كٷنٸ كەشە ايتىلعان قىرعىز باسشىسى المازبەك اتامباەۆتىڭ داۋلى پٸكٸرٸ بٷگٸن دە قوعام ٸشٸندەگٸ ەرتٷرلٸ ەڭگٸمەلەر مەن تالقىلاردىڭ نەگٸزگٸ تاقىرىبى بولىپ وتىر. ەكٸجاقتى كٶزقاراستار مايدانىندا ويلى دا ساۋاتتى سٶز ايتاتىن ادامدار كٶپ ەمەس. سول سەبەپتٸ بٸز اتالعان مەسەلە تٶڭٸرەگٸندە بەلگٸلٸ جازۋشى, جۋرناليست, "جالىن" رەسپۋبليكالىق ەدەبي-كٶركەم جۋرنالى باس رەداكتورىنىڭ ورىنباسارى - قۇدييار بٸلەل مىرزانىڭ پٸكٸرٸن بٸلگەندٸ جٶن سانادىق.
- سٸزدٸڭ ويىڭىزشا كەشە عانا قىرعىز باسشىسى تاراپىنان بٸزدٸڭ بيلٸككە, ونىڭ ٸشٸندە مەملەكەت باسشىسىنا قاراتىلا ايتىلعان سىن-پٸكٸرلەر مەن اۋىر ايىپتاۋدىڭ ارتىندا قانداي ساياسي استار بار?
- ا. اتامباەۆتىڭ قازاق بيلٸگٸن ايىپتاۋىن توسىن جەيت دەپ قابىلداۋعا بولادى. ەگەر قىرعىز ەلٸ پرەزيدەنتٸن سالماقتى ساياساتكەر ساناتىنا جاتقىزار بولساق, وندا ونىڭ مىنا "مەلٸمدەمەسٸنٸڭ" ەلەۋلٸ زاردابى بولادى دەپ باعامداۋعا بولار ەدٸ. مەنٸمشە ا.اتامباەۆ مىرزا بۇل "ساياسي وينىمەن" بٸزدەن گٶرٸ ٶز باعاسىن كٶبٸرەك تٷسٸرٸپ الدى. ەگەر بۇل "مەلٸمدەمەنٸ" جاساتۋعا سىرتقى كٷشتەردٸڭ ەسەرٸ بولدى دەسەك, وندا تاڭداۋ ا. اتامباەۆقا بەكەر تٷسكەن جوق. سەبەبٸ مۇنداي شالىس قادامعا كەنٸگٸ ساياساتكەرلەردٸڭ ەشقايسىسىنىڭ دا بارا قويۋى نەعايبىل. پرەزيدەنت - ول اۋزىنا كەلگەنٸن ايتا سالاتىن كٶشەنٸڭ ادامى ەمەس. ەرينە, مۇنداي ۇشقارى پٸكٸردٸڭ سۇراۋى بولادى. زاردابى بولۋى دا مٷمكٸن. قاي تۇرعىدا سارالاعاندا دا ا. اتامباەۆ ٶز ۇپايىن تٷگەندەۋگە تىرىسىپ باققاندىعى كٷمەنسٸز. سوندىقتان, ەگەر ونىڭ باسىنا بۇلت ٷيٸرٸلەتٸن بولسا (ونىڭ مىنا ٸس-ەرەكەتٸنە قاراعاندا ونداي قاۋٸپتٸ جوققا شىعارۋعا بولمايدى), وندا وعان ىقپال ەتۋشٸ ەلەۋەتتٸ كٷشتٸڭ ونىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن ساقتاۋعا قۇزىرەتٸ جەتەدٸ. بۇل - بٸر. ەكٸنشٸدەن, ا. اتامباەۆقا شەگٸنەتٸن جەر قالمادى دەپ توپشىلاۋعا بولادى. ەگەر ەرتەڭگٸ سايلاۋدا ٶز قالاۋلىسى بيلٸك تٸزگٸنٸنە قول جەتكٸزە الماسا, وندا ونىڭ باسىنا بەرٸبٸر بۇلت ٷيٸرٸلەدٸ. سەبەبٸ ول بەكيەۆتەن بەكەر سەكەمدەنٸپ وتىرعان جوق. ال ونىڭ جاقتاستارىنىڭ ا. اتامباەۆتىڭ باسىن سيپاي قويماسى بەلگٸلٸ. سوندىقتان ونىڭ مىنا "مەلٸمدەمەسٸنەن" گٶرٸ ول كٷتٸپ وتىرعان قاۋٸپ سالماقتىراق دەپ توپشىلاۋعا بولادى.
