قورقىت اتا مۇراسى مەن قازاق اتبەگٸلەرٸنٸڭ كٶكتەمگٸ جورالعىلارى ادامزاتتىڭ ماتەريالدىق ەمەس مەدەني مۇرالارىنىڭ تٸزٸمٸنە ەنگٸزٸلدٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" قر سٸم باسپاسٶز قىزمەتٸنە سٸلتەمە جاساپ.
ماتەريالدىق ەمەس مەدەني مۇرانى (مەمم) قورعاۋ جٶنٸندەگٸ ٷكٸمەتارالىق كوميتەت اتالعان قازاقستاندىق ۇسىنىستاردى ٶزٸنٸڭ 2018 جىلعى 26 قاراشا مەن 1 جەلتوقسان ارالىعىندا ماۆريكيي رەسپۋبليكاسىنىڭ استاناسى پورت-لۋي قالاسىندا ٶتٸپ جاتقان 13-شٸ سەسسيياسى اياسىندا ماقۇلدادى. قازاقستان يۋنەسكو-نىڭ وسى بەدەلدٸ قۇرىلىمىنىڭ جۇمىسىنا العاش رەت تولىققاندى مٷشە رەتٸندە قاتىسۋدا. وتاندىق دەلەگاتسييانىڭ قۇرامىندا يۋنەسكو جەنە يسەسكو ٸستەرٸ جٶنٸندەگٸ ۇلتتىق كوميسسييا مەن يۋنەسكو جانىنداعى تۇراقتى ٶكٸلدٸك قىزمەتكەرلەرٸ, مەمم سالاسىنداعى ساراپشىلار, قىزىلوردا وبلىسىنىڭ ەكٸمدٸگٸ مەن «ۇلىتاۋ» قورىق-مۇراجايىنىڭ ٶكٸلدەرٸ بار.
«قورقىت اتا مۇراسى: ەپوس مەدەنيەتٸ, حالىقتىڭ اڭىز ەڭگٸمەلەرٸ مەن ەۋەندەرٸ» نوميناتسيياسىن قازاقستان, ەزەربايجان مەن تٷركييا بٸرلەسە ەزٸرلەپ, ۇسىندى. قوبىزشى ماقسات مۇحامەدجان كٶپشٸلٸكتٸڭ الدىندا قورقىتتىڭ «قوڭىر» كٷيٸن ورىنداپ, بٷكٸل ەلەمنەن جينالعان قاۋىمنىڭ كٶڭٸلٸنەن شىعا بٸلدٸ. سەسسييا بارىسىندا قورقىت كٷيلەرٸن ورىنداۋ دەستٷرٸ مىڭ جىلدان استام ۋاقىتتان بەرٸ ۇرپاقتان ۇرپاققا جالعاسىپ كەلە جاتقانى جەنە تٷركٸ حالىقتارىنىڭ ورتاق تامىرلارىن كٶرسەتەتٸنٸ اتاپ ٶتٸلدٸ.
«قازاق جىلقىشىلارىنىڭ دەستٷرلٸ كٶكتەمگٸ ەدەت-عۇرىپتارى» حالقىمىزدىڭ «قىمىزمۇرىندىق», «بيە بايلاۋ» جەنە «ايعىر قوسۋ» دەگەن جورالعىلارىن قامتيدى. ولاردىڭ بٷگٸنگە دەيٸن جالعاسۋىنىڭ دەلەلٸ رەتٸندە قاراعاندى وبلىسىنىڭ تەرٸساققان اۋىلىندا جىل سايىن ٶتكٸزٸلٸپ كەلە جاتقان سالت-دەستٷر مەرەكەسٸ كەلتٸرٸلدٸ. جىلقىنىڭ قازاقتىڭ ۇلتتىق سانا-سەزٸمٸندە الاتىن ورنى ەرەكشە, ياعني كوميتەتتٸڭ بۇل شەشٸمٸ جىلقى دەسە ٸشكەن اسىن جەرگە قوياتىن بٸزدٸڭ حالقىمىز ٷشٸن قۋانىشتى بولاتىنى سٶزسٸز.
قازاقستاننىڭ يۋنەسكو جانىنداعى تۇراقتى ٶكٸلٸنٸڭ ورىنباسارى اسقار ابدراحمانوۆ «پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ ٶزٸنٸڭ جاقىندا جارييالانعان «ۇلى دالانىڭ جەتٸ قىرى» ماقالاسىندا اتاپ كٶرسەتكەندەي, ب.د.د. IV مىڭجىلدىقتاعى بوتاي مەدەنيەتٸن زەرتتەۋدٸڭ نەتيجەلەرٸنە سەيكەس قازاقستان ادام بالاسى اتتى العاش قولعا ٷيرەتكەن جەر بولىپ تابىلادى, مۇنىڭ ٶزٸ بٷكٸل ادامزات ٶركەنيەتٸنٸڭ دامۋىنا ٷلكەن ەسەر ەتتٸ. كوميتەتتٸڭ بۇل شەشٸمٸ بارشا وتانداستارىمىز ٷشٸن زور ماقتانىشتىڭ ارقاۋىنا اينالادى», - دەپ ايرىقشا ايتتى.
