وسىمەن «قازاقستان داۋىسى» دا ٶز مەرەسٸنە جەتتٸ. بٸزدٸڭ ەلدە قانداي دەڭگەيدەگٸ بايقاۋ بولسىن اياعى شۋعا ھەم ٷلكەن داۋ-دامايعا ۇلاسىپ جاتادى. بٸرەۋلەر ونىڭ ۇيىمداستىرىلۋ دەڭگەيٸنەن ٸلٸك ٸزدەسە, ەكٸنشٸلەرٸ قاتىسۋشى ٶرەندەردٸڭ تالانتىنا كٷمەن كەلتٸرەدٸ. بارلىعى — حالىققا ايان. قوشەمەتٸن بٸلدٸرٸپ, قۋاناتىن دا — سولار, نارازىلىعىن ايتىپ, جىلاپ الاتىن دا — سولار.
«VOICE»-تىڭ ەلٸمٸزدەگٸ انالوگى سانالاتىن بيىلعى بايقاۋدىڭ اۋىز تولتىرىپ ايتاتىن ەرەكشەلٸگٸ دە, تاڭداي قاقتىراتىن ٶزگەشەلٸگٸ دە بولعان جوق. مەكتەپارالىق, ۋنيۆەرسيتەتارالىق «شالا-شارالاردان» بٸر باس قانا جوعارى تۇردى دەمەسەڭٸز. مويىندارىنا قىزىل شارف وراعان اق كٶيلەك, قارا بەشپەت پيونەرلەردەي البا-جۇلبا كيٸمدەرٸمەن ساحناعا اتىپ شىعاتىن سول باياعى «پارادنىي» بالالار, اۋىلداعى توي-تومالاقتىڭ باسىندا وتىرىپ, كەلگەن-كەتكەن جەرگٸلٸكتٸ ەنشٸسىماقتارعا «بەرەكەلدٸ», «كەرەمەت» دەپ قول سٸلتەپ, ەكٸنشٸ كٷنٸ تٷرٸن ۇمىتىپ قالاتىن اپالارداي سول باياعى ەدٸلقازىلار, كلۋبتاعى شاعىن مەرەيتويلىق كەشتەردٸ جٷرگٸزەتٸن اساباداي سول باياعى جٷرگٸزۋشٸ. ايتىپ-ايتپاي نە كەرەك, شوۋ-بيزنەسٸمٸزدٸڭ ەلٸ دە توي-بيزنەستٸڭ اينالاسىنداعى دەلدٷرٸشتەردٸڭ ىقپالىمەن جاسالاتىن بەيشارا كەيٸپتە ەكەنٸن بايقاپ وتىرمىز.
سوندا تەلەۆيدەنيەدە جٷرگەن ۇيىمداستىرۋشىلار, كٷندٸز-تٷنٸ ەكراننان تٷسپەيتٸن ەنشٸ-قازىلار مىنا حالىقتى ٶزدەرٸندەي نادان, ٶزدەرٸندەي سٷيكٸمسٸز بەينەلەردٸڭ ماسساسىنداي ەلەستەتە مە ەكەن? حالىقتىڭ تالعامى دا, تانىمى دا جوق دەمەكشٸ مە? قاشانعى قازاقي زاڭ-زاكونداردان ارىلماعان, رۋ-تايپالىق قاتىناستاعى شەشٸمدەرمەن بىلعانعان, «دەۋ-دٶكەيلٸك ىقپال» پرينتسيپٸمەن ٶمٸر سٷرەتٸن ەسٸ-دۇرىس ەمەس دٷنيەلەردٸ كٶرە بەرمەكپٸز?.. مەدەنيەت مينيسترلٸگٸ «اسپانعا قاراپ, جۇلدىز ساناۋدى» قويعان كەزدە شىعار, كٸم بٸلسٸن?!
كازنەتتەگٸ كٶپشٸلٸكتٸڭ دە ٷنسٸز قالماعانىن بايقاپ وتىرمىز. جۋرناليستەر مەن بلوگگەرلەردٸڭ ورداسىندا «ەربول — مىقتى», «شىعىس قازاقستان مىقتى بەرٸبٸر», «مۇراتبەك — تالانت», «ديانا — نەدوستوينا فينالا» سىندى قىڭىر ويلار مەن پەتۋاسىز پٸكٸرلەر حيت-پارادى قۇرىلىپ وتىر. بۇل دا — قىزىق!..
