.jpg)
كەلەر جىلى نۇرعيسا تٸلەنديەۆتٸڭ تۋعانىنا 100 جىل تولادى. اتى اڭىزعا اينالعان دەۋلەسكەر كٷيشٸ, ديريجەر, كومپوزيتوردى قازٸرگٸ جاستار تانىي ما?
ULT.KZ تٸلشٸسٸ بۇل سۇراقتى تٸلەنديەۆتٸڭ 100 جىلدىعىنا ارنالعان كونتسەرتتە ونىڭ قىزى, «وتىرار سازىنىڭ» كٶركەمدٸك جەتەكشٸسٸ جەنە باس ديريجەرٸ دٸنزۋحرا (دينارا) تٸلەنديەۆاعا قويدىق.
«نۇرعيسا تٸلەنديەۆتٸڭ ەسٸمٸ حالىقتىڭ جادىندا مەڭگٸ ساقتاۋلى. مەن وعان الاڭدامايمىن. نۇرعيسا تٸلەنديەۆتٸڭ ەسٸمٸ ەشقاشان ۇمىتىلمايدى. جاستاردى قازٸر ٶنەرگە تارتۋ كەرەك. ونىڭ جولى - زاماناۋي رەپەرتۋارلاردى ورىنداۋ كەرەك. بٷگٸنگٸ كونتسەرتتە ٶزدەرٸڭٸز وسىعان كۋە بولدىڭىزدار, ەستٸدٸڭٸزدەر», -دەيدٸ دٸنزۋحرا تٸلەنديەۆا.
دٸنزۋحرا تٸلەنديەۆا ەكەسٸنٸڭ قازاق ٶنەرٸندەگٸ ورنى مەن ونىڭ شەتەلدەگٸ تانىمالدىلىعى تۋرالى پٸكٸر بٸلدٸرٸپ, بىلاي دەدٸ:
«بٸز شەتەلگە شىققان سايىن نۇرعيسا تٸلەنديەۆتٸڭ شىعارمالارىن ورىندايمىز. شەتەلدەگٸ جانكٷيەرلەرٸمٸز قازاق ٶنەرٸن, نۇرعيسا تٸلەنديەۆتٸ جاقسى بٸلەدٸ», -دەيدٸ دٸنزۋحرا تٸلەنديەۆا.
29 قاراشادا كومپوزيتوردىڭ ٶزٸ قۇرعان «وتىرار سازى» فولكلورلىق-ەتنوگرافييالىق وركەسترٸ نۇرعيسا تٸلەنديەۆتٸڭ تۋعان كٷنٸن جوعارى دەڭگەيدە اتاپ ٶتۋ ماقساتىندا, استاناداعى روزا باعلانوۆا اتىنداعى «قازاقكونتسەرت» مەملەكەتتٸك كونتسەرت ۇيىمىنىڭ ٷلكەن زالىندا كومپوزيتوردىڭ 100 جىلدىعىنا ارنالعان «وتىرار سازى شاقىرادى» كونتسەرتٸن ٶتكٸزدٸ.
ايتۋلى مەرەكەنٸ اتاپ ٶتۋدٸڭ ماڭىزى زور. ٶيتكەنٸ, قازاقتىڭ بٸرتۋار ازاماتى كٶزٸنٸڭ تٸرٸسٸندە ەلٸمٸزدٸڭ ٶنەرٸندە ٶشپەستەي ٸز قالدىرعان. «وتىرار سازى» استانا تٶرٸندە كومپوزيتوردىڭ جادىن قايتا جاڭعىرتتى دەۋگە بولادى.
كونتسەرت جوعارى دەڭدەيدە ورىندالىپ, ەلوردا تۇرعىندارى مەن قوناقتارى ەكٸ وركەستردٸڭ جەنە حالىقارالىق بايقاۋلاردىڭ لاۋرەاتى ە.راحماديەۆ اتىنداعى مەملەكەتتٸك اكادەمييالىق فيلارمونيياسىنىڭ كامەرالىق حورىنىڭ ورىنداۋىندا نۇرعيسا تٸلەنديەۆتٸڭ قازاق مۋزىكاسىنىڭ التىن قورىنا ەنگەن شىعارمالارىن تىڭدادى. سونداي-اق كٶرەرمەندەرگە ەرەكشە شىعارماشىلىق ەكسپەريمەنت ۇسىنىلدى. كٶنە قازاق حالىق اسپاپتارىنىڭ ٷنٸمەن قاتار, «Vivo per lei», «The Prayer», «Melodramma», «Remember», «She» جەنە «شيندلەر تٸزٸمٸ» فيلمٸنەن كومپوزيتسييالار ورىندالدى.