داڭقتى دەستٷرلەرٸمٸزدٸڭ يۋنەسكو تٸزٸمٸنە قوسىلۋى تەك ناسيحاتتاۋمەن شەكتەلمەۋگە, ولاردى بولاشاق ۇرپاقتار ٷشٸن ساقتاپ قالۋ جولىندا ماماندار, جەرگٸلٸكتٸ حالىق پەن بيلٸك ورىندارىنىڭ بٸرلەسكەن كەشەندٸ جۇمىسىنىڭ جالعاسۋىنا دەمەۋ بولۋعا تيٸس.
كوميتەت, سونداي-اق, ەلٸمٸزدٸڭ ماتەريالدىق ەمەس مۇرانى قورعاۋ جٶنٸندەگٸ كونۆەنتسيياعا 2011 جىلعى جەلتوقساندا قوسىلعاننان بەرٸ ونىڭ تالاپتارىن جٷزەگە اسىرۋ بويىنشا ەلٸمٸزدە اتقارىلعان تيٸستٸ جۇمىس جايىنداعى ەسەبٸنە وڭ باعا بەردٸ.
جينالىستىڭ اشىلۋىندا قاتىسۋشىلار قازاق اتبەگٸلەرٸنٸڭ جورالعىلارى بويىنشا نوميناتسييانىڭ اۆتورى بولعان جەنە ودان بۇرىن دٷنيەجٷزٸلٸك مۇرا تٸزٸمٸنە قوجا احمەت ياسساۋي كەسەنەسٸ مەن تامعالى پەتروگليفتەرٸن قوسۋعا بەلسەندٸ اتسالىسقان, مەدەني مۇرامىزدى قورعاۋداعى بەدەلدٸ وتاندىق مامان ەلەنا حوروشتى ەسكە الىپ, بٸر مينۋت ٷنسٸزدٸك جارييالاندى.
2018 جىلعى ماۋسىمدا ماتەريالدىق ەمەس مەدەنيەتتٸ قورعاۋ جٶنٸندەگٸ كونۆەنتسيياعا تاراپ-مەملەكەتتەردٸڭ پاريجدە ٶتكەن 7-شٸ سەسسيياسىندا تارتىستى بەسەكەلەستٸكتٸڭ نەتيجەسٸندە ەلٸمٸز اتالعان كوميتەتتٸڭ قۇرامىنا العاش رەت سايلانعان بولاتىن. بۇل وسى سالاداعى ماماندارىمىزعا تٶرت جىل بويى ٶزدەرٸنٸڭ مەمم انىقتاۋ, قورعاۋ جەنە ناسيحاتتاۋدا جيعان-تەرگەن بٸلٸمدەرٸن قولدانۋعا جەنە ەلەمنٸڭ بارلىق ايماقتارىنان جينالاتىن ەرٸپتەستەرٸمەن ىقپالداستىقتا باعالى تەجٸريبە جيناقتاۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
ادامزاتتىڭ مەمم رەپرەزەنتاتيۆتٸك تٸزٸمٸنە جاڭا وتاندىق ەلەمەنتتەردٸڭ قوسىلۋىمەن ولاردىڭ بٸزدەگٸ جالپى سانى ونعا جەتتٸ. وسى كٷنگە دەيٸن وعان دومبىرا كٷيٸن ورىنداۋ مەن كيٸز ٷي قۇرۋ ٶنەرٸ, ايتىس, قازاق كٷرەسٸ, ناۋرىزدى مەرەكەلەۋ, قۇسبەگٸلٸك, قاتىرما نان پٸسٸرۋ, اسىق ويىنى ەنگٸزٸلگەن ەدٸ.
ٶتكەن سەسسييانىڭ اياسىندا اتالعان تٸزٸمگە 39 جاڭا ەلەمەنتتٸ قوسۋ قاراستىرىلۋدا, ولاردىڭ اراسىندا سولتٷستٸك جەنە وڭتٷستٸك كورەيانىڭ تۇڭعىش رەت بٸرلەسكەن ۇسىنىسىمەن ەنگٸزٸلگەن كورەي حالقىنىڭ سسيرەۋم كٷرەسٸ بار; جالعاسىپ جاتقان سەسسييا الدىندا رەپرەزەنتاتيۆتٸك تٸزٸمگە ەنگەن ەلەمەنتتەر جالپى سانى 399-دى قۇرادى.
تانىمال تٸزٸمگە ەنۋ - تيٸستٸ سالت-دەستٷرلەر ماڭىزدىلىعىنىڭ حالىقارالىق تۇرعىدان تانىلۋىنىڭ بەلگٸسٸ. ول مەملەكەتتەردٸڭ تيٸستٸ مەدەني مۇرانى قورعاۋعا مٸندەتتٸ ەكەنٸن بٸلدٸرەدٸ.
