قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ ن.ە. نازارباەۆقا
ٷندەۋ
اسا مەرتەبەلٸ ەلباسى!
سٸزگە ٷندەۋ جاساۋىمىزعا باستى تٷرتكٸ – 25 جىلدىق تەۋەلسٸزدٸگٸمٸزدٸڭ قۇنى مەن قادىرى.
قازاقستان تمد كەڭٸستٸگٸندەگٸ ەڭ سوڭىنان تەۋەلسٸزدەنگەن ەل بولسا دا, بوداندىق بۇعاۋىنان بوساۋعا ەڭ العاش ٷندەگەن بٸزدٸڭ حالقىمىز ەدٸ. ٶزٸڭٸزگە مەلٸم, ەگەمەن بولۋىمىزدىڭ حح عاسىر سوڭىنداعى بٸردەن بٸر جارقىن كٶرٸنٸسٸ 1986 جىلعى جەلتوقسان وقيعاسىنان باستاۋ الادى. بۇل وقيعاعا ٶزٸڭٸز دە لايىقتى باعاسىن بەرٸپ ٶتتٸڭٸز.
ودان بەرگٸ كەزەڭدە, ەلٸمٸز ازاتتىق ٷشٸن كٷرەس جولىنا تٷسەردە ساياسي ساحناعا «ازات» قوزعالىسى شىقتى. كەزٸندە بٸرنەشە جٷز مىڭ ادامدى قامتىعان بۇل ۇيىم جەرٸمٸزدٸڭ تۇتاستىعىنا ٶزٸنٸڭ تاريحي ٸزٸن قالدىرعانى تاعى دا مەلٸم جەنە وعان دا ٶزٸڭٸز جاقسى باعا بەردٸڭٸز. ول – 1991 جىلعى ورال وقيعاسى بولاتىن. سونىڭ باعاسى رەتٸندە قوزعالىس باسشىلىعىندا بولعان جاسارال قۋانىشەلينگە ٶز قولىڭىزبەن كەزٸندە «پاراسات» وردەنٸن دە تابىس ەتتٸڭٸز.
دەسەك تە, ۇلتتىڭ ۇلىق دەۋٸرٸنە ٶز ٷلەسٸن قوسقان «ازات» قوزعالىسى تاريح عىلىمى تاراپىنان دا, ساياسي سالادان دا ٶزٸنٸڭ تولىق باعاسىن العان ەمەس. مەسەلە, ۇيىمنىڭ تاريحي رٶلٸنٸڭ باعالانۋىندا تۇرعان جوق, ەڭ الدىمەن ەلٸمٸزدٸڭ تەۋەلسٸزدٸك الۋى مەن ونىڭ قالىپتاسۋىنا ٷلەس قوسقان كٷشتەردٸڭ تاريحتان ٶز ورنىن الۋى – ازاتتىعىمىزدىڭ باعالانۋى, قادىرى مەن قاسيەتٸنٸڭ كٶرسەتكٸشٸ ەكەندٸگٸندە. ەلدٸڭ تەۋەلسٸزدٸگٸ ٶزٸڭٸز باستاعان ساياسي تۇلعالاردىڭ جانقييارلىق قايراتكەرلٸگٸمەن بٸرگە, ازاتتىق جولىنداعى تٷرلٸ كەزەڭدە تاريحتان ورىن العان ۇيىمدار مەن قوزعالىستاردىڭ, توپتاردىڭ ەرەن ەرلٸگٸمەن ٶلشەنەدٸ. ٶكٸنٸشكە وراي, ادامزات مويىنداعان بۇل قاعيدا بٸزدٸڭ ەگەمەن بولعان 25 جىلدىق قىسقا تاريحىمىزدا ەزٸرگە تولىق ەسكەرٸلمەي كەلەدٸ. ازاتكەرلەردٸڭ ماداقسىز قالۋى ازاتتىعىمىزدىڭ بوياۋىن سولعىنداتىپ تۇرعانىن ەسكەرگەنٸڭٸز ابزال بولار ەدٸ.
وسى اتالعان جايتتاردى ەسكەرە وتىرىپ, قۇرمەتتٸ پرەزيدەنت مىرزا, سٸزدٸڭ نازارىڭىزدى ٶزٸندٸك قاراپايىم دا شىنايى بەينەسٸمەن ەرەكشەلەنەتٸن حاسەن كەرٸپجانۇلى قوجاحمەت تۇلعاسىنا اۋدارعىمىز كەلەدٸ. بۇل كٸسٸ - ٶتكەن عاسىردىڭ 70-جىلدارىنىڭ ٶزٸندە الاشتىڭ ازاتتىعى جولىندا ساياسي ديسسيدەند بولعان بٷگٸنگٸ كٶزٸ تٸرٸ ازاتكەر ساياساتشى. حاسەن كەرٸپجانۇلى سوڭعى 25 جىل بويى تىنباستان ەل مەن ۇلتتىڭ مٷددەسٸ جولىندا تٷرلٸ جولداردان ٶتٸپ, قايراتكەرلٸك تانىتىپ كەلەدٸ. ول – قازاق حالقىنىڭ ازاتتىعى جولىندا تۋ ۇستاۋعا تالپىنعان حح عاسىر سوڭىنداعى قاھارمانداردىڭ بٸرەگەيٸ دەۋگە ەبدەن تۇراتىن تۇلعا. ول - جەلتوقسان ەرەۋٸلٸنٸڭ ەرەكشە قاتىسۋشىسى, «ازات» قوزعالىسىنىڭ ايتۋلى جەتەكشٸلەرٸنٸڭ بٸرٸ.
