىڭ 2700 شاقىرىمى قازاقستان اۋماعى ارقىلى ٶتەدٸ.
سوڭعى ٷش جىلدا ەلٸمٸز ەلەمدٸك كوررۋپتسيياعا قارسى كٷرەس رەيتينگٸندەگٸ ٶز كٶرسەتكٸشٸن 45 پوزيتسيياعا جاقسارتىپ, بۇل جٶنٸندە تمد-دا الدىڭعى ورىنعا شىقتى. ەلٸمٸزدە اشىق ەكونوميكا مەن دەموكراتييالى ساياسي جٷيە ورنىقتى. قۇقىق قورعاۋ جٷيەسٸنە تٷبەگەيلٸ رەفورمالار جٷرگٸزٸلٸپ جاتتى.
سونىمەن بٸرگە, ەلباسىمىز الدا كٷتٸپ تۇرعان قيىندىقتاردى دا جاسىرمادى. «حح عاسىر بٷكٸلەلەمدٸك ارحيتەكتۋرانى قوزعالىسقا تٷسٸردٸ, – دەدٸ پرەزيدەنت. – بٸرٸنشٸدەن, تاياۋداعى 10-15 جىلدا ەلەمدٸ جاڭا تەحنولوگييالىق تٶڭكەرٸس كٷتۋدە. بۇل – جاڭا جٷزجىلدىقتاعى ەڭ باستى قاتەر. ەكٸنشٸدەن, تٷبەگەيلٸ ٶزگەرٸستەر جاڭا ەكونوميكالىق ەلەم قۇرىلىسىنىڭ نەگٸزدەرٸن ايقىندايدى. ەلەم جاھاندىق دەپرەسسييانىڭ شەگٸندە تۇر. ەلەمدٸك ەكونوميكانىڭ تٸكەلەي جوعالتقاندارىنىڭ ٶزٸ عانا تريلليونداعان دوللارمەن ەسەپتەلەدٸ. ەشكٸمنٸڭ دە جاھاندىق اپاتتىڭ اساۋ تەڭٸزٸندە موپ-موماقان كەمەجاي بولىپ قالا المايتىنى انىق. بۇل ەۋروپادان جەنە باسقا دا ەلدەردەن بايقالادى. بٸزدٸ دە قيىن كەزەڭ كٷتٸپ تۇر».
مەرەكە كٷندەرٸ ەلدٸڭ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق جەنە مەدەني دامۋىنا, حالىقتار اراسىنداعى دوستىق پەن ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا قوسقان ەلەۋلٸ ٷلەسٸ, بەلسەندٸ قوعامدىق قىزمەتٸ ٷشٸن مىڭداعان قازاقستاندىققا مەملەكەتتٸك ناگرادالار مەن «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تەۋەلسٸزدٸگٸنە – 20 جىل» مەرەيتويلىق مەدالٸ تابىس ەتٸلدٸ.
ٶكٸنٸشكە قاراي, بٸزدٸڭ مىناۋ مازاسىز عاسىرىمىزدا تۇتاس ادامزاتتى دا, جەكە بٸر ەلدەردٸڭ ازاماتتارىن دا الاڭداتىپ وتىرعان قاۋٸپ-قاتەرلەردٸڭ از ەمەس ەكەندٸگٸ جوعارىدا ايتىلدى. تابيعي اپاتتار مەن ەكولوگييانىڭ, ەسٸرتكٸ زاتتاردىڭ زارداپتارىنا ەندٸگٸ جەردە دٸنارالىق الاۋىزدىقتار مەن تەرروريزمنٸڭ قاسٸرەتٸ كەلٸپ قوسىلدى.
