قورشاعان ورتانى قورعاۋدا ۇلتتىق فيلوسوفييانى قولدانۋ قاجەت. مۇنداي پٸكٸردٸ ەكولوگييا سالاسىنىڭ ساراپشىسى, زاڭگەر ابزال قۇسپان بٸلدٸردٸ, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
«پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ بيىلعى قازاقستان حالقىنا ارناعان جولداۋىندا ەكولوگييا تٶڭٸرەگٸندەگٸ ەكٸ مەسەلەگە ەرەكشە توقتالدى. بٸرٸنشٸسٸ, قورشاعان ورتانى قورعاۋ ٸسٸندە قۇقىق بۇزعان ازاماتتاردى قىلمىستىق جەنە ەكٸمشٸلٸك جاۋاپقا تارتۋ تەرتٸبٸن قاتاڭداتۋ. ەكٸنشٸسٸ, ٶسكەلەڭ ۇرپاققا ەكولوگييالىق مەدەنيەتتٸ ٷيرەتۋ. قىلمىستىق جەنە ەكٸمشٸلٸك جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ كٷشەيتۋ كٶپ جۇمىستى قاجەت ەتپەيتٸن ەرٸ تەز اردا ورىندالاتىن تاپسىرما. ال جاس بۋىندى قورشاعان ورتانى قورعاۋعا تەربيەلەۋ ەڭ كەمٸندە 10 جىلدى قاجەت ەتەدٸ جەنە جولداۋدا ايتىلعان تاپسىرمالاردىڭ ەڭ قيىنى. وسى ورايدا, بۇل مەسەلەلەردٸ شەشۋگە باعىتتالعان ارنايى مەملەكەتتٸك باعدارلاما ەزٸرلەنۋٸ قاجەت. ول از دەگەندە 10 جىلعا جوسپارلانۋى تيٸس. سونىمەن قاتار, جاس بۋىنعا ەكولوگييالىق مەدەنيەتتٸ تٷسٸندٸرۋ جۇمىستارى تەك قر ەكولوگييا, گەولوگييا جەنە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلٸگٸنە عانا جٷكتەلمەۋ كەرەك. وعان قر بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترلٸگٸ جەنە ٶزگە دە جاۋاپتى ورگانداردىڭ كٶمەك كٶرسەتۋٸ ماڭىزدى. ٶيتكەنٸ, قر ەكولوگييا, گەولوگييا جەنە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلٸگٸنٸڭ قۇزىرەتٸ باسقا ورگاندارعا جٷرمەيدٸ», - دەدٸ ەكولوگييا سالاسىنىڭ ساراپشىسى ابزال قۇسپان.
ونىڭ ايتۋىنشا, قورشاعان ورتانى قورعاۋدا قازاقتىڭ ۇلتتىق دٷنيەتانىم فيلوسوفيياسىن قولدانعان تيٸمدٸ. وسى ماقساتتا قازاقستاندىق ەكولوگ-ساراپشىلار «ەكوسوفييا نەمەسە كيەلٸ تابيعات» اتتى كٸتاپتى جارىققا شىعارعان.
«1973 جىلى نورۆەگييالىق فيلوسوف ارنە نەسس «ەكوسوفييا» دەگەن عىلىمنىڭ نەگٸزٸن سالدى. بۇل ٸلٸم كەز-كەلگەن ٶسٸمدٸكپەن جاناۋاردىڭ كيەسٸن تٷرلٸ ەپسانا, اڭىز ارقىلى جاس بۋىنعا تٷسٸندٸرە وتىرىپ, ولاردى قورشاعان ورتانى قورعاۋعا تەربيەلەيدٸ.
مەسەلەن, قاراتاۋدا باباتٷكتٸ شاشتى ەزٸز ەۋليەنٸڭ بۇلاعى بار. ونى جىلىبۇلاق دەپ اتايدى. بۇلاقتان جينالعان كٸشٸگٸرٸم كٶلدە بالىق ٶتە كٶپ. بٸراق ولاردى ەشكٸم اۋلامايدى. «ەۋليەنٸڭ بالىعى» دەپ تيٸسۋگە قورقادى. ودان باسقا جەردٸڭ بەرٸندە بالىقتى قىرىپ اۋلاپ جاتىر. سول سيياقتى ماڭعىستاۋدىڭ وعلاندى تاۋىندا ەمٸن-ەركٸن جايىلىپ جٷرگەن ارقار-كيٸكتەردٸ قاراڭىز. ادامنان قاشپايدى. جۇرت تا ولارعا تيٸسپەيدٸ. سەبەبٸ ونى بەكەت اتانىڭ ارقارى دەپ بٸلەدٸ. ال, ودان ٶزگە جەردەگٸ ارقار مەن كيٸك ادامنىڭ ٶزٸ تۇرماق, يٸسٸن سەزسە قاشادى. سوندىقتان, وعلاندىداعى ارقارلاردى ساقتاپ تۇرعان – بەكەت اتانىڭ كيەسٸ.
سونداي-اق, اققۋدى اتپاۋ, قارلىعاش قۇسىنا زييان كەلتٸرمەۋ كەرەكتٸگٸ جازىلعان تٷرلٸ شىعارمالار بار. وسىنىڭ نەتيجەسٸندە ولاردى ەشكٸم اتپايدى, كيەسٸنەن قورقادى.
سوندىقتان وسىنداي ۇلتتىق دٷنيەتانىمىمىزدا بار اڭىزداردى توپتاستىرىپ «ەكوسوفييا نەمەسە كيەلٸ تابيعات» كٸتابىن جارىققا شاعاردىق. بۇل جولداۋدا ايتىلعان ەكولوگييالىق مەدەنيەتٸ جوعارى ۇرپاقتى تەربيەلەۋ جولىندا ماڭىزدى رٶل اتقاراتىن قۇرال بولماق», - دەپ اتاپ ٶتتٸ ا. قۇسپان.
ساراپشىنىڭ سٶزٸنشە, اتالعان ٸلٸم بٷگٸندە مەملەكەت دەڭگەيٸندە مويىندالماعان. قازٸرگٸ تاڭدا ەۋروپا ەلدەرٸ جەنە جاپونييا ەكوسوفييانى تەرەڭ زەرتتەپ, ونى جالپىۇلتتىق دەرەجەدە ناسيحاتتاۋ ٸسٸن قولعا العان.
