فوتو: جۋمابەكوۆ جاسلان, قر پارلامەنتٸ مەجٸلٸسٸنٸڭ باسپاسٶز قىزمەتٸ
بٷگٸن مەجٸلٸس سپيكەرٸ ەرلان قوشانوۆتىڭ تٶراعالىعىمەن پارلامەنت پالاتالارىنىڭ بٸرلەسكەن وتىرىسى ٶتٸپ, وندا بٸرٸنشٸ سەسسييانىڭ جۇمىسى قورىتىندىلاندى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
مەجٸلٸس تٶراعاسى پارلامەنتتٸڭ وسى سەسسيياسى نەبەرٸ 100 كٷنگە سوزىلعانىنا قاراماستان, اتقارعان جۇمىسى ٶتە ماڭىزدى ەرٸ مازمۇندى بولعانىن اتاپ ٶتتٸ.
– ٶتكەن جىلى قازاقستان حالقى بٷكٸلحالىقتىق رەفەرەندۋمدا پرەزيدەنت رەفورمالارىن قولدادى. ەلٸمٸزدٸڭ جاڭارعان كونستيتۋتسيياسى بٷكٸل مەملەكەتتٸك جٷيە بويىنشا اۋقىمدى ٶزگەرٸستەرگە جول اشتى. سۋپەرپرەزيدەنتتٸك جٷيەدەن پرەزيدەنتتٸك رەسپۋبليكا ٷلگٸسٸنە كٶشتٸك. پارلامەنتتٸڭ رٶلٸ مەن مەرتەبەسٸ كٷشەيدٸ. ەل باسقارۋ ٸسٸنە حالىقتىڭ اتسالىسۋ بەلسەندٸلٸگٸ ارتا تٷستٸ, – دەدٸ قوشانوۆ.
سەسسييا بارىسىندا پالاتالاردىڭ 3 بٸرلەسكەن وتىرىسى, سەناتتىڭ 12 جەنە مەجٸلٸستٸڭ 15 جالپى وتىرىسى ٶتتٸ. وندا 120-دان استام مەسەلە قارالدى. سونداي-اق پارلامەنتتٸڭ قاراۋىندا 82 زاڭ جوباسى بولسا, سونىڭ ٸشٸندە 25 زاڭ قابىلدانىپ, 13 زاڭ كٷشٸنە ەنگەن.
– قازٸرگٸ سايلانىمنىڭ باستى ەرەكشەلٸگٸ – كٶپتەگەن ماڭىزدى زاڭ جوباسىنىڭ دەپۋتاتتاردىڭ باستاماسىمەن ەزٸرلەنۋٸ. ولارعا سايلاۋشىلاردىڭ تالاپ-تٸلەگٸ, مۇڭ-مۇقتاجى, ەل پرەزيدەنتٸنٸڭ تاپسىرمالارى ارقاۋ بولدى, – دەدٸ قوشانوۆ.
دەپۋتاتتار باستاماشى بولعان زاڭ جوبالارىنىڭ ٸشٸندە – زاڭسىز الىنعان اكتيۆتەردٸ قايتارۋ, سۇيىتىلعان گاز اينالىمىن رەتتەۋ جەنە تۇرعىن ٷي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى, ونلاين-پلاتفورمالار جەنە ونلاين-جارناما مەسەلەلەرٸ, كەسٸپتٸك بٸلٸكتٸلٸك تۋرالى زاڭدار بار.
مەسەلەن, ەرلان قوشانوۆتىڭ ايتۋىنشا, ەلەكتر ساموكاتتاردىڭ كٶپ قولدانىلۋى ادامداردىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸنە ەسەر ەتٸپ وتىر. سوندىقتان ولاردىڭ جٷرٸسٸن رەتتەۋ جٶنٸندەگٸ تٷزەتۋلەر پارلامەنتتە قىزۋ تالقىلاندى. وسى ورايدا مەجٸلٸس تٶراعاسى دەپۋتاتتار قابىلداعان زاڭ جاياۋ جٷرگٸنشٸلەردٸڭ دە, ساموكات جٷرگٸزۋشٸلەرٸنٸڭ دە قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتەتٸنٸن ايتتى.