جات دٸني اعىمداردىڭ جەتەگٸندە كەتٸپ, ساناسى ۋلانعان سودىرلار ەندٸ ەلەمنٸڭ جەر-جەرٸندە بٷلٸك ۇيىمداستىرىپ, تەرروريستٸك اكتٸلەر جاساپ, قوعامنىڭ تىنىشتىعىن بۇزا باستادى. ەلەمنٸڭ تٷكپٸر-تٷكپٸرٸندەگٸ ونىڭ جانتٷرشٸگەرلٸك مىسالدارىن باق حابارلارىنان كٷندەلٸكتٸ كٶرٸپ تە, بٸلٸپ تە جٷرمٸز. ٶمٸردٸڭ ٶزٸ ونداي قاۋٸپ-قاتەرلەردەن ەشبٸر ەلدٸڭ دە سىرت قالا المايتىنىن بارعان سايىن جيٸ دەلەلدەۋدە. ٶكٸنٸشكە قاراي, ونداي تەرتٸپ بۇزۋشىلىق پەن قوعامعا قارسى جاسالاتىن قىلمىستىق ەرەكەتتەن بٷگٸندە ەلەمدٸك قوعامداستىقتىڭ بٸر مٷشەسٸنە اينالىپ ٷلگەرگەن بٸزدٸڭ ەلٸمٸز دە تىس قالا المادى.
قارالى وقيعا 16-17 جەلتوقساندا ماڭعىستاۋ وبلىسىنداعى جاڭاٶزەن قالاسى مەن شەتپە اۋدانىندا ورىن الدى. تەرتٸپ بۇزۋشى كٷشتەر ەلدەگٸ ٸشكٸ ساياسي احۋالدى قالىبىنان شىعارىپ, تەۋەلسٸزدٸكتٸڭ 20 جىلدىعىن الاڭسىز تويلاپ جاتقان حالقىمىزدىڭ بەيبٸت ٶمٸرٸنٸڭ شىرقىن بۇزعىسى كەلدٸ.
ەرينە, مەملەكەت تەۋەلسٸزدٸكتٸڭ تاعدىرىن, 17 ميلليوننان استام قازاقستان حالقىنىڭ تىنىشتىعىن بٸر توپ باسبۇزاردىڭ ەركٸنە بەرٸپ, ٶمٸرلەرٸن قاتەرگە تٸگٸپ قويا المايتىن ەدٸ. سوندىقتان, پرەزيدەنت شۇعىل قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸنٸڭ وتىرىسىن ٶتكٸزٸپ, جاڭاٶزەن قالاسىنا تٶتەنشە جاعداي ەنگٸزدٸ. حالىقتىڭ ەلەۋمەتتٸك جاعدايىنىڭ تٶمەندەۋٸنە جول بەرگەن, وسىعان قاتىسى بار بٸرقاتار مەملەكەتتٸك ورگاندار مەن ۇلتتىق كومپانييالار باسشىلارىن قىزمەتتەرٸنەن بوساتتى. تەرتٸپسٸزدٸك كەزٸندە زارداپ شەككەن ەلدٸ مەكەندەردٸ قالپىنا كەلتٸرۋ مەسەلەلەرٸ جٶنٸندە ٷكٸمەتتٸك كوميسسييا قۇرىلىپ, جۇمىس ٸستەدٸ.
ەلباسىمىز, سونداي-اق ٷكٸمەت پەن پارلامەنت سەناتىنىڭ, پرەزيدەنت ەكٸمشٸلٸگٸنٸڭ سول كەزدەگٸ باسشىلارىنىڭ جەنە باسقا دا مەملەكەتتٸك ورگاندار جەتەكشٸلەرٸنٸڭ قاتىسۋىمەن تەز ارادا ارنايى مەجٸلٸس ٶتكٸزٸپ, تەرتٸپسٸزدٸك بوي كٶرسەتكەن ٶڭٸردە ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق, گۋمانيتارلىق جەنە باسقا دا پروبلەمالاردى جەدەل شەشۋ جٶنٸندەگٸ جۇمىستاردى قولعا الۋدى تاپسىردى. تەرتٸپسٸزدٸكتەردٸ ۇيىمداستىرۋعا كٸنەلٸلەردٸ انىقتاۋ جٶنٸندەگٸ تەكسەرٸستٸڭ بارىسى تۋرالى كوميسسييانىڭ ەسەبٸن تىڭدادى. ٶزٸ دە ماڭعىستاۋ وبلىسىنا بارىپ, تۇرعىندارمەن كەزدەسٸپ, جەرگٸلٸكتٸ جاعدايمەن تٸكەلەي تانىسىپ قايتتى.
