مەدەنيەت پەن بٸلٸمدٸ جٷيەلەۋگە باعىتتالعان زاڭ سەنٸمدٸ اقتاي ما?

فوتو: facebook.com

بۇل مەسەلەگە پارلامەنت دەپۋتاتتارى بىلتىر باستاماشىلىق ەتٸپ, سول جىلعى 18 قاڭتاردا مەجٸلٸستٸڭ قاراۋىنا ەنگٸزٸلگەن-دٸ. اسحات ايماعامبەتوۆ بايانداماسىندا زاڭ جوباسىنىڭ ماقساتى مەدەنيەت جەنە بٸلٸم سالاسىنداعى زاڭنامانى ودان ەرٸ جەتٸلدٸرۋ ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.

زاڭ جوباسىندا دارىندى وقۋشىلاردى قولداۋ, ونوماستيكا مەسەلەسٸ, «اقىلمان» كارتاسىن ەنگٸزۋ, كٸتاپحانا قورىن دامىتۋ جەنە كٸتاپ باسىلىمىن قولداۋ, كٸتاپحانالاردا بٸلٸم بەرۋ جەنە مەدەني ٸس-شارالار ٶتكٸزۋ, جوو-لاردى توپتاستىرۋ, جوو تٷلەكتەرٸن قولداۋ, مەكتەپكە دەيٸنگٸ بٸلٸم بەرۋ بويىنشا, مەكتەپتە وقىپ جٷرٸپ جۇمىس ماماندىعىن الۋ, بٸلٸم بەرۋ ۇيىمدارىنداعى شتاتتىق قۇرىلىمنىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋ سىندى ٶزەكتٸ مەسەلەلەر قامتىلعان.

جەكەمەنشٸك بٸلٸم بەرۋ ۇيىمدارىنا تۇلعالاردىڭ ەسٸمٸن بەرۋ ەرەجەسٸ قالاي ٶزگەرەدٸ? 

اسحات ايماعامبەتوۆ زاڭ جوباسىنىڭ ماڭىزدى باعىتتارىنىڭ بٸرٸ رەتٸندە جەكەمەنشٸك بٸلٸم بەرۋ ۇيىمدارىنا تۇلعالاردىڭ ەسٸمٸن بەرۋ جەنە ونى ٶزگەرتۋ پروتسەسٸن ونوماستيكالىق كوميسسييامەن كەلٸسۋ تەرتٸبٸن ەنگٸزۋدٸ اتاپ ٶتتٸ.

«سوڭعى جىلدارى جەكەمەنشٸك بٸلٸم بەرۋ مەكەمەلەرٸ كٶبەيٸپ, سەيكەسٸنشە ولارعا تٷرلٸ تۇلعالاردىڭ ەسٸمٸن ەشقانداي رەسمي كەلٸسٸمسٸز بەرۋٸ جيٸلەپ كەتتٸ. كەيبٸر فاكتٸلەر قوعامدا رەزونانس تۋدىردى. وسىعان وراي, ەندٸ جەكەمەنشٸك بٸلٸم بەرۋ ۇيىمدارى تۇلعالاردىڭ ەسٸمٸن بەرمەس بۇرىن, وبلىستىق ونوماستيكالىق كوميسسييانىڭ رەسمي ماقۇلداۋىن الۋعا مٸندەتتٸ بولادى. ياعني, مەملەكەتتٸك بٸلٸم بەرۋ ۇيىمدارى سيياقتى ونوماستيكالىق رەسٸمدەردەن ٶتەدٸ», – دەدٸ دەپۋتات.

زاڭ جوباسىمەن جۇمىس بارىسىندا حالىقارالىق عىلىمي جوبالار كونكۋرستارىنىڭ جەڭٸمپازدارى مەن جٷلدەگەرلەرٸنە, سونداي-اق ولاردى دايىنداعان پەداگوگتارعا بٸرجولعى تٶلەمدٸ جٷزەگە اسىرۋ جٶنٸندەگٸ نورمالار ەنگٸزٸلدٸ.

