قۋىرشاق تەاترى – كەز كەلگەن جاستا جان دٷنيەڭٸزدٸڭ ەڭ نەزٸك يٸرٸمدەرٸن سەزٸنۋگە جەنە بالالىق شاقتىڭ الاڭسىز ەلەمٸنە ساپار شەگۋگە مٷمكٸندٸك بەرەتٸن قۇپيياعا تولى جۇمباق ەلەم.
رەسپۋبليكامىزدىڭ الماتى قالاسىنداعى تۇڭعىش مەملەكەتتٸك قۋىرشاق تەاترى ٶزٸندٸك دارا جولىن قالىپتاستىرعان ٶنەر ورداسى. بٷگٸندە 90 جىلعا جۋىق تاريحى بار تەاتر ەلٸمٸزدە جەنە شەت ەلدەردە ٶتكەن رەسپۋبليكالىق, حالىقارالىق تەاتر فەستيۆالدەرٸندە كٶپتەگەن جٷلدەلٸ ورىندارعا يە بولىپ, توپ جارىپ جٷر. ٶنەر وشاعىنىڭ رەپەرتۋارلىق ساياساتىنىڭ اۋقىمى كەڭەيٸپ, جاس بٷلدٸرشٸندەردەن بٶلەك, ەرەسەكتەر اۋديتوريياسىنا دا ارنالعان ەلەمدٸك كلاسسيكالىق شىعارمالاردى قۋىرشاق بەينەسٸندە ساحنالاۋدا. كٶرەرمەنگە جول تارتقان ەر قويىلىم ىستىق ىقىلاسقا بٶلەنٸپ, كەسٸبي تەاتر ماماندارى تاراپىنان جوعارى باعاعا يە بولىپ كەلە جاتقانى قۋانتارلىق جايت.
2024 جىل دا تەاتر ۇجىمى ٷشٸن جەمٸستٸ ەرٸ جەڭٸسكە تولى جىل بولدى. جەمٸستٸ دەيتٸنٸمٸز – جىل باسىنان كٸشكەنتاي بٷلدٸرشٸندەر ٷشٸن كٶڭٸلدٸ ەرٸ قىزىقتى شارل پەررونىڭ «ەتٸك كيگەن مىسىق» (رەج.: بولات مومىنجانوۆ), جاسٶسپٸرٸمدەر اۋديتوريياسىنا ورايلاستىرىلعان قازاق سپورت تاريحىندا ٶشپەس ٸز قالدىرعان ۇلت ماقتانىشى, وليمپيادا چەمپيونى بەكزات ساتتارحانوۆقا ارنالعان «چەمپيون» (رەج.: ورازەلٸ اقجارقىن-سەرسەنبەك) جەنە ەرەسەكتەرگە ارنالعان ورىس كلاسسيگٸ ن.گوگولدٸڭ پسيحولوگييالىق وقيعاعا تولى, فيلوسوفيياسى تەرەڭ «شەكپەن» (رەج.: نيكولاز ساباشۆيلي) قويلىمدارى تەاتر رەپەرتۋارىن تولىقتىردى.
ٶنەر ورداسى اتالمىش جىلدىڭ ەكٸنشٸ جارتىسىندا تۇڭعىش رەت كانادا مەملەكەتٸنٸڭ وتتاۆا قالاسىندا ٶتكەن I حالىقارالىق «وتتاۆا» قۋىرشاق تەاترلارى فەستيۆالٸندە اعىلشىن دراماتۋرگى ۋ.شەكسپيردٸڭ «رومەو مەن دجۋلەتتا» (رەج.: دينا جۇماباەۆا) شىعارماسىن ساحنالاپ, «گران-پري» جٷلدەسٸنە يە بولدى. بٸرنەشە دٷركٸن ەلەمدٸك تەاتر فەستيۆالدەرٸنٸڭ جەڭٸمپازى اتانعان ەيگٸلٸ ماحاببات وقيعاسىن بايانداعان قويىلىم ەلەمدٸك ارەنادا قازاق ەلٸنٸڭ ۇلتتىق قۋىرشاق ٶنەرٸنٸڭ اتاعىن اسپانداتتى.