جاڭاٶزەن وقيعالارى قازاقستان حالقىنىڭ تاتۋلىعى مەن بٸرلٸگٸنە دە سىن بولدى. وتانداستارىمىز ول سىننان سٷرٸنبەي ٶتتٸ دەپ ايتا الامىز. سەبەبٸ, قازاقستاندىقتاردىڭ باسىم كٶپشٸلٸگٸ اتالعان وبلىستا ورىن العان بٷلدٸرگٸش كٷشتەردٸڭ ٸس-ەرەكەتتەرٸن ايىپتاپ, پرەزيدەنت قابىلداعان شەشٸمدەردٸ قۋاتتاپ, جٷرگٸزٸپ وتىرعان سىندارلى ساياساتىنا ريزا ەكەندٸكتەرٸن بٸلدٸردٸ. تەرتٸپسٸزدٸكتٸ ۇيىمداستىرۋشىلار زاڭ جولىمەن جاۋاپقا تارتىلدى. سٶز ورايىندا, اتالعان وقيعادان كەيٸن جاڭاٶزەن حالقىنىڭ ەلەۋمەتتٸك-تۇرمىستىق جاعدايلارىن جاقسارتۋ جٶنٸندە سول كەزدەگٸ ەكونوميكالىق مٷمكٸندٸكتٸڭ اياسىندا بٸرشاما جۇمىس اتقارىلعانىن دا ايتا كەتكەن جٶن.
2011 جىلى ەلٸمٸزدە حالىقارالىق اۋقىمداعى ٸس-شارالار دا الدىن الا بەلگٸلەنگەن جوسپارلارعا سەيكەس جەنە جوعارى ۇيىمداستىرۋشىلىق جاعدايىندا ٶتٸپ جاتتى. مەسەلەن, 25 مامىردا استانادا ٶتكەن دٷنيەجٷزٸ قازاقتارىنىڭ ٸV قۇرىلتايى شاقىرىلدى. وندا الىس جەنە جاقىن 35 شەت مەملەكەتتەن كەلگەن 700-دەن استام ٶكٸل باس قوستى.
قۇرىلتايدا سٶز سٶيلەگەن پرەزيدەنت قوناقتارعا ەلٸمٸزدە تەۋەلسٸزدٸكتٸڭ 20 جىلىندا قول جەتكٸزگەن تابىستارىمىز تۋرالى بايانداپ بەردٸ. جۇمىسى قاۋىرت ٶرٸس العان «باتىس قىتاي – باتىس ەۋروپا» اۆتوجولىنىڭ قازاق كەسٸپكەرلەرٸنە مول مٷمكٸندٸك اشاتىنى دا نازاردان تىس قالمادى. پرەزيدەنت, سونداي-اق جينالعانداردى «نۇرلى كٶش» باعدارلاماسىنىڭ ەكٸنشٸ كەزەڭٸ قولعا الىناتىندىعىنان حاباردار ەتتٸ. شەت ەلدەردە كٸشٸ قۇرىلتايلاردى تۇراقتى ٶتكٸزٸپ تۇرۋ ۇيعارىلىپ, وعان «سامۇرىق-قازىنا» ۇلتتىق ەل-اۋقات قورى قولداۋ كٶرسەتەتٸن بولىپ بەلگٸلەندٸ.