العاش رەت ٶتكەن «ۋترەننيكتەن-اق», كەشٸرٸڭٸز, «قازاقستان داۋىسىنان» بۇل تويدىڭ ۇزاققا شاپپايتىنىن سەزگەنبٸز. بٸرتٷرلٸ قاتىسۋشىلارىن قويشى, بٷرتٷرلٸ ەدٸلقازىلارىن كٶرگەننەن-اق (مەدەۋ ارىنباەۆتان باسقا) تٶبە شاشىمىز تٸك تۇردى. ٶنەر ادامىندا جاساندىلىق بولمايدى دەپ ويلاۋشى ەم (ەرينە, Toni Braxton, گريگوريي لەپس, Tina Turner, Eros Ramazottiلەرگە قاراپ), دەگەنمەن بٸزدٸڭ ەلدە تاڭعاجايىپ دٷنيەنٸڭ بەرٸ دە بولادى ەكەن: ٶتٸرٸك جىلاۋ, ٶتٸرٸك مٷلەيٸمسۋ, ٶتٸرٸك تولعانۋ, تٷپتەپ كەلگەندە, ٶتٸرٸك ەموتسييا… قاتىسۋشىلاردىڭ ٶتٸرٸك ەن ورىنداۋلارى, جاساندى سٶزدەرٸ مەن ورىنسىز مەليزمدەرٸن ايتپاعاندا. «چەرت پوبەري, كوگدا زاكونچيتسيا ەتوت بالاگان» دەپ قايعىرار ما ەدٸ گەنيي-گرادسكيي?!
شىعىستىڭ ەرتەگٸلەر ەلەمٸنەن توپ ەتە تٷسكەن شاحاريزاتتىڭ نە ٷشٸن, قانداي تالانتىمەن جەڭگەنٸڭ بٸر ادام تٷسٸندٸرٸپ بەرسە, ساحناعا شىعىپ دەل سولاي ەن ورىنداپ بەرۋشٸ ەم. ەتتەڭ, ونداي باقىت بۇيىرمايدى-اۋ. مەيلٸ, قازاقشا ەن ايتسىن, مەيلٸ, ساۋىت-سايمانىن ارقالاپ شىقسىن, مەيلٸ نۇرلان الباندى 100 كەمپٸر «كرىشوۆات» ەتسٸن, داپ-دارداي ەلدە سودان كەرەمەت داۋىس يەسٸن تابا الماساق, كٸم بولدىق?..
العاشقى جىلىن كەشٸردٸك, كەلەسٸ بٶلٸمٸندە ٶزدەرٸ ۇيالدى-اۋ. الماتىنىڭ كەڭ كٶشەلەرٸندە سايران ساپ جٷرگەن تۇششىقۇدىقتىق بوزبالانى تاۋىپ, قۇداي جارىلقادى ۇيىمداستىرۋشىلاردى. ٶكٸنٸشتٸ جەرٸ, وعان تەڭ كەلەتٸن بٸر قاتىسۋشىنىڭ بولماۋىندا. تٷركٸستاندىق جۇبانىش جەكسەنۇلىنىڭ پروتوتيپٸنەن ٶزگە ەشكٸم لايىقتى دەڭگەيدە قارسىلىق تانىتا المادى. «نە ترەۆوج منە دۋشۋ, سكريپكانى» ايتقاندا مەلادزەنٸڭ جاس كەزٸ ەلەستەپ, كٶزٸمە جاس كەلدٸ. ەڭگٸمە ورىسشا ەن دە ەمەس, ەڭگٸمە — عالامات مەتٸن, ەسەرلٸ ەۋەن مەن شەبەر ورىنداۋدا. تەڭٸرگە ٷنسٸز جالبارىنعان(مولچا بوگۋ پوموليۋس) بالا باۋىرجان بايلىققا كەنەلٸپ, ەۋروپادا كليپ تٷسٸرٸپ ٷلگەردٸ…
ايتپاقشى, ەكٸنشٸ جىلىنان كەيٸن بايقاۋدىڭ بەلگٸلٸ بٸر تۋرىنا دەيٸن بەلگٸلٸ بٸر دەڭگەيدەگٸ قوماقتى قاراجاتپەن ٶتۋگە بولاتىنىن دا ەستٸگەنبٸز ۇزىنقۇلاقتان. ارنايى سومانى الدىن-الا تٶلەپ قويساڭ, ەفيردە جٷرەتٸن ۋاقىتىڭ ۇزارادى دەگەن ەڭگٸمەنٸڭ شىققانى دا كٶڭٸلدٸ كٷپتٸ ەتتٸ. دەمەك, بۇل جەردە دە قازاقتىعىمىزدى كٶرسەتٸپ ٷلگەردٸك.
