كەنەسارى حانعا تٸل تيگٸزگەن قىرعىزستاندىق ستۋدەنتتەرگە قاتىستى ٸس قوزعالدى

كەنەسارى حانعا تٸل تيگٸزگەن قىرعىزستاندىق ستۋدەنتتەرگە قاتىستى ٸس قوزعالدى
فوتو: نەيروجەلٸ ارقىلى جاسالدى

قىرعىزستاندىق ەكٸ ستۋدەنتتٸڭ تٸكەلەي ەفيردە كەنەسارى حانعا قاتىستى ايتقان سٶزٸ ەلەۋمەتتٸك جەلٸدە نارازىلىق تۋعىزدى. كەيٸن ولار قازاق حالقىنان كەشٸرٸم سۇرادى, دەپ حابارلايدى ult.kz.

ستۋدەنتتەر ٶزگە حالىقتىڭ نامىسىنا تيەتٸن سٶز ايتۋعا بولمايتىنىن مويىنداپ, قازاق حالقىن كەمسٸتۋدٸ ماقسات ەتپەگەندەرٸن جەتكٸزدٸ.

«بٸز سٸزدەردەن شىن جٷرەكتەن كەشٸرٸم سۇرايمىز. قانداي جاعداي بولماسىن, ٶزگە حالىقتىڭ نامىسىنا تيەتٸن سٶز ايتۋعا بولمايدى. بٸز ەشقاشان قازاق حالقىن كەمسٸتۋگە نەمەسە قارالاۋعا ماقسات قويعان جوقپىز», - دەدٸ ولار.

زاڭگەر مەيٸرمان شەكەەۆتٸڭ مەلٸمەتٸنشە, ەكٸ قىزعا قاتىستى قىلمىستىق ٸس قوزعالىپ, سوتقا دەيٸنگٸ تەرگەپ-تەكسەرۋ باستالعان. پروتسەستٸك شەشٸم قازاقستان زاڭناماسىنا سەيكەس قابىلداناتىنى ايتىلدى.

ەزٸرگە ٸستٸڭ قاي باپ بويىنشا قوزعالعانى جەنە ستۋدەنتتەرگە قانداي جازا تاعايىندالۋى مٷمكٸن ەكەنٸ تۋرالى ناقتى مەلٸمەت كەلتٸرٸلمەگەن.

ايتا كەتەيٸك, قىرعىزستاندىق قىزدار داۋلى سٶزدەرٸ ٷشٸن كەشٸرٸم سۇرادى. 

نە جاعداي بولدى?

ەلەۋمەتتٸك جەلٸدەگٸ تٸكەلەي ەفير كەزٸندە قىرعىزستاندىق ەكٸ ستۋدەنت كەنەسارى حانعا قاتىستى «كەنەسارىنىڭ باسىنان شاراپ ٸشەمٸز» دەگەن سٶز ايتقان. بۇل ٷزٸندٸ جەلٸدە تاراپ, قازاقستاندىقتاردىڭ نارازىلىعىن تۋعىزدى.

جەلٸ قولدانۋشىلارى ستۋدەنتتەردٸڭ سٶزٸن قازاق حالقىنىڭ تاريحي تۇلعاسىنا قۇرمەتسٸزدٸك دەپ باعالادى. قوعامدىق تالقىلاۋدان كەيٸن ەكٸ قىز كەشٸرٸم سۇراپ, ٶزگە حالىقتىڭ نامىسىنا تيەتٸن سٶز ايتۋعا بولمايتىنىن مويىندادى.

كەنەسارى حان كٸم?

كەنەسارى قاسىمۇلى (1802–1847) — قازاق حاندىعىنىڭ سوڭعى حانى, ابىلاي حاننىڭ نەمەرەسٸ. ول 1837–1847 جىلدارى رەسەي يمپەريياسىنىڭ وتارلاۋ ساياساتىنا قارسى ۇلت-ازاتتىق قوزعالىستى باسقاردى.

1841 جىلى حان سايلانعان كەنەسارى قازاق جەرٸنٸڭ تۇتاستىعىن ساقتاپ, ەلدٸڭ دەربەستٸگٸن قالپىنا كەلتٸرۋگە ۇمتىلدى. ٷش جٷزدٸڭ باسىن بٸرٸكتٸرۋگە كٷش سالدى.

كەنەسارى حان 1847 جىلى قىرعىز جەرٸندەگٸ شايقاستا قازا تاپتى. ول قازاقستان تاريحىندا ەل تەۋەلسٸزدٸگٸ ٷشٸن كٷرەسكەن تۇلعا رەتٸندە قۇرمەتتەلەدٸ.