مامىر ايىندا ەلوردامىزدا IV استانا ەكونوميكالىق فورۋمى بولىپ ٶتتٸ. وعان بۇۇ باس حاتشىسىنىڭ ورىنباسارىنان باستاپ, بٸرقاتار نوبەل سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتتارى مەن ەسٸمدەرٸ ەلەمگە تانىمال ەكونوميست عالىمدار قاتىستى. فورۋمدا سٶز سٶيلەگەن قازاقستان باسشىسى ەلەمدەگٸ سوڭعى 70 جىلداعى ەڭ ٸرٸ ەكونوميكالىق داعدارىستىڭ تەرەڭ پروبلەمالارىن شەشۋ مەسەلەسٸ ەلٸ ايقىندالماعانىن ايتتى. قازٸرگٸ داعدارىستىڭ ەلەمگە بەرگەن ساباقتارىن وبەكتيۆتٸ ەرٸ جان-جاقتى تالداۋ قاجەتتٸگٸنە توقتالىپ, وسىعان قاتىستى ٶز ويلارىن ورتاعا سالدى. فورۋمنىڭ حالىقارالىق ۆاليۋتا-قارجى جٷيەسٸن تۇراقتاندىرۋعا وڭ ىقپال ەتەتٸندٸگٸنە سەنٸم بٸلدٸردٸ. بٷگٸندە استانا ەكونوميكالىق فورۋمى قيىن تٷيٸندەردٸ شەشۋ ماقساتىندا پايدالى پٸكٸر الماسۋ الاڭىنا اينالىپ ٷلگەردٸ دەۋگە بولادى.
ارادا بٸر ايدان سەل استام ۋاقىت ٶتكەننەن كەيٸن, ياعني 8 ماۋسىمدا استانادا ٶتكەن VII دٷنيەجٷزٸلٸك يسلام ەكونوميكالىق فورۋمى دا ەلوردامىزدىڭ ەلەمدٸك قوعامداستىقتىڭ ٸرگەلٸ ورتالىعىنا اينالىپ ٷلگەرگەنٸن كٶرسەتتٸ. «عالامدىق ەكونوميكالىق دامۋ: قارىم-قاتىناس, بەسەكەلەستٸك, ىنتىماقتاستىق» تاقىرىبىنا ارنالعان فورۋمدى اشۋدا سٶز سٶيلەگەن پرەزيدەنت قاتىسۋشىلاردىڭ نازارىن قازٸرگٸ كەزدە يسلام ەلەمٸنٸڭ ٶز دامۋىنىڭ كٷردەلٸ كەزەڭٸن باستان ٶتكٸزٸپ وتىرعانىنا اۋداردى. يسلامنىڭ ساياسي شيەلەنٸستەرمەن, ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق جەنە دەموكراتييالىق قيىندىقتارمەن بەتپە-بەت كەلٸپ وتىرعانىن اتاپ ٶتتٸ. ونىڭ سەبەپتەرٸ مەن سالدارلارىنا توقتالدى. بٸرقاتار ماڭىزدى باستامالارىن ورتاعا سالدى.
سونداي-اق, ماۋسىم ايىنىڭ ورتا تۇسىندا استانادا شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ 10 جىلدىعىنا بايلانىستى وسى قۇرىلىمعا مٷشە مەملەكەتتەر باسشىلارىنىڭ مەرەيتويلىق مەجٸلٸسٸ بولىپ ٶتتٸ. ونىڭ جۇمىسىنا قازاقستان باسشىسىمەن بٸرگە قىتاي, رەسەي, ٶزبەكستان, تەجٸكستان, اۋعانستان, يران, پەكٸستان مەملەكەتتەرٸنٸڭ جەتەكشٸلەرٸ دە قاتىستى.