- تيٸسٸنشە, بۇل سٶز - ورتا ازيياداعى باۋىرلاس ەكٸ ەل اراسىنا جٸك سالعىسى كەلەتٸن سىرتقى كٷشتەر ىقپالىنىڭ ەسەرٸ ەمەس پە? ەلدە, شىنىمەن, قىرعىز بيلٸگٸنٸڭ شامداناتىنداي جٶنٸ بار ما?
- ا. اتامباەۆتىڭ بۇل توسىن قادامى ارقىلى سىرتقى كٷشتەر ەكٸ ەل اراسىن اجىراتقىسى كەلٸپ وتىر دەۋگە كەلمەيدٸ. بۇل ەلدٸك مەسەلەدەن گٶرٸ جەكە باس ارازدىعىنا كٶبٸرەك كەلەدٸ. نەگٸزٸنەن بۇنى بٸزدٸڭ ەل باسشىسىنىڭ قىرعىز ەلٸ پرەزيدەنتتٸگٸنە ٷمٸتكەرلەرٸنٸڭ بٸرٸن قابىلداۋىنا قايتارىلعان جاۋاپ دەپ قابىلداۋعا بولادى. الايدا قازاق بيلٸگٸنە جاڭا كٷشتەردٸڭ كەلۋٸنە مٷددەلٸ ەلەۋەتتٸ كٷشتەردٸڭ دە ەسەرٸن جوققا شىعارۋعا بولمايدى.
- وسىنىڭ بەرٸ "ٷلكەن ساياسي داۋعا" اينالسا, كەسٸرٸ بارلىق سالانى, ودان بٶلەك قوس حالىقتىڭ عاسىرلارعا سوزىلعان دوستىق قاتىناسىن شارپىپ ٶتەتٸنٸ انىق. بۇل "ويىننىڭ" جالعاسى بولا ما?
- ەرينە, جاۋاپ بولادى. رەسمي جاۋاپتان بٶلەك ساياسي ويىن-تەسٸلدەر ارقىلى "جاۋاپ" قايتارىلاتىندىعى كٷمەنسٸز. ونداي "جاۋاپتى" بٸزدٸڭ بيلٸك جوعارى دەڭگەيدە, ەرٸ ٶتە مەدەنيەتتٸ تٷردە جاساي الادى دەپ ويلايمىن.
- اتامباەۆ بٸزدٸڭ ۇلتقا قاراتىپ سٶيلەمەسە دە, پرەزيدەنتٸمٸز بەن بيلٸگٸمٸزگە قاتىستى ويى حالىق نامىسى مەن ۇياتىن جانىپ ٶتەدٸ دەپ ەسەپتەيسٸز بە? («حاننىڭ اقىسى بولسا, قارانىڭ قاقىسى بار»)
- قاي تۇرعىدان الىپ قاراعاندا دا ٶزگە ەل باسشىسىنىڭ بٶگدە ەلدٸڭ ٸشكٸ شارۋاسىنا ارالاسۋعا قاقىسى جوق. ٶز باسىم ا. اتامباەۆتى قولداۋشىلاردى قابىلداي المايمىن. قايتا مۇنداي جاعدايدا ۇلتتىق تۇتاستىق كٶرٸنٸس بەرۋ كەرەك. ال قىرعىز باسشىسى ايتقان كٸنەراتتار... ونى ٶزٸمٸز دە بٸلەمٸز. دەمەك ول الداعى ۋاقىتتا جٶندەلەدٸ. سول كەزدە بٸز ا. اتامباەۆ ٶزگەنٸڭ قولىندا كەتتٸ دەگەن بايلىققا قول جەتكٸزٸپ, جيىرما ەسەلەنگەن تابىسقا يەلٸك ەتەمٸز. ال قىرعىز بايعۇستار قانشا تىراشتانعانىمەن وسى قالىپتارىنان بٸر قادام دا العا جىلجي المايدى. ونى پرەزيدەنتتەرٸنٸڭ ٶزٸ مويىنداپ وتىر. سوعان قاراعاندا ولاردىڭ بولاشاقتا ٸرگەلٸ ەل بولىپ كەتە قويۋى نەعايبىل-اۋ دەپ تە قالاسىڭ. ەلدە ا. اتامباەۆ بايعۇس سونى بٸلگەندٸكتەن دە شىرىلداپ جاتىر ما ەكەن?! دەگەنمەن بۇل "مەلٸمدەمە" سوڭى ەكٸ xالىق اراسىن اشىپ كەتەدٸ دەۋگە كەلمەيدٸ. قازاق بيلٸگٸ "يت ٷرەدٸ, كەرۋەن كٶشەدٸ" دەگەن بابالار تاعلىمىن ۇستاناتىن بولادى.
سۇحباتتاسقان: ايبول يسلامعالي
