قىتايدىڭ ۋحان قالاسىنان كوروناۆيرۋس ينفەكتسيياسى تارالىپ كەتكەلٸ بەرٸ ەلەم ەلدەرٸ توسىننان كەلگەن قاۋٸپتٸڭ الدىن الۋدىڭ بارلىق امالىن قاراستىرىپ, تيٸستٸ شارالاردى قابىلداۋعا تىرىسۋدا. ەيتسە دە دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترٸ ەلجان بٸرتانوۆ 5 ناۋرىزداعى قولدا بار مەلٸمەتكە ساي قاۋٸپتٸ ۆيرۋستىڭ 79 ەلدە تٸركەلگەنٸن مەلٸم ەتتٸ. اپتالاپ اۋقىمى ارتىپ كەلە جاتقان كوروناۆيرۋس ينفەكتسيياسىن جۇقتىرعانداردىڭ ەلەم بويىنشا 100 مىڭعا جۋىقتاۋى – قازاقستاندى ساقتىق شارالارىن كٷشەيتۋگە مەجبٷرلەپ وتىر.
ەلجان بٸرتانوۆ: كوروناۆيرۋس قازاقستاندا تٸركەلگەن جوق
جالپى كوروناۆيرۋس جايلى ەل ٸشٸندە تاراعان الىپقاشپا ەڭگٸمەلەر جاۋاپتى ورگانداردىڭ, ەسٸرەسە دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ ماماندارىن ەبدەن زەرەزاپ قىلعان سەكٸلدٸ. ەيتسە دە جالعان اقپاراتتىڭ كٶپتٸگٸ دە قاۋٸپتٸ ۆيرۋستىڭ قازاقستانعا «مٸنە كٸرٸپ قويعانىن» كٷنبە-كٷن تاراتىپ, ەيگٸلٸ اكتەر دجەكي چانعا دا «كوروناۆيرۋس جۇقتىرىپ» قويعانى بار. بۇل جاعداي باسپاسٶز مەسليحاتىن ٶتكٸزگەن سايىن «تەك رەسمي اقپاراتتارعا سٷيەنۋدٸ سۇراعان» باس سانيتارلىق دەرٸگەر جانداربەك بەكشيننٸڭ دە, مينيستر ەلجان بٸرتانوۆتىڭ دا جٷيكەسٸن ەبدەن جۇقارتقان بولۋى كەرەك.
«كوروناۆيرۋسقا قاتىستى كٷندەلٸكتٸ اقپاراتتاردى ۋاقتىلى بەرٸپ جاتىرمىز. ٶكٸنٸشكە قاراي, سوعان قاراماستان حالىق اراسىندا, ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردەن ەرتٷرلٸ مەلٸمەتتەر كەلۋدە. مىسالى, بٷگٸن ۋاتساپتا «نۇر-سۇلتاندا ەكٸ قىتاي ازاماتى قايتىس بولدى» دەگەن, كەشە «الماتىدا اۋرۋ قىتاي ازاماتتارى ەمدەلٸپ جاتىر» دەگەن دە جالعان اقپارات تارادى. ٶڭٸرلەردەن دە وسىنداي اقپارات قارشا بورايدى. بٸزدٸڭ نەگٸزگٸ مٸندەتٸمٸز – ەلٸمٸزدەگٸ تٷرلٸ اۋرۋدان, ينفەكتسييادان قورعاۋ, اشىق ەرٸ تولىق اقپارات بەرۋ», - دەدٸ مينيستر 5 ناۋرىزدا وكق-دا ٶتكەن باسپاسٶز مەسليحاتىندا بۇل سۇراقتارعا جاۋاپ بەرۋدەن شارشاعانىن بٸلدٸرٸپ.
ەلجان بٸرتانوۆ ايتىپ ٶتكەندەي قازٸرگٸ ۋاقىتتا كوروناۆيرۋس ينفەكتسيياسى بويىنشا قىتايدا 80 مىڭنان استام ناۋقاس تٸركەلگەن. ناۋرىزدىڭ 4-نەن 5-نە قاراعان كٷنٸ اۋرۋ ٶسٸمٸ قىتايدا 0,18 پايىزدى كٶرسەتكەن. ەيتسە دە ستاتيستيكا ٷرەي تۋدىرعانىمەن ٷمٸت تۋدىرارلىق مەلٸمەت تە جوق ەمەس.