سونىمەن قاتار پالاتا تٶراعاسى بۇرىنعى سەمەي يادرولىق پوليگونى اۋماعىن زەرتتەۋ مەن قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ مەسەلەسٸ كٶپتەن شەشٸمٸن تاپپاي كەلە جاتقان تٷيتكٸلدٸ جايتتىڭ بٸرٸ ەكەنٸنە نازار اۋداردى. بٷگٸندە بۇل مەسەلە زاڭنامالىق دەڭگەيدە شەشٸمٸن تاپتى.
سونداي-اق وسى سەسسييادا مەجٸلٸستە العاش رەت جوعارى اۋديتورلىق پالاتانىڭ ەسەبٸ تىڭدالدى.
– مەملەكەت باسشىسىنىڭ «كٷشتٸ پرەزيدەنت – ىقپالدى پارلامەنت – ەسەپ بەرەتٸن ٷكٸمەت» فورمۋلاسى اياسىندا مەجٸلٸستٸڭ ٶكٸلەتتٸگٸ, باقىلاۋشىلىق فۋنكتسيياسى كٷشەيتٸلدٸ. پرەزيدەنت ايتقانداي, بٸز بيۋدجەتتٸڭ اتقارىلۋ بارىسىن, ەربٸر تيىننىڭ جۇمسالۋىن قاتاڭ قاداعالاۋىمىز قاجەت. وسىعان وراي جوعارى اۋديتورلىق پالاتانىڭ ەسەبٸن تىڭدادىق. وندا حالىقتى تولعاندىراتىن ەڭ ٶزەكتٸ تاقىرىپ – جىلۋمەن قامتۋ مەسەلەسٸ كٶتەرٸلدٸ, – دەدٸ قوشانوۆ.
ٶتكەن سەسسييادا بارلىعى 11 حالىقارالىق شارت پەن مەملەكەتارالىق كەلٸسٸم راتيفيكاتسييالاندى. قوس پالاتا دەپۋتاتتارى ٷكٸمەت پەن باسقا دا مەملەكەتتٸك ورگاندارعا 306 دەپۋتاتتىق ساۋال جولدادى.
ەرلان قوشانوۆ وسى سەسسييانىڭ ٶزٸندە حالىق قالاۋلىلارىنىڭ اتىنا تٷسكەن 7 مىڭعا جۋىق حات قارالعانىن جەنە از ۋاقىت ٸشٸندە مەجٸلٸس جانىنداعى قوعامدىق قابىلداۋعا 800-دەن استام ادام كەلگەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
بٸرٸنشٸ سەسسييانى قورىتىندىلاي كەلە, مەجٸلٸس سپيكەرٸ قوس پالاتانىڭ شەت ەلدەرمەن جەنە حالىقارالىق ۇيىمدارمەن ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ باعىتىندا دا اۋقىمدى جۇمىس اتقارعانىن ايتتى.
بۇدان بٶلەك, مەجٸلٸس تٶراعاسى ٷكٸمەتپەن بٸرلەسكەن جۇمىس كەزٸندەگٸ كەيبٸر مەسەلەلەرگە نازار اۋداردى.
– ٷكٸمەتتٸڭ زاڭعا باستاماشى بولۋ جۇمىسى تيٸستٸ دەڭگەيدە اتقارىلماي وتىر. قوعامدا شۇعىل شەشٸمٸن كٷتٸپ وتىرعان تٷيتكٸلدٸ مەسەلە كٶپ ەكەنٸن بٸلەسٸزدەر. ولار, بٸرٸنشٸ كەزەكتە, زاڭنامالىق تۇرعىدان شەشۋدٸ قاجەت ەتەدٸ. ٶكٸنٸشكە قاراي, بۇل جايتتارعا ٷكٸمەت دەر كەزٸندە كٶڭٸل اۋدارىپ, قاجەتتٸ زاڭ جوبالارىن مەجٸلٸسكە ۋاقىتىلى ۇسىنباي وتىر. سوندىقتان دەپۋتاتتار وسى ٶتكٸر مەسەلەلەردٸ شەشۋدٸ جەدەل تٷردە ٶز قولىنا الىپ, تيٸستٸ زاڭ جوبالارىنا باستاماشى بولۋعا مەجبٷر. وسى ورايدا ٷكٸمەت بەلسەندٸلٸكتٸ ارتتىرىپ, كەلەسٸ سەسسيياعا ناقتى ەرٸ قوعامعا قاجەت زاڭ جوبالارىن ەزٸرلەۋدٸ جەنە پارلامەنتكە ەنگٸزۋدٸ تەزدەتۋگە تيٸس, – دەدٸ.
