فوتو: زاڭعار كەرٸمحان facebook پاراقشاسىنان
زاڭعار كەرٸمحان facebook پاراقشاسىندا الاش قايراتكەرلەرٸنە ارنالعان ەسكەرتكٸش قيراتىلعانىن ايتىپ, شاعىمداندى. ونىڭ پٸكٸرٸنشە ەسكەرتكٸشتٸ سولتٷستٸك قازاقستان وبلىسىنىڭ ەكٸمدٸگٸ قيراتقان بولۋى مٷمكٸن. بۇل تۋرالى Ult.kz حابارلايدى.
"بٷگٸن الاشتىڭ اسا كٶرنەكتٸ قايراتكەرٸ, جازۋشى-جۋرناليست, ۇلت ۇرانىنىڭ اۆتورى مٸرجاقىپ دۋلاتۇلىنىڭ تۋعان كٷنٸ, تۋرا 140 جىل تولدى. بەرٸمٸز ارۋاعىن تەربەتٸپ, ەسٸمٸن اتاپ ەسكە الىپ جاتىرمىز, دۇرىس-اق.
بٸراق بٸزدٸ مىنا بٸر جايت الاڭداتىپ وتىر.
1917 جىلعى ٸٸ جالپى قازاق-قىرعىز قۇرىلتايى جيىنىنان سوڭ, ەلدٸ بٷلٸنشٸلٸكتەن قورعاۋ ٷشٸن جەر-جەردە ەسكەرگە جٸگٸت جيناۋ ٸسٸ باستالدى. مٸرجاقىپ دۋلاتۇلى جانىندا اتاقتى زاڭگەر ايدارحان تۇرلىبايۇلى بار ەكەۋٸ قىزىلجار ماڭىنداعى اققۇساق دەگەن جەردە (ەلتي قاجى بارلىباي بالاسىنىڭ قونىسى) تٶتەنشە جيىن اشادى. 1918 جىلعى شٸلدەدە ٶتكەن بۇل جيىندا ەل-جۇرتقا الاش يدەياسى تٷسٸندٸرٸلٸپ, حالىقتى قورعاۋ تۋرالى سٶز بولادى.
107 جىل ٶتكەندە وسى اۋماققا (جامبىل اۋدانىنىڭ پەتروۆكا اۋىلىنىڭ ماڭى) مەملەكەتتٸك بيۋدجەتكە قول سالماي, جەكەلەگەن كەسٸپكەرلەردٸڭ, وندا دا الاش قايراتكەرلەرٸنٸڭ ۇرپاقتارىنىڭ (ناعاشىباي بارلىباەۆ, ەرلان ساتىبالديەۆتەردٸڭ) كٶمەگٸمەن مەموريالدىق كەشەن تۇرعىزىلادى.
قازٸرگٸ زامانعى ينجەنەرلٸك-ارحيتەكتۋرالىق تالاپتارعا ساي جاسالعان, بيٸكتٸگٸ 28 مەتر بولاتىن ەڭسەلٸ ەسكەرتكٸش 27 قىركٷيەكتە اشىلۋى تيٸس بولعان, ۋاقىت جاقىنداعاندا ۇيىمداستىرۋشىلار قاساقانا قيراتىلعان, بٷلٸنگەن كٷيٸنە تاپ بولادى.
جاعا ۇستاتار بۇل سوراقىلىقتى كٸم جاسادى? ۆانداليزممەن جاقسى دٷنيەنٸ بٷلدٸرگەندەردٸڭ ويىندا نە بار?
كەشەندٸ جاساۋشىلاردىڭ ايتۋىنشا, سولتٷستٸك قازاقستان وبلىسىنىڭ ەكٸمدٸگٸ تەحنيكا, كراندار, جۇمىسشىلار جٸبەرٸپ, كەشەندٸ تالقانداۋدى باستاعان. ۇشار باسىنداعى قىراننىڭ سيمۆولدىق بەينەسٸن, اينالاسىنداعى شام باعاندارىن, مەموريالدىق تاقتانى سىندىرىپ, بۇزىپ كەتەدٸ.
نە ٷشٸن? قانداي ماقساتتا ورىندالدى?
وبلىس ەكٸمٸ عاۋەز نۇرمۇحامبەتوۆ پەن ونىڭ ايتقانىن ەكٸ ەتپەيتٸن ورىنباسارى جٷسٸپ جۇماعۇلوۆ باسقاراتىن ەكٸمدٸكتٸڭ ويىنشا, «الاش» پارتيياسىنا, الاش وردا ٷكٸمەتٸنە جەنە ونىڭ كٶسەمدەرٸنە 28 مەترلٸك مۇنداي كەرەمەت ەسكەرتكٸش ورناتۋعا بولمايدى-مىس. سولتٷستٸك قازاقستان گازەتٸ راس پا? ولار نۇسقاۋ جوعارى جاقتان كەلدٸ دەپ اقتالۋى دا مٷمكٸن.
كەشەندٸ تولىق قيراتۋعا دەتتەرٸ جەتپەگەن سيياقتى. الاشتىڭ اسىل ازاماتتارىنىڭ ازيز رۋحى باستى ما, ەلدە ٶزگە بٸر سەبەپ بار ما, وبلىس اتقامٸنەرلەرٸ مٷلدەم جويىپ جٸبەرە الماپتى.
ەندٸ نە بولماق?
مۇقىم قازاق ەلٸنٸڭ الدىندا قارابەت بولمايىن دەسە, وبلىس ەكٸمدٸگٸ جٸبەرگەن كەمشٸلٸكتٸ تٷزەپ, ەسكەرتكٸشتٸ قالپىنا كەلتٸرۋٸ تيٸس. كەشەننٸڭ اشىلۋىن دۇرىستاپ ۇيىمداستىرىپ, ەل-جۇرتقا پاش ەتٸپ, مٸرجاقىپ دۋلاتۇلىنداي ۇلى قايراتكەرگە لايىقتى قۇرمەت پەن تاعزىمدى ٸسكە اسىرۋى كەرەك. قر مەدەنيەت جەنە اقپارات مينيسترلٸگٸ نە دەيسٸزدەر?
بۇل كەشەن تەك مٸرجاقىپقا عانا قاتىستى ەمەس, وسى ٶلكەگە عانا تيەسٸلٸ ەمەس, ەليحان, احمەت, جاھانشا, مۇحامەدجان, سماعۇل سىندى تاۋ تۇلعالارعا قۇرمەت دەپ ەسەپتەلەدٸ. بۇل جەر قازاقستاننىڭ ساكرالدى كارتاسىنا كٸرگەنٸن جازا كەتەيٸك.
قۇرمەتتٸ دوستار! بۇل جاعدايعا بەي-جاي قارامايىق. وبلىس ەكٸمدٸگٸ يەك استىنداعى قىستا ۇمىتتىرىپ, جىلى جاۋىپ قويا سالماقشى. پٸكٸر جازىڭىز, تالقىلاڭىز, رەپوست جاساپ تاراتىڭىز, قوعامدىق رەزونانس كەرەك!" دەيدٸ ول.