«نۇرعيسا تٸلەنديەۆتٸڭ 100 جىلدىعىنا دايىندىق ٷستٸندەمٸز»
«وتىرار سازى» ۇلتتىق ٶنەرمەن قاتار ۇلتتىق اسپاپتاردىڭ ٷنٸن ەلەم ارەناسى دەڭگەيٸنە جەتكٸزۋ ٷشٸن قىزمەت ەتٸپ جٷرگەن ەلٸمٸزدەگٸ تانىمال وركەسترلەردٸڭ بٸرٸ. ۇلتتىق قۇندىلىقتاردىڭ دەرٸپتەۋشٸسٸ «وتىرار سازىنىڭ» ٶمٸرشەڭدٸگٸ دە وسى بولسا كەرەك. الداعى جىلداردا وركەستر, رەپەرتۋارىنداعى تۋىندىلار قاتارىن كٶبەيتۋدٸ جوسپارلاپ وتىر, ودان بٶلەك وركەستر كەلەر جىلى كەڭ كٶلەمدە اتاپ ٶتٸلەتٸن نۇرعيسا تٸلەنديەۆتٸڭ 100 جىلدىعىنا دايىندىق ٷستٸندە. بۇل تۋرالى دٸنزۋحرا تٸلەنديەۆا بٶلٸستٸ.
«بٸزدٸڭ رەپەرتۋارداعى تۋىندىلار جاڭارىپ وتىرادى. ونىڭ قاتارىن كەڭەيتٸپ وعان زاماناۋي رەپەرتۋارلار قوسۋ كەرەك. العا قويعان جوسپارلار كٶپ, سولاردىڭ بٸرٸ كەلەر جىلى نۇرعيسا تٸلەنديەۆتٸڭ 100 جىلدىعى, سوعان دايىندىق ٷستٸندەمٸز», - دەدٸ دٸنزۋحرا تٸلەنديەۆا.
ساحنادا ەلٸمٸزگە تانىمال ٶنەر يەلەرٸ قىزمەت كٶرسەتتٸ. كٶرەرمەندەر جاڭا جارىق تەحنولوگييالارى ارقىلى جٷزەگە اساتىن كەرەمەت شوۋدى تاماشالادى. ساحنالىق جابدىقتار مۋزىكا سيقىرىن سەزٸنۋگە مٷمكٸندٸك بەرەتٸن ەرەكشە اتموسفەرا سىيلادى.
«وتىرار سازى شاقىرادى» كونتسەرتٸنٸڭ ديريجەرلەرٸ. ن. تٸلەنديەۆ اتىنداعى افەو «وتىرار سازىنىڭ» كٶركەمدٸك جەتەكشٸسٸ جەنە باس ديريجەرٸ – قر ەڭبەك سٸڭٸرگەن قايراتكەرٸ, «قۇرمەت» جەنە «پاراسات» وردەندەرٸنٸڭ يەگەرٸ دٸنزۋحرا تٸلەنديەۆا, ن. تٸلەنديەۆ اتىنداعى افەو «وتىرار سازى» وركەسترٸنٸڭ ديريجەرٸ – قر ەڭبەك سٸڭٸرگەن ەرتٸسٸ, «قۇرمەت» وردەنٸنٸڭ يەگەرٸ جالعاسبەك بەگەندٸكوۆ بولدى. ال, سيمفونييالىق وركەستردٸڭ ديريجەرٸ قىزمەتٸن «قۇرمەت» وردەنٸنٸڭ يەگەرٸ ارمان جايىم اتقاردى. كٶركەمدٸك جەتەكشٸلەر. سيمفونييالىق وركەستردٸڭ كٶركەمدٸك جەتەكشٸسٸ جەنە باس ديريجەرٸ – قر حالىق ەرتٸسٸ, «قۇرمەت» وردەنٸنٸڭ يەگەرٸ ابزال مۇحيتدين كامەرالىق حوردىڭ كٶركەمدٸك جەتەكشٸسٸ جەنە باس ديريجەرٸ – قر ەڭبەك سٸڭٸرگەن قايراتكەرٸ گٷلميرا قۇتتىباداموۆا.
ايتا كەتۋ كەرەك, «وتىرار سازى» فولكلورلىق-ەتنوگرافييالىق وركەسترٸنە 1980 جىلى نۇرعيسا تٸلەنديەۆتٸڭ ٶزٸ نەگٸز سالعان. باسىندا «وتىرار سازى» قازاق فيلارمونيياسىنىڭ جانىنان انسامبل رەتٸندە قۇرىلعان. بٷگٸندە وركەستردٸڭ رەپەرتۋارىندا حالىق كٷيلەرٸ, «كەڭەس», «سارى ٶزەن», «سال كٷرەڭ», حالىق كومپوزيتورلارىنىڭ شىعارمالارى, «قوسباسار», «سارجايلاۋ», تەتتٸمبەتتٸڭ «سىلقىلداعى», «ەردەننٸڭ كٷيٸ», ىقىلاستىڭ «قامبار باتىرى», م. تٶلەباەۆتىڭ «ەسكە الۋى», نۇرعيسا تٸلەنديەۆتٸڭ «اتا تولعاۋ», «قوش كەرۋەنٸ», ك. كٷمٸسبەكوۆتىڭ «قورقىت كٷيٸ», «فارابي سازى», تاعى باسقا تانىمال تۋىندىلارمەن قاتار, شەتەلدٸك تانىمال كومپوزيتسييالار بار.
بەكبولات مۇحتار
