بٷكٸل تٷركٸ دٷنيەسٸنٸڭ عاجايىبى – رۋنا-بٸتٸك جازۋى تۋرالى كٶپتەن بەرٸ ايتىپ كەلەمٸز. ول باعا جەتپەس رۋحاني قۇندىلىق, ۇلى دالا ٶركەنيەتٸنٸڭ جويقىندىعىن پاش ەتەتٸن ادامزاتتىق دەڭگەيدەگٸ كەرەمەت. كٶك تٷرٸكتەرٸنٸڭ ەرلٸگٸ مەن ٶرلٸگٸ, قايعىسى مەن مۇڭى, ارمانى مەن اڭساۋى, اماناتى مەن ٶسيەتٸ ٶرٸلگەن كيەلٸ مۇرا. اتا-بابالارىمىزدىڭ سوناۋ ەرتە عاسىرلاردىڭ ٶزٸندە ادامزاتتىڭ بٸر قاپتالى قييالداي دا الماعان, تاعى بٸر بٶلٸگٸ ەندٸ-ەندٸ ەڭسەرە باستاعان جازبا مەدەنيەتتٸڭ كٶشٸن تٷزەگەندٸگٸنٸڭ جارقىن ايعاعى.
سول قارييا عاسىرلارداعى ايبىندى دا ابزال بابالارىمىزعا, ۇرانداپ دٷبٸر سالعاندا قاپتاعان قالىڭ جاۋدى شىبىن جاننان تٷڭٸلتكەن ايبىندىلارىمىزعا, باسى بارلار يٸلٸپ, تٸزەسٸ بارلار بٷگٸلگەن قاھارماندارىمىزعا تاعزىم ەتٸپ جٷرسەك, ٶتكەنگە قۇرمەت, بٷگٸنگە عيبرات سول ەمەس پە?!
الايدا, ولاي جاساي الماي جٷرمٸز. «سوناۋ باستان, و باستان, جارالعالى قارا جەر, جارالعالى كٶك اسپان, ادامزاتتان باعى اسقان» ەستەمي مەن بۋمىن, كٷلتەگٸن مەن بٸلگە قاعاندار جايلى تاريحتى ٸزدەگەندە عانا ەسكە الامىز. سودان كەيٸن بەلگٸلٸ-بەلگٸسٸز مەرزٸمگە ۇمىتامىز. ولار ەرتە عاسىرلارىمىزدىڭ اسقاقتىعىن ايعاقتاپ تاس تۇعىرلاردا زاڭعارلانىپ تۇرعان جوق. نەگٸزٸمٸزدٸ قالاعان, تەگٸمٸزدٸ تٷگەندەگەن سول جويقىندار تۋرالى كٶسٸلە بايانداعان كٶركەم تۋىندىلار دا, جوتالى فيلمدەر دە جوق. «ٶلٸمشٸ حالىقتى قوڭدى ەتكەن, جالاڭاش حالىقتى توندى ەتكەن, اش حالىقتى توق ەتكەن, از حالىقتى كٶپ ەتكەن» سول كەمەڭگەرلەردٸڭ رۋحى: – بۇل قالاي? – دەپ جٷرمەگەي.
سولاي نالىماۋىن ويلاپ, الىس دەۋٸردەگٸ كەرەمەتٸمٸزدٸ قۇرمەتتەيٸك دەپ, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ٷكٸمەتٸنە ەكٸ رەت ۇسىنىسپەن شىققانبىز. ٸرگەدەگٸ رەسەي, بٷكٸل سلاۆيان دٷنيەسٸ رۋنا-بٸتٸك جازۋىنان كەيٸن پايدا بولعان, بۇلعار بٸلگٸرلەرٸ جاساعان كيريلليتسانى جاپپاي قادٸرلەپ, جىل سايىن ارناۋلى كٷنٸن دٷرٸلدەتٸپ ٶتكٸزٸپ جاتقاندا اۋزىمىزدى قۋ شٶپپەن سٷرتٸپ وتىرعانىمىز جاراماس, كٶنەنٸ جاڭعىرتايىق, ٸرگەلٸ ەل ەكەنٸمٸزدٸ تانىتايىق دەگەنبٸز.
قايتا-قايتا ايتقان سوڭ اتقارۋشى بيلٸك وڭ شەشٸمگە كەلٸپ, مەدەنيەت جەنە اقپارات مينيسترلٸگٸ 2014 جىلدىڭ رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتٸنە رۋنا-بٸتٸك جازۋىن اتاپ ٶتۋ ٷشٸن قارجى بٶلۋ تۋرالى نەگٸزدەمەلەردٸ ۇسىنعان بولاتىن. سٶيتٸپ, اتالعان مينيسترلٸكتٸڭ 2014, 2015, 2016 جىلدارعا ارنالعان بيۋدجەتٸنە بٸزدٸڭ تٸلەك-تالابىمىز «تٷركٸ جازبالارى مەن مەدەنيەتٸ كٷنٸ» اتاۋىمەن ەنگەن ەدٸ. كٷلتەگٸن, بٸلگە قاعان, تۇي-ۇقىق, قۇٷلٸ-چور, تەركٸن سەكٸلدٸ ٸرٸ ۇستىندارداعى جازۋلاردىڭ, ولاردان بٶلەك 96 جازۋدىڭ, تايحور-چۋلۋ جارتاسىنداعى 30 جازۋدىڭ ٸشٸندەگٸ ۇلى جازۋ – رۋنا-بٸتٸك جازۋى بٸزدٸڭ بٷگٸنگٸ رۋحاني ٶمٸرٸمٸزگە وسىلايشا قايتا ورالعان-دى.