«قىتايدا اۋرۋحانالاردان شىققان ازاماتتاردىڭ سانى 52 مىڭنان استى. ياعني بٷكٸل ناۋقاستىڭ 65 پايىزى ەمدەلٸپ شىقتى. ٶكٸنٸشكە قاراي, دٷنيە جٷزٸندەگٸ 79 مەملەكەتتە 14 مىڭنان استام ناۋقاس تٸركەلدٸ. قازٸرگٸ تاڭدا قازاقستاندا كوروناۆيرۋس ينفەكتسيياسىمەن ناۋقاستانعان ادامدار تٸركەلمەدٸ. مۇنداي دياگنوز ەلٸ ەشكٸمگە قويىلعان جوق», - دەدٸ كەسٸپ پٸشتٸ مينيستر.
قازاقستان قانداي ساقتىق شارالارىن قابىلداپ جاتىر?
وسى جىلدىڭ 29 قاڭتارىندا قر ٷكٸمەتٸ جانىنداعى ۆەدومستۆوارالىق كوميسسييا قازاقستان اۋماعىندا كوروناۆيرۋستىڭ تارالۋىنا جول بەرمەۋ بويىنشا بٸرقاتار قوسىمشا قورعانۋ شارالارىن قابىلدادى. اتاپ ايتقاندا, 29 قاڭتاردان باستاپ قر مەن قحر اراسىندا جولاۋشىلار اۆتوبۋسىنىڭ تاسىمالى, ەكٸنشٸدەن, 2020 جىلعى 1 اقپاننان باستاپ قر مەن قحر اراسىندا جٷرەتٸن جولاۋشىلار پويىزدارىنىڭ باعدارى, 2020 جىلعى 3 اقپاننان باستاپ ەكٸ ەل اراسىنداعى جٷيەلٸ ەۋە قاتىناسى ۋاقىتشا توقتاتىلدى. سونىمەن قاتار ٷكٸمەت قحر ازاماتتارىنا ۆيزا بەرۋدٸ توقتاتىپ, 2020 جىلعى 4-8 اقپان ارالىعىندا حالىقارالىق تەننيس فەدەراتسيياسىنىڭ فەدەراتسييا كۋبوگىنىڭ ٸرٸكتەۋ ماتچتارىن قحر-دىڭ دۋنگۋان قالاسىنان نۇر-سۇلتان قالاسىنا اۋىستىرۋ تۋرالى ۇسىنىسىن قابىلدامادى. سونداي-اق 2020 جىلعى 12-16 اقپان ارالىعىندا سۋ دوبىنان ازييا ٸرٸكتەۋ چەمپيوناتى ٶتكٸزٸلمەيتٸن بولدى.
ەيتسە دە كوروناۆيرۋس بويىنشا ەلەمدٸك احۋال ٷكٸمەتتٸ بۇل شەكتەۋلەردٸ قايتا كٷشەيتۋگە بٸرنەشە مەرتە مەجبٷرلەپ وتىر. 2 ناۋرىزدا ٶتكەن ٷكٸمەتتٸڭ كەزەكتٸ وتىرىسىندا قازاقستان اۋماعىندا كوروناۆيرۋس ينفەكتسيياسىنىڭ تارالۋىنا جول بەرمەۋ شارالارى قارالدى. ياعني بيىلعى جىلدىڭ 1 ناۋرىزىنان باستاپ قر باس مەملەكەتتٸك سانيتارلىق دەرٸگەرٸنٸڭ قاۋلىسىمەن بٸرٸنشٸ ساناتتاعى ەلدەر قاتارىنا قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىمەن قاتار, يران, وڭتٷستٸك كورەيا, جاپونييا, يتالييا, گونكونگ (قحر), تايۆان (قحر) جەنە ماكاو (قحر) جاتقىزىلدى.
«قحر مەن يراننان كەلگەن ازاماتتار مٸندەتتٸ تٷردە 14 كٷندٸك كارانتينگە جاتقىزىلىپ, اۋرۋحانادان شىققاننان كەيٸن قوسىمشا 10 كٷن ٸشٸندە مەديتسينالىق باقىلاۋدا بولادى», - دەدٸ دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترٸ ٷكٸمەت وتىرىسىندا.