الماتىلىق قۋىرشاق تەاترى وتاندىق قۋىرشاق تەاترى ٶنەرٸن كەڭٸنەن ناسيحاتتاۋ ەرٸ حالىقارالىق مەدەني ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ ماقساتىندا جىل سايىن ەلەمنٸڭ بەدەلدٸ تەاتر فەستيۆالدەرٸنە قاتىسۋدى دەستٷرگە اينالدىرعان. سونىڭ كەزەكتٸ كٶرٸنٸسٸ ٷستٸمٸزدەگٸ جىلدىڭ قىركٷيەك ايىنىڭ 18-22 كٷندەرٸ ارالىعىندا بەلارۋس رەسپۋبليكاسى گرودنو قالاسىندا ٶتكەن IV حالىقارالىق «ليالكٸ ناد نيومانوم» قۋىرشاق تەاترلارى فەستيۆالٸنە زاماناۋي باعىتتاعى, تەربيەلٸك مەنٸ زور, بٷلدٸرشٸندەرگە ارنالعان «قازدار مەن اققۋلار» (رەج.: انتون زايتسەۆ) ەرتەگٸسٸمەن قاتىسىپ, «ارنايى ديپلومعا» يە بولدى. قازاقستان, ٶزبەكستان, رەسەي جەنە ٶزبەكستاننىڭ ٷزدٸك قۋىرشاق تەاترلارى باس قوسقان ٶنەر مەرەكەسٸندە فەستيۆال قاتىسۋشىلارى مەن قوناقتارى, كٶرەرمەننٸڭ تولاسسىز قۇرمەتٸنە بٶلەنۋ – ۇجىم ٷشٸن زور جەتٸستٸك.
«ليالكٸ ناد نيومانوم» حالىقارالىق فەستيۆالٸ – بەلورۋس جەرٸندەگٸ قۋىرشاق تەاترلارى فەستيۆالدەرٸنٸڭ ٸشٸندەگٸ گەوگرافييالىق اۋقىمى ەرٸ كٶركەمدٸك دەڭگەيٸ جاعىنان جوعارى فەستيۆالدەردٸڭ بٸرٸ. بۇل دەگەنٸمٸز – قۋىرشاق تەاترى ٶنەرٸن سٷيەتٸن كٶرەرمەنگە زاماناۋي قۋىرشاق ٶنەرٸمەن جاقىنىراق تانىسىپ, شەتەلدٸك ٶنەر ۇجىمدارىنىڭ ۇلتتىق قۇندىلىقتارىن ساقتاعان مەدەنيەتٸمەن كەڭٸنەن تىنىستاۋعا بەرٸلەتٸن زور مٷمكٸندٸك.
سونداي-اق, الماتى مەملەكەتتٸك قۋىرشاق تەاترى 23-27 قىركٷيەك ارالىعىندا ارالىعىندا گٷرجٸستان مەملەكەتٸ باتۋمي قالاسىندا ٶتكٸزٸلگەن II حالىقارالىق «Batumi International Puppet Theatre Festival – 2024» قۋىرشاق تەاترلار فەستيۆالٸنە ۋيليام شەكسپيردٸڭ ەيگٸلٸ پەساسى سارىنىمەن ساحنالانعان «ماكبەت. يلليۋزييا» (رەج.: دينا جۇماباەۆا) قويىلىمىمەن قاتىسىپ, ٷزدٸكتەر قاتىسقان ٶنەر دوداسى سوڭىندا «ٷزدٸك رەجيسسەر» نوميناتسيياسىن يەلەندٸ.