وسى يگٸ قادامدى ودان ەرٸ دەيەكتەي تٷسەيٸك دەپ, 2013 جىلعى 12 جەلتوقساندا پارلامەنت مەجٸلٸسٸنٸڭ داريعا نۇرسۇلتانقىزى نازارباەۆا باسقارعان ەلەۋمەتتٸك-مەدەني دامۋ كوميتەتٸنٸڭ ۇيىمداستىرۋىمەن ەۋرازييا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸندە كەڭەيتٸلگەن كەڭەس ٶتكٸزٸلدٸ.
كەڭەستە اتالعان ٶزەكتٸ مەسەلە حاقىندا ويىمىزدى ورتاعا سالىپ, بٸرنەشە جاناما ۇسىنىستار دا ايتتىق. كٷلتەگٸن كەشەنٸن رەسەي زەرتتەۋشٸسٸ ن.يادرينتسەۆ العاش تاۋىپ, ەلەمنٸڭ نازارىن اۋدارسا, ونداعى تاڭبالاردى تۇڭعىش تاراتىپ وقىعان, «رۋنيكا» اتالعان كٶنە مەتٸندٸ سٶيلەتكەن دانييا عالىمى, كوپەنگاگەن ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ سالىستىرمالى تٸل بٸلٸمٸ كافەدراسىنىڭ پروفەسسورى ۆيلگەلم تومسەن ەكەنٸن, تٷركٸ مەدەنيەتٸنە وسىنداي ايرىقشا ەڭبەك سٸڭٸرگەن عۇلامانىڭ ەسٸمٸن استاناداعى بٸر كٶشەگە بەرسەك, قۇبا-قۇپ ەمەس پە دەگەنبٸز.
اسىلىندا, بۇل ەدٸلدٸك ەرٸ قارييا تاريحىڭدى سٶيلەتكەن عالىمعا بٷكٸل تٷركٸ دٷنيەسٸنٸڭ اتىنان جاسالعان قۇرمەت بولار ەدٸ عوي. الايدا, ۇسىنىس ەلٸ كٷنگە دەيەكتەلگەن جوق. ونىڭ ەسەسٸنە شەتەلدەر استانالارى مەن قايراتكەرلەرٸنٸڭ ەسٸمدەرٸ بەرٸلگەن كٶشەلەردٸڭ قاتارى جىل ساناپ تولىعىپ كەلەدٸ.
بۇل ۇسىنىستاردى «ەگەمەن قازاقستان» گازەتٸ ارقىلى بٸلٸم جەنە عىلىم, مەدەنيەت جەنە سپورت مينيسترلٸكتەرٸنٸڭ ەسٸنە سالساق ەلٸ دە ويلانار دەپ ٷمٸتتەنەمٸز.
ەۋرازييا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸندە ٶتكەن, جوعارىدا اتالعان كەڭەستە رۋنا-بٸتٸك جازۋىن جىل سايىن قاي كٷنٸ اتاپ ٶتۋ كەرەكتٸگٸ جايلى تٷرلٸ پٸكٸرلەر ايتىلدى. كٷلتەگٸن كٶك تاسىنىڭ كٶشٸرمە نۇسقاسى ەلگە جەتكٸزٸلگەن كٷندٸ ەسكەرۋ كەرەك شىعار دەگەن وي ورتاعا تٷستٸ. ونى بەلگٸلٸ عالىم مىرزاتاي جولداسبەكوۆ قۇپتاپ, سول كٷندٸ, ياعني 18 مامىردى بەلگٸلەۋدٸ ۇسىندى. كەڭەسكە قاتىسۋشىلار بٸراۋىزدان كەلٸستٸ. دەل وسى كٷنٸ, 2001 جىلى تاريحي مۇرا ەلگە ەكەلٸنٸپ, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قاتىسۋىمەن ەۋرازييا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ تٶرٸنە قوندىرىلعان بولاتىن.
وسىنداي سىندارلى جولدان ٶتكەن وي-تالاپ ەندٸ ناقتى جٷزەگە اسىرىلۋى كەرەك. تيٸستٸ مينيسترلٸكتەر, جالپى اتقارۋشى بيلٸك كەيٸنگە ىسىرا بەرمەي, ناقتى ٸسكە كٸرٸسەتٸن كەز جەتتٸ. زامانىندا الىس-جاقىنعا ىقپالدى بولعان, ەل قۇراعان اتا-بابالارىمىزعا تاريح تا, بٷگٸنگٸ ەستٸ عاسىر دا ريزا. سول بٸر قارييا دەۋٸر, كٶكتٷرٸكتٸڭ الىپتارى مەن الدييارلارى ەندٸ بٸزگە ريزا بولسىن. كٶنە مۇرانى, كيەلٸ مۇرانى قاستەرلەيٸك.
الدان سمايىل,
جازۋشى, مەملەكەتتٸك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى
"ەگەمەن قازاقستان" گازەتٸ
