قازاقستانداعى بيولوگييالىق باعىتتاعى زەرتحانالاردىڭ قىزمەتٸنە قاتىستى جالعان اقپاراتتىڭ تارالۋى جيٸلەپ كەتۋٸنە بايلانىستى قر سٸم تٷسٸنٸكتەمە بەردٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" مينيسترلٸكتٸڭ باسپاسٶز قىزمەتٸنە سٸلتەمە جاساپ.
«شەتەلدٸك جەنە وتاندىق باق-تاردا قازاقستانداعى بيولوگييالىق باعىتتاعى زەرتحانالاردىڭ قىزمەتٸنە قاتىستى جالعان اقپاراتتىڭ تارالۋى جيٸلەپ كەتۋٸنە بايلانىستى قالىڭ جۇرتشىلىقتىڭ نازارىنا كەلەسٸنٸ جەتكٸزۋ قاجەت دەپ سانايمىز.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى قارۋسىزدانۋدىڭ جاھاندىق پروتسەسٸنٸڭ جەنە جاپپاي قىرىپ-جويۋ قارۋىن تاراتپاۋدىڭ بەلسەندٸ جاقتاۋشىسى, يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ تۋرالى شارتتىڭ (ياقتش), حيمييالىق قارۋعا تىيىم سالۋ تۋرالى كونۆەنتسييانىڭ (حقتسك), باكتەريولوگييالىق جەنە ۋىتتى قارۋعا تىيىم سالۋ تۋرالى كونۆەنتسييانىڭ (بۋقك), سوعىستا تۇنشىقتىرعىش, ۋلى نەمەسە باسقا گازدار مەن باكتەريولوگييالىق قۇرالداردى قولدانۋعا تىيىم سالۋ تۋرالى 1925 جىلعى جەنەۆا حاتتاماسىنىڭ جەنە باسقا دا نەگٸزگٸ حالىقارالىق قۇرالداردىڭ جاۋاپتى قاتىسۋشىسى بولىپ تابىلادى», دەلٸنگەن حاارلامادا.
مينيسترلٸك قازاقستان ٶز موينىنا العان بارلىق حالىقارالىق مٸندەتتەمەلەردٸ تولىق كٶلەمدە ورىنداپ جەنە مٸنسٸز بەدەلٸن ساقتانىن جەتكٸزدٸ.
«ماگاتە جەنە حيمييالىق قارۋعا تىيىم سالۋ ۇيىمى تاراپىنان تۇراقتى ينسپەكتسييالار جٷرگٸزٸلەدٸ جەنە جىل سايىن باكتەريولوگييالىق جەنە ۋىتتى قارۋعا تىيىم سالۋ تۋرالى كونۆەنتسييا شەڭبەرٸندە ەرٸكتٸ ەسەپتەر بەرٸلەدٸ.
بيولوگييالىق قاۋٸپسٸزدٸك مەسەلەلەرٸ ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋدٸڭ جالپى جٷيەسٸنٸڭ ماڭىزدى بٶلٸگٸ بولىپ تابىلادى. ٶكٸنٸشكە وراي, قازاقستاننىڭ اۋماعىندا ادام مەن جانۋارلار ٷشٸن قاۋٸپتٸ جۇقپالى اۋرۋلاردىڭ بٸرقاتار تابيعي وشاقتارى بار, ونىڭ ٸشٸندە وبا, تۋليارەمييا, برۋتسەللەز جەنە تاعى باسقالارى.
بۇل قر تۇرعىندارىنىڭ دەنساۋلىعىن قورعاۋدى قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا ٶندٸرٸستٸك-زەرتتەۋ ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋدىڭ ەرەكشە ماڭىزدىلىعىن ايقىندايدى. سوناۋ 1948 جىلى قازاقستاندا ورتا ازييالىق وباعا قارسى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى قۇرىلعان بولاتىن. قازٸر بۇل الماتى قالاسىنداعى م.ايقىمباەۆ اتىنداعى اسا قاۋٸپتٸ ينفەكتسييالار ۇلتتىق عىلىمي ورتالىعى بولىپ تابىلادى. وسى جىلدار ٸشٸندە وتاندىق عىلىمي مەكتەپ قۇرىلدى جەنە بٸرەگەي زەرتتەۋلەر جٷرگٸزٸلدٸ», دەلٸنگەن حابارلامادا.
سىرتقى ساياسات ۆەدومستۆونىڭ مەلٸمەتٸنشە, م.ايقىمباەۆ اتىنداعى اسا قاۋٸپتٸ ينفەكتسييالار ۇلتتىق عىلىمي ورتالىعى جانىندا ورتالىق رەفەرەنتتٸك زەرتحانانى (ورز) سالۋ بيولوگييالىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸ, ۇلتتىق عىلىمي جەنە ٶندٸرٸستٸك ەلەۋەتتٸ نىعايتۋدىڭ باستى قۇرالدارىنىڭ بٸرٸ بولعان.
