قىتاي مەملەكەتتٸك كەڭەسٸنٸڭ اقپارات بٶلٸمٸ 17-23 تامىزدا شىڭجاڭ ٶلكەسٸنە 16 ەلدەن 20 جۋرناليست شاقىرىپ, قاشقار مەن اقسۋداعى تەربيەلەۋ ورتالىقتارىن كٶرسەتكەن. شىڭجاڭعا بارعانداردىڭ اراسىندا اۋعانستان, رەسەي, بانگلادەش, تٷركييا, جاپونييا, پەكٸستان جۋرناليستەرٸ بار. بۇل تۋرالى 25 تامىزدا قىتايدىڭ ورتالىق تەلەۆيدەنيياسىنا (CCTV) سٸلتەمە جاساعان Reuters اقپارات اگەنتتٸگٸ حابارلادى.
قىتاي بيلٸگٸ تٸلشٸلەرگە ارنايى مەديا سەمينار ۇيىمداستىرىپ, شىڭجاڭ قالاسىن ارالاتقان.
"جۋرناليستەر شىڭجاڭداعى اۋىل-ايماقتىڭ دامۋى مەن ەكولوگييانى قورعاۋ جۇمىستارىنا تاڭ قالدى. تٸلشٸلەر قاشقارداعى ەسكٸ قالاشىققا بارىپ, جٶندەلگەن ٷيلەر مەن دٷكەندەردٸ كٶردٸ. بۇل ٷيلەر جٶندەلسە دە, مەملەكەتتٸڭ قارجىسىنىڭ ارقاسىندا ۇلتتىق ناقىشىن ساقتاپ قالعان" دەپ مەلٸمدەدٸ CCTV.
"شىڭجاڭدا تۇرىپ جاتقاندارعا ۇلتتىق, دٸني شارالارعا تىيىم سالىنباعان. وسىنداعى مۇسىلماندار, يمامدار, جەرگٸلٸكتٸ تۇرعىندارمەن سٶيلەسكەنٸمٸزدە ولار شىڭجاڭدا ەشقانداي قىسىم جوعىن ايتتى" دەدٸ بانگلادەشتەن كەلگەن جۋرناليست مۇستافا كامال CCTV ارناسىنا.
CCTV حابارلاۋىنشا, جۋرناليستەر اقسۋداعى قايتا تەربيەلەۋ ورتالىعىنا بارىپ, كينوتەاتر, سۋرەت سالۋ بٶلمەسٸن, پسيحولوگييالىق كٶمەك ورتالىعىن كٶرٸپ, "ستۋدەنتتەردٸڭ قىزىققا تولى ٶمٸرٸنە كۋە بولعان".
پەكين بۇل جولعى جۋرناليستەر سەمينارىنا شىڭجاڭداعى لاگەرلەردٸ سىناپ جٷرگەن باتىس ەلدەرٸنٸڭ تٸلشٸلەرٸن, بۇۇ ٶكٸلدەرٸن شاقىرعان جوق.
2017 جىلى كٶكتەمٸندە شىڭجاڭ ايماعىنداعى از ۇلتتار قىسىم كٶرٸپ, ولاردىڭ كەيبٸرٸ لاگەرلەر قامالىپ جاتقانى ايتىلا باستاعان. بۇۇ شىڭجاڭداعى "ساياسي تەربيەلەۋ ورتالىقتارىندا" ميلليونعا جۋىق ادام "ەركٸنەن تىس" قاماۋدا وتىرعانىن, ولاردىڭ اراسىندا ۇيعىرلار مەن قازاقتار بارىن مەلٸمدەگەن.
قازاقستاننىڭ بٸرنەشە قالاسىندا ازاماتتار جينالىپ, "شىڭجاڭدا جاقىندارىمىز قىسىم كٶرٸپ جاتىر, لاگەردە وتىر, قازاقستانعا ٶتە المايدى" دەگەن. ولار قازاقستان بيلٸگٸنەن, حالىقارالىق ۇيىمداردان كٶمەك سۇراعان. قازاقستان سىرتقى ٸستەر مينيسترلٸگٸ "شىڭجاڭداعى لاگەرلەر قىتايدىڭ ٸشكٸ مەسەلەسٸ, وندا قاماۋدا وتىرعان قازاقتار قىتاي ازاماتى" دەگەن. كەيٸن مينيسترلٸك پەكينمەن كەلٸسسٶز جٷرگٸزٸپ, شىڭجاڭنان بەرگٸ بەتكە ٶتە الماي قالعان قازاقتاردىڭ مەسەلەسٸ شەشٸلٸپ جاتقانىن ايتقان.
قىتاي ٷكٸمەتٸ باسىندا ساياسي تەربيەلەۋ ورتالىقتارىنىڭ بارىن جوققا شىعارىپ كەلدٸ. كەيٸن پەكين شىڭجاڭداعى ساياساتىن "ەكسترەميزمگە قارسى شارا" دەپ اتاپ, ادامدار ەركٸنەن تىس وتىرعان لاگەرلەردٸ "تٸل ٷيرەنٸپ, كەسٸپكە باۋليتىن " ورتالىقتار دەپ تٷسٸندٸرگەن ەدٸ. بۇۇ مەن باتىس ەلدەرٸ پەكيننەن شىڭجاڭعا كٸرۋگە بٸرنەشە رەت رۇقسات سۇراعان. بٸراق قىتاي باتىس ەلدەرٸنٸڭ ٶكٸلدەرٸن شىڭجاڭعا شاقىرماي وتىر.
بيىل شٸلدەدە جاپونييا, اۆسترالييا, ۇلىبريتانييا, كانادا, فرانتسييا, گەرمانييا, شۆەيتسارييا باستاعان 22 ەلدٸڭ بۇۇ-داعى ەلشٸلەرٸ بۇۇ-نىڭ ادام قۇقىعى كەڭەسٸنە قىتايدىڭ شىڭجاڭداعى ساياساتىن ارالاسۋدى سۇراپ, حات جازعان. ولار شىڭجاڭداعى دٸني ازشىلىقتار قاماۋدا وتىرعان لاگەرلەردەگٸ قىسىمدى ايىپتاعان.
كەيٸن 37 ەلدٸڭ بۇۇ-داعى ەلشٸلەرٸ ۇيىمنىڭ ادام قۇقىعى كەڭەسٸنە حات جولداپ, پەكيننٸڭ شىڭجاڭداعى ساياساتىن قولدايتىنىن مەلٸمدەدٸ. ولاردىڭ قاتارىندا رەسەي, ساۋد ارابيياسى, بەلارۋس, تەجٸكستان, تٷركٸمەنستان بار.
