19 شٸلدەدە پەكيندە بولعان باسپاسٶز جيىنىندا قىتايدىڭ سىرتقى ٸستەر مينيسترلٸگٸنٸڭ رەسمي ٶكٸلٸ گەن شۋان مۇنداي ەسكەرتۋدٸ "ەكٸجٷزدٸلٸك" دەپ باعالادى.
"دٸن بوستاندىعى دەپ اتالاتىن كونفەرەنتسييادا قىتايداعى دٸني احۋال مەن دٸن ساياساتىنا بايلانىستى عايبات سٶز ايتىلدى" دەدٸ شۋان. ول مۇنى قىتايدىڭ ٸشكٸ ٸسٸنە ارالاسۋ دەپ بٸلەتٸنٸن جەتكٸزدٸ.
گەن شۋاننىڭ ايتۋىنشا, قىتاي تارابى مۇنداي سيپاتتاعى سىن-ەسكەرتپەلەردٸ ايىپتايدى جەنە وعان تٶتەپ بەرەدٸ.
"اقش-تىڭ دٸن مەسەلەلەرٸن جەلەۋ ەتٸپ, ٶزگە ەلدەردٸڭ ٸشكٸ ٸسٸنە ارالاسۋىن توقتاتۋدى تالاپ ەتەمٸز" دەدٸ گەن شۋان.
بۇۇ ساراپشىلارى 2018 جىلى شامامەن ميلليون ەتنيكالىق ۇيعىردىڭ قىتايدىڭ "ەكسترەميزمگە قارسى ورتالىقتارىندا" قامالىپ جاتقانىن مەلٸمدەگەن. تاعى ميلليوننان استام ادام "قايتا تەربيەلەۋ لاگەرلەرٸنە" قامالعان. پومپەونىڭ سٶزٸنشە, بۇل لاگەرلەر باسىم بٶلٸگٸ يسلام دٸنٸن ۇستاناتىن "از ۇلتتاردىڭ دٸني جەنە ەتنيكالىق بولمىسىن جوعالتۋ ٷشٸن" قۇرىلعان. بۇۇ بۇعان دەيٸن قىتايدىڭ سولتٷستٸك-باتىسىنداعى شىڭجاڭ پروۆينتسيياسىن قۇددى "تۇتقىندارعا ارنالعان الىپ لاگەر" ٸسپەتتەس دەپ سيپاتتاعان.
شٸلدە ايىنىڭ ورتاسىندا بۇۇ-نىڭ ادام قۇقىعى كەڭەسٸنە قىتايدىڭ شىڭجاڭداعى ساياساتىن سىنايتىن حات تٷسكەن. جاپونييا, اۆسترالييا, ۇلىبريتانييا, كانادا, فرانتسييا, گەرمانييا, شۆەيتسارييا باستاعان 22 ەلدٸڭ بۇۇ-داعى ەلشٸلەرٸ شىڭجاڭداعى دٸني ازشىلىقتار قاماۋدا وتىرعان لاگەرلەردەگٸ قىسىمدى ايىپتاعان.
ال 15 شٸلدەدە 37 ەلدٸڭ بۇۇ-داعى ەلشٸلەرٸ وسى ۇيىمنىڭ ادام قۇقىعى جٶنٸندەگٸ كەڭەسٸنە حات جازىپ, پەكيننٸڭ شىڭجاڭداعى ساياساتىن قولدايتىنىن مەلٸمدەدٸ. ولاردىڭ قاتارىندا رەسەي, ساۋد ارابيياسى, بەلارۋس, تەجٸكستان, تٷركٸمەنستان بولدى.
2017 جىلى كٶكتەمٸندە شىڭجاڭ ايماعىنداعى از ۇلتتار قىسىم كٶرٸپ, ولاردىڭ كەيبٸرٸ لاگەرلەر قامالىپ جاتقانى ايتىلا باستاعان. قىتاي ٷكٸمەتٸ باسىندا ساياسي تەربيەلەۋ ورتالىقتارىنىڭ بارىن جوققا شىعارىپ كەلدٸ. كەيٸن پەكين شىڭجاڭداعى ساياساتىن "ەكسترەميزمگە قارسى شارا" دەپ اتاپ, ادامدار ەركٸنەن تىس وتىرعان لاگەرلەردٸ "تٸل ٷيرەنٸپ, كەسٸپكە باۋليتىن " ورتالىقتار دەپ تٷسٸندٸرگەن ەدٸ. قۇقىق قورعاۋشىلار مەن لاگەردە بولعان ازاماتتار مۇنداي ورىنداردىڭ كەسٸپكە باۋلۋ ورتالىقتارىنان گٶرٸ تٷرمەگە ۇقسايتىنىن, وندا قىسىم مەن ازاپتاۋ وقيعالارى بارىن ايتقان.