سونىمەن بٸرگە پالاتا تٶراعاسى دەپۋتاتتاردىڭ تٷزەتۋلەرٸنە ٷكٸمەت قورىتىندىسىن قاراۋ مەرزٸمٸ ۇزاققا سوزىلاتىنىنا, بەلگٸلەنگەن تەرتٸپتٸڭ كٶپ جاعدايدا ساقتالمايتىنىنا مەن بەردٸ. سول سەبەپتٸ ٷكٸمەتتٸ قورىتىندىلاردى كەلٸسۋ رەسٸمٸن قايتا قاراۋعا شاقىردى.
سونداي-اق پارلامەنتكە كەلەتٸن مەملەكەتتٸك ورگاندار باسشىلارىنىڭ دايىندىعى مەن دەپۋتاتتىق ساۋالدارعا بەرٸلەتٸن جاۋاپتار ساپاسىنىڭ تٶمەن ەكەنٸ دە ايتىلدى.
مەجٸلٸس تٶراعاسى كەلەسٸ اپتادان باستاپ دەپۋتاتتاردىڭ ٶڭٸرلەرگە ساپارى باستالاتىنىن ەسكە سالدى.
– سول كەزدە قارالاتىن زاڭدار بويىنشا حالىقپەن تەرەڭٸرەك پٸكٸر الماسۋ, جۇرتشىلىقتىڭ ويىن بٸلۋ ماڭىزدى. پارلامەنت زاڭداردى حالىق ٷشٸن جەنە حالىقپەن بٸرگە جازادى. بۇل – بٸزدٸڭ باستى ۇستانىمىمىز, – دەدٸ قوشانوۆ.
مەجٸلٸس سپيكەرٸ كەلەسٸ سەسسييادا دا زاڭ شىعارۋ جۇمىسى قارقىندى جالعاساتىنىنا سەنٸم بٸلدٸردٸ.
– بٸز ۇلتتىق قوردان بالالارعا بٶلٸنەتٸن تٶلەمدەر مەسەلەسٸ جٶنٸندەگٸ زاڭ جوباسىمەن جۇمىستى جالعاستىراتىن بولامىز. بۇل پرەزيدەنتتٸڭ اۋقىمدى رەفورمالارى اياسىنداعى نەگٸزگٸ باستاماسىنىڭ بٸرٸ. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا سالىق, بيۋدجەت, سۋ, قالا قۇرىلىسى كودەكستەرٸمەن, مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋ, عىلىم جەنە تەحنولوگييالىق ساياسات تۋرالى زاڭ جوبالارىمەن جۇمىس ٸستەۋ مٸندەتٸ الدىمىزدا تۇر, – دەدٸ مەجٸلٸس تٶراعاسى.
وتىرىس سوڭىندا ەرلان قوشانوۆ ٷكٸمەت مٷشەلەرٸنە ەكٸ پالاتا اپپاراتتارىنىڭ قىزمەتكەرلەرٸنە, ساراپشىلار قوعامداستىعىنا, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ ٶكٸلدەرٸنە بٸرلەسكەن جۇمىسى ٷشٸن زور ريزاشىلىعىن بٸلدٸردٸ.
ايتا كەتۋ كەرەك, جيىنعا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەمەر-مينيسترٸ, مەملەكەتتٸك كەڭەسشٸ, پرەزيدەنت ەكٸمشٸلٸگٸنٸڭ باسشىسى, كونستيتۋتسييالىق سوتتىڭ, جوعارعى سوتتىڭ, ورتالىق سايلاۋ كوميسسيياسىنىڭ جەنە جوعارى اۋديتورلىق پالاتانىڭ تٶراعالارى, ٷكٸمەت مٷشەلەرٸ, پرەزيدەنتكە تٸكەلەي باعىناتىن جەنە ەسەپ بەرەتٸن مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ باسشىلارى مەن پارلامەنت پالاتالارى اپپاراتتارىنىڭ جاۋاپتى قىزمەتكەرلەرٸ قاتىستى.