قازاقستان پرەزيدەنتٸ ٶز سٶزٸندە اتالعان ۇيىمنىڭ وسى ون جىلدىڭ كٶلەمٸندە بەدەلدٸ ٶڭٸرلٸك قۇرىلىمعا اينالعانىنا توقتالىپ, الداعى ونجىلدىق مەرزٸمدە ٸسكە اسىرىلۋعا تيٸستٸ دەپ سانايتىن بەس نەگٸزگٸ مٸندەتتٸ اتادى. ولار: ٶڭٸرلٸك قاۋٸپسٸزدٸك مەسەلەسٸن, تەرروريزمگە, ەكسترەميزم مەن ەسٸرتكٸ قاۋپٸنە قارسى كٷرەستٸ قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن اتالعان ۇيىمنىڭ اۋماقتىق جەنە ٶڭٸرلٸك جانجالداردى رەتتەۋ جٶنٸندەگٸ كەڭەسٸن قۇرۋ; بٸرتۇتاس ەۋرازييالىق قۇبىر تارتۋ جٷيەسٸ مەن قۋات تاسىمالداۋ جەلٸسٸن قالىپتاستىرۋ نەگٸزٸندە بٸرتۇتاس ترانسەنەرگەتيكالىق كەڭٸستٸك قۇرۋ; تىعىز ىنتىماقتاستىقتىڭ جاڭا تەتٸكتەرٸن ٸزدەۋ; تٶتەنشە جاعدايلار جٶنٸندەگٸ كەڭەس قۇرۋ; بٸرتۇتاس بولجامدار جاساۋ ورتالىعىن قۇرۋ سيياقتى قازٸرگٸ زامان ٷشٸن كٶكەيكەستٸ مٸندەتتەر مەن ۇسىنىستار ەدٸ.
وسى جىلدىڭ 20-21 قازانىندا الماتىدا تٷركٸتٸلدەس مەملەكەتتەر ىنتىماقتاستىعى كەڭەسٸنٸڭ ٸ وتىرىسى ٶتتٸ. وندا قازاقستان تاراپىنىڭ ۇسىنىسى بويىنشا بٸزدٸڭ ەلٸمٸزدٸڭ, تٷركييا, ەزەربايجان جەنە قىرعىزستاننىڭ قاتىسۋىمەن قۇرىلعان كەڭەسكە تولىق مەندٸ حالىقارالىق قۇرىلىم مەرتەبەسٸن بەكٸتۋ تۋرالى قۇجاتتارعا قول قويىلدى.
پرەزيدەنتٸمٸزدٸڭ 21-23 قىركٷيەكتە نيۋ-يورككە جاساعان ساپارىن دا وسى جىلدىڭ ەل ٶمٸرٸنە قاتىستى اسا ماڭىزدى شارالارىنىڭ بٸرٸ رەتٸندە اتاعان جٶن. نۇرسۇلتان ەبٸشۇلى ساپار بارىسىندا بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ 66-سەسسيياسىنىڭ جالپى دەباتتارىنا جەنە يادرولىق قاۋٸپسٸزدٸك جٶنٸندەگٸ جوعارى دەڭگەيدەگٸ كەزدەسۋگە قاتىستى. يادروسىز ەلەمنٸڭ جالپىعا ورتاق دەكلاراتسيياسىن ەزٸرلەۋ يدەياسىن ۇسىندى. ەلباسىنىڭ وسى ساپارى كەزٸندە ەلٸمٸزدٸڭ وسى ۇيىمداعى ٶكٸلدٸك دەڭگەيٸ ٷلكەيەتٸن بولىپ شەشٸلدٸ. قازاقستان پارلامەنتٸ سەناتىنىڭ تٶراعاسى ق.توقاەۆ بۇۇ باس حاتشىسىنىڭ ورىنباسارى – بۇۇ-نىڭ جەنەۆا قالاسىنداعى بٶلٸمشەسٸنٸڭ باس ديرەكتورى, قارۋسىزدانۋ جٶنٸندەگٸ كونفەرەنتسييانىڭ باس حاتشىسى بولىپ تاعايىندالدى. قازاقستان باسشىسىنىڭ ۇسىنىسىمەن جٷزەگە اسقان بۇل تاعايىنداۋ ەل مەرەيٸن اسىرعان, ەلٸمٸزدٸڭ حالىقارالىق دەڭگەيدە كەڭٸرەك تانىلا تٷسۋٸنە وڭ ىقپال ەتكەن شەشٸم بولعانى سٶزسٸز.