قوش! ٷشٸنشٸ كەزەڭگە دە تايادىق. نەسٸن ايتايىق, بيىلعى دودانى قاراۋعا دا اسا قاتتى ىنتا بولمادى. حالىق تا جەكسەنبٸ بولاتىن «قازاقستان داۋىسىن» ەمەس, كٶرەرمەنٸن سىيلايتىن ورىستىڭ جۇماداعى «گولوسى» مەن امەريكانىڭ سەنبٸدەگٸ «VOICEىن» قاراعان شىعار. تەلٸمگەرلەرٸ قانداي, قاتىسۋشىلارى قانداي! ەسترادامىزداعى ەنشٸلەر قولدارىنا سۋ قۇيۋعا جاراماي قالادى-اۋ. «Grammy-دٸڭ» ونداعان ستاتۋەتكاسىنىڭ يەگەرلەرٸ, «ەۆروۆيدەنيەنٸڭ» جەڭٸمپازدارى, اتاقتارى جەر جاراتىن ۆوكاليستتەر, ت.ب. نەبٸر مايتالماندار (كريستينا اگيلەرا, ادام لەۆين, ديما بيلان, گرەگوريي لەپس, بلەيك شەلتون, سي لو گرين, الەكساندار گرادسكيي, پولينا گاگارينا).
بٸزدە. بٸزدە — سووول…
قازاقشا ەنگە كٶپ ۋاقىت بەرٸلگەندٸگٸن تٷسٸنەمٸن, بٸراق بۇل — ەلەمدٸك بايقاۋدىڭ انالوگى عوي. دەمەك, ەن قازاقشا ايتىلسا, تويدىڭ ەندەرٸ شىرقالسىن دەگەن سٶز ەمەس. قاتىسۋشىنىڭ داۋىسىن سان قىرىنان كٶرسەتە المايتىن ارزانقول ەندەر تىڭدارماندى مەزٸ ەتتٸ. باس جٷلدەنٸ العان مۇراتبەك تە «فينالعا جەتكەن وسى ەكەن» دەپ, كٶڭٸلدٸ وتىرىستا, نە كٶلٸكتە وتىرىپ قانا تىڭدالاتىن «حانشايىمىمدى» ايتتى دا, قورىتىندى كەشتٸڭ سەنٸن كەتٸردٸ. ديانا يسمايلوۆانىڭ اقتىق مەرەگە جەتكەنٸنە تاڭ قالعان جالعىز مەن بولماۋىم كەرەك. «اينالايىندار-اۋ, بۇل — اتى بار, زاتى جوق «X-Factor» ەمەس قوي» دەگٸمٸز كەلدٸ ەرٸكسٸز. جەننات ەدٸلحانقىزى شە? قىتايدان كەلگەن قانداسىمىز بولعانى ٷشٸن ھەم جارىلقاۋشى «ۇلتتىق ارنانىڭ» رەيتينگٸ ٷشٸن جٷرگەن «پەشكا» عانا ما? ەلدە, «يليگەي سەۋلەمدٸ» ودان باسقا جان بالاسى ورىنداي الماي ما? الىپ بارا جاتقان داۋىستىڭ نە قاجەتٸ بار ول ەنگە? «قويشى, حالىق ەنٸ عوي» دەپ قويا سالاتىنىمىز تاعى بار… ارالارىنان سۋىرىپ الاتىن جالعىز عانا ەربول بولدى. ونىڭ ٶزٸ «گراند-فينالدىڭ قاتىسۋشىسى» دەگەن ۇلكەن اتاققا لايىقتاۋ ەمەس.
بيىلعى تٶرت قاھارمانعا قاراپ وتىرىپ, شەتەلدٸڭ قاي بايقاۋ بولسىن, العاشقى تۋرىنان-اق شىعىپ قالاتىندارىن سەزدٸم. ٶزدەرٸن نەشە اپتا بويى قالىڭ قازاقتى مازاق قىلىپ جٷرگەندەرٸن تٷسٸنبەگەن دە شىعار. قايتسٸن, تەلٸمگەردە جوق اقىل شەكٸرتكە بۇيىرسىن با?!
P.S.: سوسىن بٸزدەگٸ دانىشپاندار بٸر ەندٸ ٷش جىل قاتارىنان ايتىپ كەلە جاتىر عوي. قورجىندارىندا جۇرتتىڭ ساناسىندا جاتتالىپ قالعان ەسكٸ سەرەنادالار مەن ەستي-ەستي قۇلاق تالعان ەلەگييالار. بىلتىرعى جىلدىڭ ٷزدٸگٸ ايتقان مارقۇم ەسەنقۇل اعامىزدىڭ سٶزٸنە جازىلعان «ٶمٸر ٶتتٸ زىرعىپ اعىپ» ەنٸن بيىلعى جىلدىڭ جەڭٸمپازى دا (بٸر ماۋسىمدا ەكٸ رەت ورىنداعان) قايتالاپ ورىنداعان بولاتىن. بۇل ەننٸڭ, ونىمەن قوسا, مارقۇم ەرجان سەرٸكباەۆتىڭ «كٸم بٸلگەن?» ەنٸنٸڭ بايقاۋدىڭ ٷش جىلدىق تاريحىندا قانشا رەت شىرقالعانىن بٸر قۇداي بٸلەدٸ!.. قانداي مارازم دەسەڭٸزشٸ!..
داۋىس ينتەرنەشنلۇلى
