ۇلتتىق بانك تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى ەلييا مولدابەكوۆا ۆاليۋتا نارىعىنداعى جاعداي مەن تەڭگەنٸڭ ديناميكاسى تۋرالى مەلٸم ەتتٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
ول كوروناۆيرۋس ينفەكتسيياسىنىڭ ىقتيمال ەكٸنشٸ تولقىنى مەن COVID-19-بەن اۋىرعاندار سانىنىڭ ٶسۋٸ ۇلتتىق ۆاليۋتانىڭ بولاشاعىنا قالاي ەسەر ەتەتٸنٸن ايتتى.
«ساراپشىلاردىڭ جىل سوڭىنا دەيٸنگٸ تەڭگە ديناميكاسىنا قاتىستى پٸكٸرلەرٸ ەكٸگە بٶلٸندٸ: كەيبٸرەۋلەر سىرقاتتانعاندار سانىنىڭ ٶسۋٸ ۇلتتىق ۆاليۋتانىڭ ەلسٸرەۋٸنە ەكەلەدٸ دەسە, بٸرٸ – ەلەمدٸك ەكونوميكانىڭ جەنە كٶمٸرسۋتەكتەرگە سۇرانىستىڭ قالپىنا كەلۋٸنە قاراي ونىڭ نىعايۋىن كٷتۋدە. ەركٸن ٶزگەرمەلٸ رەجيمدە ۇلتتىق ۆاليۋتا بۇرىنعىداي مۇناي باعاسىنا تەۋەلدٸ», – دەدٸ ەلييا مولدابەكوۆا.
ونىڭ ايتۋىنشا, ەنەرگييا تاسىمالداۋشىلار نارىعىندا جاھاندىق تۇتىنۋدىڭ تٶمەندەۋٸنەن تۋىنداعان ايقىنسىزدىق ەلٸ دە جوعارى. جەكەلەگەن ەلدەر, مىسالى, ليۆييا ٶندٸرٸستٸ ارتتىرۋىنا قاراماستان, وپەك+ ۇيىمى ٶندٸرٸستٸ ازايتۋ جٶنٸندە الدىن الا كەلٸسٸلگەن تالاپتاردى ۇستانۋ جەنە مۇناي نارىعىن قايتا تەڭدەستٸرۋ تۋرالى ايتىپ وتىر.
ٸرٸ ٶندٸرۋشٸلەر اراسىنداعى كەلٸسپەۋشٸلٸك وسى جىلدىڭ باسىندا مۇناي باعاسىنىڭ كٷرت قۇلدىراۋىنا ەكەلگەنٸن ەسكەرە وتىرىپ, وپەك+ ٶندٸرۋشٸ ەلدەر اراسىنداعى قازٸرگٸ ٷيلەستٸرۋ ٸرٸ قاتىسۋشىلار جاڭا ناقتى شىندىقتى تٷسٸنەدٸ دەپ ويلاۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. قىتاي ەكونوميكاسىنىڭ بٸرتٸندەپ قالپىنا كەلۋٸ تۋرالى بەلگٸلەر دە ەنەرگييا تاسىمالداۋشىلار نارىعىنا قولداۋ كٶرسەتەدٸ.
«نەگٸزگٸ ەكسپورتتىق تاۋار باعاسىنىڭ سەرپٸنٸنەن باسقا, تەڭگە ەلەمدٸك ەكونوميكاداعى جالپى ٷردٸستەرگە ۇشىراعىش. كٶپتەگەن دامۋشى ەلدەر جاھاندىق سۇرانىستىڭ قۇلدىراۋىنا بايلانىستى ەكسپورتتىڭ تٶمەندەۋٸنە شىداۋعا مەجبٷر. بۇعان جاۋاپ رەتٸندە ٷكٸمەتتەر دامىعان ەلدەرمەن سالىستىرعاندا شامالى اۋقىمدا بولسا دا, فيسكالدىق جەنە مونەتارلىق شارالار قابىلداۋدا», – دەدٸ ول.
ينۆەستورلاردىڭ تەۋەكەل دەرەجەسٸنٸڭ جالپى تٶمەندەۋٸنە جەنە اقش-تاعى ىنتالاندىرۋ شارالارى بويىنشا بەلگٸسٸزدٸككە بايلانىستى ەلەمدٸك نارىقتارداعى جەكەلەگەن كەزەڭدەردە دوللاردىڭ نىعايۋى دامۋشى ەلدەردٸڭ ۇلتتىق ۆاليۋتالارىنا قوسىمشا قىسىم كٶرسەتۋدە.
قازاقستان باسقا ەلدەرمەن سالىستىرعاندا ٷكٸمەت پەن ۇلتتىق بانكتٸڭ قۋاتتى فيسكالدىق قولداۋىنىڭ جەنە ەكونوميكانى قولداۋ ٷشٸن ۋاقتىلى شارالار قابىلداۋىنىڭ نەتيجەسٸندە ورنىقتى پوزيتسيياعا يە.
سونىمەن قاتار, ول COVID-19-دىڭ ەكٸنشٸ تولقىنىنىڭ ەلەمدٸك ەكونوميكاعا ەسەرٸ تۋرالى ساراپشىلاردىڭ بولجامىنا توقتالدى.
«ەۋروپادا اۋىرۋدىڭ جاڭا جاعدايلارى تۋرالى حابارلامالار اياسىندا كوروناۆيرۋستىڭ ەكٸنشٸ تولقىنى تۋرالى قاۋٸپتەنۋدٸڭ ساقتالۋىنا قاراماستان, اعىمداعى ەلەمدٸك ستاتيستيكا ەمدەلۋشٸلەردٸڭ ٷلكەن پايىزىمەن, سونداي-اق ٶلٸم-جٸتٸمنٸڭ تٶمەندٸگٸمەن ەرەكشەلەنەدٸ. كەيبٸر ەكونوميستەر ٸندەتتٸڭ باقىلاۋعا الىنىپ كەلە جاتىر دەپ ەسەپتەيدٸ جەنە اۋىراتىندار سانىنىڭ ازايۋىن كٷتۋدە. بۇل تيٸسٸنشە ەكونوميكاعا قاتتى ەسەر ەتپەيدٸ», – دەدٸ ۇلتتىق بانك تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى.
حالىقارلىق ۆاليۋتالىق قور جاز مەزگٸلٸندەگٸ بولجامدارمەن سالىستىرعاندا ەلەمدٸك ەكونوميكانىڭ دامۋى جٶنٸندە اناعۇرلىم وپتيميستٸك بولجام جاسادى. قور ەلەمدٸك جالپى ٸشكٸ ٶنٸمنٸڭ الدىڭعى بولجام بويىنشا 4,9%-عا تٶمەندەۋگە قارسى 4,4%-عا تٶمەندەيتٸنٸن كٷتۋدە. كٶپتەگەن دامىعان جەنە دامۋشى ەلدەر وڭ تٷزەتۋدەن ٶتتٸ.
قازاقستاننىڭ جالپى ٸشكٸ ٶنٸم سەرپٸنٸ بويىنشا حالىقارالىق ۆاليۋتالىق قورىنىڭ 2020 جەنە 2021 جىلدارعا ارنالعان بولجامى ٶزگەرگەن جوق جەنە تيٸسٸنشە ( - ) 2,7% جەنە (+) 3%-دى قۇرايدى.