II حالىقارالىق «Batumi International Puppet Theatre Festival – 2024» قۋىرشاق تەاترلار فەستيۆالٸندە قازاقستاننان تىس يتالييا, يسپانييا, برازيلييا, فرانتسييا, پولشا, گٷرجٸستان مەملەكەتتەرٸنٸڭ تانىمال تەاتر ۇجىمدارى باق سىناپ, كٶرەرمەن نازارىنا قويىلىمدارىن ۇسىندى. تەاتر فەستيۆالٸنٸڭ باستى ماقساتى – قۋىرشاق تەاترى ٶنەرٸنٸڭ ەلەمدٸك كەڭٸستٸكتە دامۋ جولىن ساقتاي وتىرىپ, ەر ەلدٸڭ رەپەرتۋار ساياساتىمەن كەڭٸنەن تانىسۋ, ٶنەر وشاقتارىنىڭ شىعارماشىلىق تىنىسىن باعامداۋ. قازٸرگٸ تاڭدا «باتۋمي» حالىقارالىق قۋىرشاق تەاترلارى فەستيۆالٸ باتۋمي قالاسىنىڭ برەندٸنە اينالعان مەدەني شارا. فەستيۆال كونكۋرستىق باعىتتا بولعاندىقتان, قويىلىمدارعا شەتەلدٸك ٷزدٸك ساراپشىلار باعا بەردٸ. سونىمەن قاتار, فرانتسييا, يتالييا, يسپانييا جەنە تٷركييانىڭ جەتەكشٸ تەاتر ماماندارىنىڭ قاتىسۋىمەن «ارتيستٸك شەبەرلٸك» جەنە «قۋىرشاق جٷرگٸزۋ» باعىتتارى بويىنشا قىزىقتى ەرٸ تانىمدىق شەبەرلٸك ساعاتتار ٶتكٸزٸلدٸ.
جٷزدەگەن ٶتٸنٸمدەر اراسىنان اتالمىش فەستيۆالگە ساراپتالىپ قاتىسقان «ماكبەت. يلليۋزييا» قويىلىمى وسىعان دەيٸن بٸرقاتار بەدەلدٸ دودالارعا قاتىسىپ, جەمٸستٸ جەڭٸستەرگە جەتكەن تۇعىن. اتاپ ايتقاندا, اتالمىش قويىلىم V حالىقارالىق «BALAUSA» ەكسپەريمەنتالدى سپەكتاكلدەر فەستيۆالٸندە – «گران-پري» جەنە «ٷزدٸك ستسەنوگرافييا» (قازاقستان, اقتٶبە), ال XIV حالىقارالىق تٷركٸتٸلدەس ەلدەردٸڭ «مىڭ تىنىس – بٸر داۋىس» تەاتر فەستيۆالٸندە – «ارنايى ديپلوم» (تٷركييا, كونيا) جەنە IV حالىقارالىق «تەART-كٶكشە» تەاتر فەستيۆالٸندە – «ياكوۆ كۋكلينسكيي اتىنداعى ارنايى سىياقى» (قازاقستان, كٶكشەتاۋ) يەگەرٸ اتاندى.
جٷلدەلٸ اتانعان الماتى مەملەكەتتٸك قۋىرشاق تەاترى 2024 جىلدىڭ 28 قىركٷيەك – 2 قازان كٷندەرٸ ارالىعىندا گٷرجٸستاننىڭ باتۋمي, كۋتايسي, احالتسيحە, بورجومي, تبيليسي قالالارىندا گاسترولدٸك ٸس-ساپار ٶتكٸزٸپ, قازاق قۋىرشاق ٶنەرٸن دەرٸپتەۋدە.
قۋانتارلىق جايتتىڭ بٸرٸ – قۋىرشاق تەاترى قازان ايىنىڭ 10-ى كٷنٸ ٶزٸنٸڭ مەرەيلٸ 89-شى ماۋسىمىنىڭ شىمىلدىعىن تٷرەدٸ. ٶنەر ورداسى قالا تۇرعىندارى مەن قوناقتارىنا قۋىرشاقتاردىڭ بارلىق تٷرلەرٸ ٶنەر كٶرسەتەتٸن «جۇلدىزدى قۋىرشاق» كونتسەرت-سپەكتاكلٸنٸڭ پرەمەراسىن كٶرەرمەن نازارىنا ۇسىنىپ, سالتاناتتى كەش ٶتكٸزبەك.
تەاتر ۇجىمى قادٸرلٸ ٶنەر سٷيەر جاندى, قۋىرشاق تەاترى ٶنەرٸنە دەگەن سٷيٸسپەنشٸلٸگٸ زور, تالعامى جوعارى كٶرەرمەندٸ جانىنا رۋحاني ازىق سىيلاپ, كٶڭٸل پەردەسٸن ەدەمٸ كٷيگە بٶلەۋ ٷشٸن جاڭا ماۋسىم قويىلىمدارى مەن پرەمەرالاردى بٸرگە تاماشالاۋعا شاقىرادى!
گٷلٸم كٶپبايقىزى