12 قازاندا استانا تاعى بٸر ماڭىزدى ٸس-شارانى – «يادروسىز ەلەم ٷشٸن» حالىقارالىق فورۋمىن جوعارى دەڭگەيدە ٶتكٸزدٸ. وعان بۇۇ, ماگاتە, ەقىۇ, شىۇ, ۇقشۇ, ەۋرازەق, اٶسشك, يۋنەسكو, ياسجتكۇ سەكٸلدٸ بەدەلدٸ دە تانىمال حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ باسشىلارى مەن ٶكٸلدەرٸ, ساراپشىلار مەن عالىمدار – بارلىعى 400-دەن استام ادام قاتىستى. فورۋمدا سٶز سٶيلەگەن قازاقستان باسشىسى «قوزعالىستىڭ باستى ماقساتى يادرولىق قاتەرلەرمەن كٷرەسۋ عانا ەمەس, ادام بالاسىنىڭ ساناسىندا يادرونىڭ قانداي تٷرٸنە بولسا دا جيٸركەنٸش سەزٸمٸن قالىپتاستىرۋ اسا ماڭىزدى. جەنە مەن بٸزدٸڭ ەلوردامىزدا ٶتٸپ وتىرعان وسى فورۋمعا ٷلكەن ٷمٸت ارتامىن», دەپ اتاپ كٶرسەتتٸ.
مەرەيلٸ 2011 جىلدىڭ اۋقىمىندا ۇيىمداستىرىلعان ماڭىزدى ٸس-شارالاردىڭ قاتارىندا, سونداي-اق 11 قاراشادا ٶتكەن اگروٶنەركەسٸپ كەشەنٸ قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ فورۋمىن, 25 قاراشادا ٶتكەن «نۇر وتان» پارتيياسىنىڭ حIV سەزٸن, 1 جەلتوقسانداعى قازاقستان عالىمدارىنىڭ باسقوسۋىن دا اتاۋعا بولادى. ەرينە, بۇل جيىنداردا اتالعان سالالاردىڭ ارتتا قالىپ بارا جاتقان 20 جىلدا اتقارىلعان ٸستەرٸ تارازىعا سالىنىپ, الداعى مەجەلەر بەلگٸلەنگەنٸ تٷسٸنٸكتٸ.
دەگەنمەن, ەلباسىمىز الدىن الا ەسكەرتكەنٸندەي جەنە سودان بەرٸدەگٸ بەس جىلعا جۋىق ۋاقىتتىڭ ٶزٸ كٶرسەتكەنٸندەي, ەلٸمٸزدٸ الدا دٷنيەجٷزٸلٸك ەكونوميكالىق داعدارىستىڭ جاڭا سىناقتارى كٷتٸپ تۇرعانى بولىپ شىقتى. الايدا, ٶزٸنٸڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸنٸڭ بٸلٸكتٸ باسشىلىعىمەن بۇعان دەيٸن دە تالاي قيىندىقتاردان ابىرويمەن ٶتە بٸلگەن قازاقستان ول سىناقتارعا دا تٶتەپ بەرۋدە. بٸرلٸگٸ جاراسقان, ۇيىمشىل, ەڭبەككەر حالقىمىز قيىندىقتاردىڭ قاي-قايسىسىن دا تابىستى ەڭسەرٸپ, مەڭگٸلٸك ەل مۇراتتارىنىڭ ٸرگەتاسىن بەرٸك قالاي بەرەدٸ دەپ وي تٷيۋگە تولىق نەگٸز بار.
ماحمۇت قاسىمبەكوۆ,
قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸ كەڭسەسٸنٸڭ باستىعى
"ەگەمەن قازاقستان" گازەتٸ
.jpeg)