«ورز قازاقستان مەن اقش اراسىنداعى جاپپاي قىرىپ-جويۋ قارۋىنىڭ ينفراقۇرىلىمىن جويۋ تۋرالى اتقارۋشى كەلٸسٸم شەڭبەرٸندە قۇرىلدى. قارجىلاندىرۋ قازاقستان, بەلارۋس, رەسەي, ۋكراينادا جاپپاي قىرىپ-جويۋ قارۋىن تاراتپاۋ رەجيمٸن نىعايتۋعا ەلەۋلٸ ٷلەس قوسقان ناننا-لۋگارا باعدارلاماسى بويىنشا اقش قورعانىس مينيسترلٸگٸ ارقىلى جٷرگٸزٸلدٸ.
زەرتحانا 2 جەنە 3 دەڭگەيدەگٸ بيوقاۋٸپسٸزدٸك جاعدايى بار 4 قاباتتى عيمارات بولىپ تابىلادى. ورز قازاقستان رەسپۋبليكاسىنا تيەسٸلٸ جەنە قازٸرگٸ ۋاقىتتا تەك رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن قارجىلاندىرىلادى. ونىڭ قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ بٷكٸل شتاتى تەك وتاندىق مامانداردان قۇرالعان. ورز جٷرگٸزەتٸن كەز كەلگەن جۇمىس قر دەنساۋلىق ساقتاۋ, بٸلٸم جەنە عىلىم, اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلٸكتەرٸنٸڭ باقىلاۋىندا. ونىڭ قىزمەتٸ قازاقستانداعى بيولوگييالىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋگە, ٸرگەلٸ جەنە قولدانبالى عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزۋگە باعىتتالعان», دەلٸنگەن حابارلامادا.
سٸم ەلٸمٸزدە بيولوگييالىق قارۋعا قاتىستى ەشقانداي جۇمىس جٷرگٸزٸلمەيتٸن مەلٸمدەدٸ.
«قازاقستاندا بيولوگييالىق قارۋعا قاتىستى ەشقانداي جۇمىستار جٷرگٸزٸلمەيتٸنٸن, باسقا مەملەكەتتەرگە قارسى زەرتتەۋلەر جٷرگٸزٸلمەيتٸنٸن جاۋاپكەرشٸلٸكپەن مەلٸمدەيمٸز.
ورز قازاقستاننىڭ عىلىمي ەلەۋەتٸن ايتارلىقتاي نىعايتتى, زەرتتەۋ قاۋٸپسٸزدٸگٸن ارتتىردى. مۇنداي جوعارى تەحنولوگييالىق وبەكتٸلەردٸڭ بولۋى مەملەكەتتٸڭ دامۋ دەڭگەيٸن جەنە ونىڭ بيولوگييالىق قاتەرلەرگە جەدەل دەن قويۋ قابٸلەتٸن كٶرسەتەدٸ. قازٸر قر دەنساۋلىق ساقتاۋ جٷيەسٸ COVID-19 ٸندەتٸنە قارسى كٷرەسكە جۇمىلدىرىلعان كەزدە, ورز اۋرۋدىڭ تارالۋ قارقىنىن تٶمەندەتۋگە ٶزٸنٸڭ ماڭىزدى ٷلەسٸن قوسۋدا. زەرتحانادا جاڭا ينفەكتسييانى انىقتاۋ ٷشٸن وتاندىق تەست-جٷيەلەر ەزٸرلەندٸ.
قازاقستان بيولوگييالىق قاۋٸپتەردٸڭ ترانسشەكارالىق سيپاتىن ەسكەرە وتىرىپ, حالىقارالىق ىنتىماقتاستىققا, ونىڭ ٸشٸندە ورز بازاسىندا ىقپالداسۋعا دايىن. باكتەريولوگييالىق جەنە ۋىتتى قارۋعا تىيىم سالۋ تۋرالى كونۆەنتسييانىڭ شەڭبەرٸندە بيولوگييالىق قىزمەتتٸ ۆەريفيكاتسييالاۋ جەنە مونيتورينگٸلەۋ جٶنٸندەگٸ زاڭنامالىق مٸندەتتەۋشٸ قۇجاتتى قابىلداۋعا دەيەكتٸ تٷردە اتسالىسۋدامىز.
كەز كەلگەن بيولوگييالىق قاۋٸپ ەلەمگە تەز تارالۋى مٷمكٸن جاھاندانۋ جاعدايىندا, اشىق جەنە سىندارلى مەملەكەتارالىق ٶزارا ٸس-قيمىل جاۋاپتى ەرەكەتتٸڭ نورماسىنا اينالۋى تيٸس», دەلٸنگەن حابارلامادا.