بٸرٸنشٸ ساناتتاعى قالعان ەلدەردەن كەلگەن (وڭتٷستٸك كورەيا, جاپونييا, يتالييا, گونكونگ (قحر), تايۆان (قحر) جەنە ماكاو) ازاماتتار 14 كٷنگە تۇرعىلىقتى جەرٸ بويىنشا كارانتينگە ورنالاستىرىلادى. بٸراق سانيتارلىق قىزمەتتٸڭ شەشٸمٸ بويىنشا بۇل ادامدار مەديتسينالىق ۇيىمداعى كارانتينگە اۋىستىرىلۋى مٷمكٸن. ەكٸنشٸ ساناتتاعى ەلدەردەن كەلگەن ازاماتتار 14 كٷن ٸشٸندە تۇرعىن جەرٸ بويىنشا مەديتسينالىق باقىلاۋدا بولىپ, قوسىمشا 10 كٷن بويى قوڭىراۋ شالۋ ارقىلى قاشىقتىقتان باقىلاۋعا الىنادى. ٷشٸنشٸ ساناتتاعى ەلدەردەن كەلگەن ازاماتتار 24 كٷن ٸشٸندە قوڭىراۋ شالۋ ەدٸسٸمەن قاشىقتان باقىلانادى.
ال كٷنٸ كەشە يندۋسترييا جەنە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ ۆيتسە-مينيسترٸ بەرٸك قاماليەۆ قازاقستانعا كەلەتٸن جولاۋشىلاردىڭ تاسىمالىن شەكتەۋ بويىنشا جاڭا شارالاردىڭ ەنگٸزٸلەتٸنٸن مەلٸم ەتتٸ. ونىڭ ايتۋىنشا, 8 ناۋرىزدان باستاپ 1-شٸ ساناتتاعى ەلدەردٸڭ ازاماتتارى قازاقستانعا كٸرە المايدى. قازاقستان بٸرٸنشٸ ساناتقا كٸرگٸزگەن ەلدەردٸڭ ٸشٸندە – وڭتٷستٸك كورەيا دا بار. الايدا بۇل شەكتەۋدٸڭ سول ەلدەگٸ قازاقستان ازاماتتارىنا قاتىسى جوق.
سونىمەن قاتار قۇرىق جەنە اقتاۋ پورتتارى يران مەن ەزەربايجاننان اۆتوپارومداردى ۋاقىتشا قابىلدامايتىن بولدى.
دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸ: كارانتينگە تٷسٸنٸستٸكپەن قارايىق
«شەكتەۋ بولۋى تيٸس. كٶپتەگەن ەل شەكتەۋدٸ ەنگٸزەدٸ. 4 ناۋرىزدا بٸرٸنشٸ ساناتتاعى ەلدەردەن كەلگەن شەتەل ازاماتتارى ٷشٸن شەكتەۋلەر ەنگٸزٸلدٸ. جولاۋشىلار اعىنىن قىسقارتۋ ٷشٸن وسىنداي نورمالار كٷشٸنە ەندٸ. ٶكٸنٸشكە قاراي, بٸزدٸڭ ازاماتتارىمىز ەسكەرتۋ مەن قاۋٸپ-قاتەرگە قاراماي, باسقا ەلدەرگە, ەسٸرەسە, بٸرٸنشٸ ساناتتاعى ەلدەرگە شىعۋلارىن قويار ەمەس. ەسٸرەسە, بٸزدٸڭ ازاماتتار كٶپ باراتىن وڭتٷستٸك كورەيانى ەرەكشە اتاپ ٶتكٸم كەلەدٸ. اۋرۋ كەڭ تارالىپ كەلە جاتقاندىقتان بٸرتٸندەپ شەكتەۋ شارالارىن ەنگٸزۋدەمٸز. سوندىقتان بٸز العاشقى كٷندەردەن باستاپ ازاماتتارىمىزدى بۇل ەلدەرگە بارماۋعا شاقىردىق. بٸزدٸ بيزنەسكە كەدەرگٸ كەلتٸردٸ دەگەن سىڭايدا سىنعا الدى. بٸراق بۇل ۇسىنىستار ازاماتتارىمىزدى قورعاۋعا باعىتتالعان», - دەدٸ ەلجان بٸرتانوۆ كەشە وكق-دا ٶتكەن باسپاسٶز كونفەرەنتسيياسىندا.