بۇرىن مۇنداي تٶلەمدەردٸ تەك حالىقارالىق پەندٸك وليمپيادالاردىڭ جەڭٸمپازدارى عانا الاتىن. بۇل نورما دارىندى بالالار مەن ولاردىڭ مۇعالٸمدەرٸن قولداۋعا باعىتتالعان. ونىڭ قاجەتتٸلٸگٸ جايلى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ 2024 جىلعى قازاندا مەسليحات دەپۋتاتتارىنىڭ فورۋمىندا ايتقان. وسى ساناتتاعى وقۋشىلارعا تٶلەنەتٸن ەڭ جوعارى تٶلەم 1500 اەك نەمەسە 6 ميلليون تەڭگە شاماسىندا بولۋى مٷمكٸن.

«وسى نورما مەملەكەت باسشىنىڭ دارىندى بالالاردى قولداۋ تاپسىرماسىن ورداۋىنا باعىتىلعان. ەندٸ بٸز قاراستىرىپ وتىرعان زاڭ جوباسىندا سول دارىندى بالالارعا جەنە ولاردى دايىنداعان ۇستازدارعا بٸر رەتتٸك سىياقى بەرۋ تۋرالى نورما ەڭگٸزٸلٸپ وتىر. بۇل شارا جاستاردىڭ عىلىمي ەلەۋەتٸن دامىتۋعا جەنە تالانتتى وقۋشىلاردى ىنتالاندىرۋ ٷشٸن ماڭىزدى دەپ سانايمىز», – دەدٸ ا.ايماعامبەتوۆ.

جاڭا نورماعا سەيكەس, مەملەكەتتٸك جەردەماقى الاتىن, مٷگەدەك بالانى تەربيەلەپ وتىرعان, سونداي-اق ٸ توپتاعى مٷگەدەك ادامدى باعىپ وتىرعان جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ تٷلەكتەرٸن مەملەكەتتٸك وقۋ گرانتىن مٸندەتتٸ تٷردە ٶتەۋدەن بوساتۋ ۇسىنىلادى.

مەجٸلٸسمەندەر مەدەنيەت جەنە بٸلٸم بەرۋ مەسەلەلەرٸ بويىنشا زاڭ جوباسىنا ٶزگەرٸس ەنگٸزۋ اياسىندا مەكتەپكە دەيٸنگٸ دايىندىقتان ٶتكەن بالالاردىڭ 31 شٸلدەگە دەيٸن بالاباقشادا قالۋىنا مٷمكٸندٸك بەرەتٸن نورمانى ماقۇلدادى. بۇعان دەيٸن اتا-انالار بالالارى 6 جاسقا تولعان سوڭ بالاباقشادان بوساتىلىپ, وقۋ جىلى باستالعانشا مەكتەپكە دە بارا المايتىنى تۋرالى شاعىمدانىپ كەلگەن.

سونداي-اق كٸتاپحانالار بٸلٸم بەرۋ جەنە مەدەني باعىتتاعى ٸس-شارالاردى ٶتكٸزۋگە قىزمەت كٶرسەتە الادى. بۇل تۋرالى دا اسحات قاناتۇلى ٶز بايانداماسىندا كەڭٸنەن اتاپ ٶتتٸ.

تٷزەتۋلەردٸڭ جەكە بلوگى وتاندىق ەدەبيەت پەن كٸتاپ شىعارۋدى دامىتۋعا, مەدەني-اعارتۋ ۇيىمدارىنداعى كٸتاپحانا قورىن قولداۋعا جەنە ساقتاۋعا ارنالعان.

«زاڭ جوباسىندا مەملەكەتتٸك كٸتاپحانالارعا بٸلٸم بەرۋ جەنە مەدەني ٸس-شارالاردى اقىلى نەگٸزدە ٶتكٸزۋ قۇقىعىن بەرۋ, سول ارقىلى قوسىمشا قاراجات تابۋ تۋرالى نورما بار. بۇل ٶزگەرٸس كٸتاپحانالاردىڭ رٶلٸن تەك كٸتاپ ساقتاۋ ورنى رەتٸندە ەمەس, زاماناۋي مەدەني-بٸلٸم بەرۋ ورتالىعى رەتٸندە نىعايتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ», – دەدٸ كوميتەت تٶراعاسى ا.ايماعامبەتوۆ.

بۇدان بىلاي مەملەكەتتiك كiتاپحانالارعا وقۋ-اعارتۋ جەنە مەدەني iس-شارالاردى ٶتكٸزۋ ٷشٸن ٶز عيماراتىن ۇسىنۋ قۇقىعى بەرiلەدi.