سٸزدەن ەلٸمٸزدٸڭ تەۋەلسٸزدٸگٸنٸڭ 25 جىلدىق مەرەيٸ قارساڭىندا قوجاحمەت كەرٸپجانۇلى حاسەنگە «حالىق قاھارمانى» اتاعىن بەرگەنٸڭٸزدٸ قالايمىز. بۇل اتاق حاسەن كەرٸپجانۇلىنا دەگەن باعا ەمەس, ەڭ ەۋەلٸ وسى جولدا ەڭبەكتەنٸپ, قايراتتانىپ, جٸگەرلەنە ٷلەس قوسقان مىڭداعان وتانداستارىمىزدىڭ ٸشٸنەن ونىڭ وقشاۋ كٶرٸنگەن جانقييارلىعى مەن وتانشىلدىعىنىڭ شىنايى بەينەسٸ مەن تۇلعاسىنا دەگەن باعا بولاتىندىعى سٶزسٸز. سول ارقىلى سٸز اسا قادىرلى دا اياۋلى تەۋەلسٸزدٸگٸمٸزدٸ ارداقتاۋدىڭ ٷلگٸسٸن قوعامىمىز الدىندا عانا ەمەس, تاريح الدىندا پاش ەتكەنٸڭٸز بولار ەدٸ. بۇل شەشٸم سٸزدٸڭ تاراپىڭىزدان جالپى ۇلت ازاتكەرلەرٸنە دەگەن تاريحي ەدٸلەتتٸ باعا بولارى سٶزسٸز.
قۇرمەتپەن – «ازات» قوزعالىسىنىڭ ارداگەرلەرٸ مەن ازاتكەر ازاماتتار
ارالباەۆ دانييار
بايمولدا مۇنايدار
ەلگەزەك دينا
ەرعالي سەرٸك
جايلىباي ەستاي
جٷسٸپ ساعات
قاني ارمان
قوشامانۇلى نۇرلىباي
كەنەباي جۇماش
مۇستافا سەيٸلحان
نۇرماحان مۋحيت
نۋسيپوۆا مەيرامگٷل
يتاليەۆ ايتقالي
سايروۆ ەرلان
شىنىبەكۇلى ٶمٸر
................................
تاعى باسقالارى.
قوجا احمەت حاسەن كەرٸمجانۇلى
1949 جىلى تامىز ايىنىن 9 كٷنٸ تالدىقورعان وبلىسى, ماتاي ستانتسيياسىندا دٷنيەگە كەلگەن. ماماندىعى - مۋزىكا تەوريياسىنىڭ مۇعالٸمٸ, جۋرناليست. الماتى مەملەكەتتٸك پ.چايكوۆسكيي اتىنداعى مۋزىكالىق ۋچيليششەنٸ جەنە ەل-فارابي اتىنداعى قازمۇۋ بٸتٸرگەن.
1986 جىلى جەلتوكسان وكيعاسىنا بەلسەنە قاتىسۋشى جەنە ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ بٸرٸ دەگەن ايىپ تاعىلىپ, تٶرت جىلعا سوتتالدى. 1989 جىلى «جەلتوقسان» قوعامدىق كوميتەتٸن قۇرۋعا بەلسەنە قاتىسىپ, 1990-1994 جىلدارى وسى كوميتەتتٸ باسقاردى. 1994 جىلى اقش-تىڭ ميننەسوتا جەنە ۆاشينگتون قالالارىندا رەسمي جيىندارعا قاتىناسىپ سٶز سٶيلەدٸ. 1995 جىلى بريۋسسەل قالاسىندا ٶتكەن قازاقستانداعى ۇلتارالىق جاعداي تاقىرىبىنداعى كونفەرەننيياعا قاتىستى.
2005 جىلى «ۇلت تاعدىرى» قوزعالىسىن قۇرۋعا اتسالىسىپ, ونىڭ بٸرٸنشٸ قۇرىلتايىندا قوزعالىس تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى بولىپ سايلاندى. سونىمەن قاتار, 1993 جىلدان «ازات» قوزعالىسىنىڭ, 2007 جىلدان «جەر مەسەلەسٸن شەشۋ» حالىقتىق قوزعالىسىنىڭ تٶراعاسى قىزمەتتەرٸن اتقاردى.
ۇلت پورتالى