مينيستردٸڭ ايتۋىنشا, ەسكەرتۋگە قاراماستان كەتٸپ قالعان ازاماتتار ەلگە كەلگەن كەزدە شەكتەۋ شارالارىنا دايىن بولۋى تيٸس. بۇل دەنساۋلىق ساقتاۋ كودەكسٸنە سەيكەس زاڭدى قادام. وسى ستاندارتتاردى بۇزعانى ٷشٸن جاۋاپكەرشٸلٸك تە قاراستىرىلعان.
«شەكتەۋلەر ەنگٸزٸلگەنٸمەن بٸز ەردايىم باسقا ەلدەردٸڭ ەۋە كومپانييالارىنا ىقپال ەتە المايمىز. سوندىقتان حالىقتى قورعاۋ ماقساتىندا بٸزگە كەلٸپ جاتقان ازاماتتاردى دەپورتاتسييالاۋعا دەيٸنگٸ ەرەكەتتٸ جاساۋعا, جەر اۋدارۋدى جٷزەگە اسىرۋعا قۇقىعىمىز بار. اتاپ ايتقاندا, 4-ٸ كٷنٸ باە-دەن بورت كەلدٸ. وندا قحر-دىڭ ەكٸ ازاماتى بار بولىپ شىقتى. بٸز ولاردى وقشاۋلاپ, باقىلاپ, قىتايعا جٸبەردٸك. باسقا ەلدەر دە وسىنداي شارالاردى قابىلداۋدا. بۇل ٷيلەسٸمدٸ ساياسات», - دەدٸ مينيستر.
دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترٸنٸڭ ايتۋىنشا قازٸرگٸ تاڭدا قازاقستاندا 992 ادام كارانتيندە (5 ناۋرىزدا وڭتٷستٸك كورەيادان كەلگەن 100 اداممەن قوسقاندا 1092 ادام) جاتىر. ونىڭ ٸشٸندە وقشاۋلانعاندار دا, ٷي جاعدايىندا كارانتيندە جاتقاندار دا بار. 2 جەنە 3 ساناتتار بويىنشا, ياعني تۇرعىلىقتى مەكەنجاي تۇرعىسىنان 7515 ادام, جالپى 8 مىڭعا تارتا ادام دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ باقىلاۋىنا الىنعان.
دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترٸ ەلجان بٸرتانوۆ كوروناۆيرۋس ينفەكتسيياسىنىڭ تارالۋىنا جول بەرمەۋ ماقساتىندا قانداي بۇقارالىق ٸس-شارالار ٶتكٸزٸلمەيتٸنٸن دە ايتىپ بەردٸ. مينيستردٸڭ سٶزٸنە قۇلاق اسساق, ەڭ بٸرٸنشٸ كەزەكتە مەرەكەلٸك ٸس-شارالار بولمايدى. باسپاسٶز مەسليحاتتارى مەن كٶپتەگەن سايىس ۇيىمداستىرىلمايدى.
ەلجان بٸرتانوۆ كوروناۆيرۋس ينفەكتسيياسىنا بايلانىستى حالىقارالىق ەۋە رەيستەرٸمەن ۇشقاندا كارانتينگە جاتۋعا مٸندەتتەلگەن جولاۋشىلاردى سابىرعا شاقىرادى. سەبەپتٸڭ دە سالماقتى ەكەنٸن كٷنبە-كٷن قۇبىلعان ستاستيستيكا كٶرسەتٸپ وتىر.
«بٸزدە ازاماتتار ٷشٸن تاماقپەن قامتاماسىز ەتەتٸن جەنە سانيتارلىق نورمالارعا ساي كەلەتٸن ورىندار جەتكٸلٸكتٸ. كارانتينگە جاتقىزعان ازاماتتار اۋرۋ ادامدار ەمەس. ولار دەنٸ ساۋ ادامدار. سول ٷشٸن كارانتينگە تٷسٸنٸستٸكپەن قاراۋ كەرەك», - دەيدٸ ەلجان بٸرتانوۆ.