زاڭ جوباسىندا مەملەكەتتٸك كٸتاپحانالاردىڭ قورىن ساقتاۋ جەنە كەڭەيتۋ شارالارى قاراستىرىلعان. ا.ايماعامبەتوۆ بۇل قادامنىڭ ەدەبيەتتٸڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋعا جەنە كٸتاپحانالار جٷيەسٸن نىعايتۋعا باعىتتالعانىن اتاپ ٶتتٸ.

زاڭ جوباسى بايانداماشىنىڭ تانىستىرىلىمىنان كەيٸن ۇزاق تا, ەگجەي-تەگجەيلٸ تالقىلاندى.

ايتالىق, مەجٸلٸس دەپۋتاتى امانجول ەلتاي اسحات ايماعامبەتوۆكە حالىقارالىق بايقاۋلاردىڭ جەڭٸمپازدارى مەن ولاردى دايىنداعان پەداگوگتەرگە بەرٸلەتٸن اقشالاي سىيلىقتىڭ مٶلشەرٸ, ولاردى تاڭداۋ تالاپتارى تۋرالى سۇراق قويدى.

فونوگراممامەن ەن ايتۋعا تىيىم سالۋ ۇسىنىلدى

ال دەپۋتات ماقسات تولىقباەۆ مەدەنيەت جەنە اقپارات ۆيتسە-مينيسترٸ ايبەك سىدىقوۆقا فونوگرامماعا تىيىم سالۋ جٶنٸندە سۇراق قويىپ, وتاندىق ەستراداداعى, ەن ەلەمٸندەگٸ ٶزەكتٸ مەسەلەنٸ كٶتەردٸ. ول فونوگراممامەن ەن سالعان ەنشٸ الدىمەن تىڭدارمانعا ەسكەرتۋ كەرەكتٸگٸن العا تارتتى.

«قولدانىستاعى زاڭ بويىنشا فونوگراممامەن ەن ايتقان كەزدە كونتسەرت ۇيىمداستىرۋشىلارى كٶرەرمەندەردٸ ەسكەرتۋگە مٸندەتتٸ. بٸراق بۇل ەرەجە مٷلدەم جۇمىس ٸستەمەيدٸ. سوندىقتان بٸز بۇل زاڭ جوباسىندا فونوگراممامەن ەن سالۋعا تىيىم سالۋدى بەلگٸلەۋگە باعىتتالعان تٷزەتۋلەر ەنگٸزۋدٸ ۇسىندىق. بٸراق مەدەنيەت جەنە اقپارات مينيسترلٸگٸ قولداماي وتىر, ايتاتىن سىلتاۋ كٶپ, ٶڭٸرلەردەگٸ تەحنيكالىق قۇرالداردىڭ 70%-ى توزعان دەيدٸ. وسىنى ەسكەرٸپ, نورمانى جەڭٸلدەتٸپ بەردٸك. كونتسەرت زالى تەحنيكالىق قۇرالدارمەن تولىق قامتاماسىز ەتٸلسە, فونوگراممانى پايدالانۋعا تىيىم سالىنادى دەدٸك, بٸراق بۇل نورما دا ٶتپەي وتىر», – دەدٸ ماقسات تولىقباەۆ مەجٸلٸستٸڭ جالپى وتىرىسىندا.

دەپۋتات قوزعاعان فونوگرامما مەسەلەسٸنە قاتىستى مەدەنيەت جەنە اقپارات ۆيتسە-مينيسترٸ ايبەك سىدىقوۆ جاۋاپ بەردٸ.

«فونوگرامماعا قاتىستى بٸرنەشە جۇمىس توبىنىڭ وتىرىسى ٶتتٸ, قىزۋ تالقىلانىپ جاتىر. مەملەكەتتٸك ورگان رەتٸندە مامانداردىڭ پٸكٸرٸن تىڭداپ, مٷددەلٸ جانداردىڭ باسىن قوسىپ, اشىق تالقىلاۋ كەرەك دەگەن مەمٸلەگە كەلدٸك. 11 ناۋرىزدا شوۋ بيزنەس ٶكٸلدەرٸ, مەدەني مەكەمەلەر باسشىلارى, رەجيسسەرلەر جەنە باسقا ماماندارمەن سٸزدەر ۇسىنعان مەحانيزمدەردٸ تالقىلاپ, ەگجەي-تەگجەيلٸ پىسىقتاپ, مەجٸلٸستەگٸ زاڭ جوباسىنىڭ ەكٸنشٸ وقىلىمىنا دەيٸن بٸر شەشٸمگە كەلەمٸز دەگەن سەنٸمدەمٸن», – دەپ جاۋاپ بەردٸ ۆيتسە-مينيستر.

دەسە دە ول فونوگراممامەن ٶتٸپ جٷرگەن كونتسەرتتەردە كٶرەرمەندەردٸ حاباردار ەتٸپ, الدىن الا جازىلعان دايىن داۋىسپەن «ەن سالاتىنىن» ەسكەرتۋ راسىندا ورىندالماي وتىرعانىن مويىندادى.

«قازٸرگٸ جاستار كٶكٶنٸستٸ القاپتا ەمەس, دٷكەندە ٶسەدٸ دەپ ويلايدى»

سونىمەن قاتار مەجٸلٸس دەپۋتاتى اناس باققوجاەۆ قالالارداعى مەكتەپ وقۋشىلارىن قابىلدانعالى وتىرعان زاڭ جوباسىندا كٶرسەتٸلگەندەي تەك قانا تەاترعا بارۋىن مٸندەتتەمەي, اۋىل شارۋاشىلىعى كٶرمەلەرٸنە دە جيٸ اپارۋ كەرەكتٸگٸن ايتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, مەكتەپتەگٸ قوعامدىق جۇمىستان, تازالىققا ەڭبەككە باۋلۋ باعىتىنداعى قول ەڭبەگٸنەن الشاقتاعالى ازىق-تٷلٸكتٸ ىسىراپ ەتپەۋ سىندى رۋحاني قۇندىلىقتى ۇمىتقان.

«بٸز, سوناۋ كەڭەستٸك زاماندا تۋعان وقۋشىلار جىل سايىن كٷزدٸگٷنٸ اۋىل شارۋاشىلىق جۇمىستارىنا جۇمىلدىرىلاتىن. سٶيتٸپ ازىق-تٷلٸكتٸڭ قانداي جولمەن, ماڭداي تەرمەن ٶندٸرٸلەتٸنٸن سەزٸنەتٸن. قازٸر حالىقارالىق كونۆەنتسيياعا بايلانىستى بالالاردىڭ ەڭبەگٸنە تىيىم سالدىق. ەسەسٸنە قازٸرگٸ جاستار ىسىراپشىل, جەردە كارتوپ, سەبٸز جاتسا كٶتەرمەيدٸ. كٶكٶنٸستٸ القاپتا ەمەس, دٷكەندە ٶسەدٸ دەپ ويلايدى», – دەگەن دەپۋتات وقۋ-اعارتۋ مينيسترٸنٸڭ ورىنباسارىنا وقۋشىلاردى تەاترعا عانا ەمەس جىلىنا بٸرنەشە رەت ٶتەتٸن اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرنٸڭ كٶرمەلەرٸنە دە اپارىپ تۇرۋدى نورما ەتٸپ قاراستىرۋدى ۇسىندى.

ا.باققوجاەۆتىڭ ايتۋىنشا, بالالار كٶرمەلەردە تەحنيكامەن تانىسىپ, مالدى باعۋ جۇمىستارى تۋرالى تانىم-تٷسٸنٸگٸن قالىپتاستىرادى. بۇل رەتتە ۆيتسە-مينيستر ەدٸل وسپان بالالاردى ەڭبەككە باۋلۋ بٷگٸندە جاڭا ٷلگٸدە جٷزەگە اسىرىلىپ جاتقانىن جەتكٸزدٸ. سونداي-اق ول بيىل جۇمىسشى ماماندىقتار جىلى اياسىندا تيٸستٸ ٸس-شارالار بەكٸتٸلٸپ, جوعارى سىنىپ وقۋشىلارىن ٶندٸرٸس الاڭدارىنا الىپ بارۋ مەسەلەسٸ دە كٶزدەلگەنٸن ايتتى.

جاسۇلان باقىتبەك