قر ۇقك دايىنداعان «جۋسان» گۋمانيتارلىق ارنايى وپەراتسيياسى اياسىندا جٷرگٸزٸلگەن اۋقىمدى جۇمىستار تۋرالى باياندايتىن «راقىمدى ۇيعارىم» اتتى دەرەكتٸ فيلمنٸڭ تۇساۋى كەسٸلدٸ, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
دەرەكتٸ فيلمدە ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸك ورگاندارىنىڭ جەدەل قىزمەتكەرٸ العاش رەت قارۋلى قاقتىعىس ايماعىندا بولۋ جاعدايلارىن, ارنايى وپەراتسييانىڭ دايىندىق پروتسەسٸن اشادى. قازاقستاندىق ازاماتتاردى سيرييادان قايتارۋ بويىنشا بٸرەگەي وپەراتسييانى جٷرگٸزۋگە تارتىلعان مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ كٷشتەرٸ مەن قۇرالدارى تۋرالى ەڭگٸمەلەيدٸ.
فيلم باسىندا قازاقستاندىقتاردىڭ اراسىندا «جۋسان» وپەراتسيياسى تۋرالى نە بٸلەسٸز دەگەن ساۋالناما جٷرگٸزٸلگەن.
«باسقا, تەرٸس دٸني اعىمداردىڭ ٸزٸندە كەتكەن قازاقستاندىقتاردى قايتارۋ جولىندا قولعا الىنعان «جۋسان» وپەراتسيياسىن دۇرىس باستاما دەپ ويلايمىن. ٶز باسىم ولاردىڭ ەلگە قايتا ورالعانىنا قۋانىشتىمىن», - دەيدٸ ساۋالعا جاۋاپ بەرگەن وتانداسىمىز.
اتالعان وپەراتسييانىڭ العاشقى كەزەڭٸندە 47 ادام ەلگە ورالدى. ونىڭ ٸشٸندە 30 بالا, 6 ەر ادام جەنە 11 ەيەل بار. ەكٸنشٸ كەزەڭدە 231 وتانداسىمىز قازاقستانعا امان-ساۋ ورالعان, اتاپ ايتقاندا, 156 بالا (18 جەتٸم بالا), 16 ەر ادام جەنە 59 ەيەل. ٷشٸنشٸ كەزەڭدە 246 قازاقستاندىق وتانعا ورالدى. ناقتىلاي تٷسسەك, 171 بالا (9 جەتٸم بالا), 8 ەر ادام جەنە 67 ەيەل ادام بار. ال وپەراتسييانىڭ تٶرتٸنشٸ كەزەڭٸنٸڭ نەتيجەسٸندە 71 ادام, ياعني 49 بالا (5 جەتٸم بالا), 3 ەر ادام جەنە 19 ەيەل تۋعان جەرگە ورالدى. جەنە بەسٸنشٸ كەزەڭدە 12 قازاقستاندىق بار, ونىڭ قاتارىندا 7 بالا (2 جەتٸم بالا), 4 ەر ادام جەنە 1 ەيەلگە ەلگە قايتارىلدى.
وپەرتسييا نەتيجەسٸندە جالپى جيىنى 607 ادام وتانىنا امان-ساۋ ورالدى. ولاردىڭ قاتارىندا, 413 بالا (34 جەتٸم بالا), 37 ەر ادام جەنە 157 ەيەل بار.
«بٸزگە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ٶز كەلٸسٸمٸن بەرٸپ, قولدادى. وپەرتسييا بارىسىندا كٶپتەگەن قيىندىقتارعا تاپ بولدىق. وتانداستىرىمىزدى سيرييادان تابۋ, ولاردى ەلگە ەكەلۋ, ۇشاققا وتىرعىزۋ وسىنىڭ بەرٸ ٷلكەن شارۋا. ەرينە جان-جاقتى كەلٸسسٶزدەر جٷرگٸزٸلدٸ. 2018 جىلدىڭ جارتىسىنان 2019 جىلعا دەيٸن تەك دايىندىق جۇمىستارىمەن اينالىستىق», - دەدٸ ۇقك-نٸڭ جەدەل قىزمەتكەرٸ.
قر سىرتقى ٸستەر مينيسترٸنٸڭ ورىنباسارى, قازٸرگٸ قر امەريكا قۇراما شتاتتارىنداعى تٶتەنشە جەنە ٶكٸلەتتٸ ەلشٸسٸ ەرجان اشىقباەۆتىڭ ايتۋىنشا, اتالعان وپەراتسييا بارىسىندا اقش-پەن جەنە بٸرقاتار حالىقارالىق ۇيىمدارمەن تىعىز قارىم-قاتىناستا جۇمىستار جٷرگٸزٸلدٸ.
«ەرينە كەيبٸر مەملەكەتتەر, ۇيىمدار قاۋٸپسٸزدٸك تۇرعىسىندا ەلٸ كٷنگە دەيٸن ٶز رٶلدەرٸن الدىڭعى قاتارعا شىعارماۋعا تىرىسۋدا. بٸز ەرينە ولاردىڭ ۇستانىمىنا قۇرمەتپەن قارايمىز, قابىلدايمىز. سوندىقتان وسى ٸسكە اتسالىسقان بارلىق مەملەكەتتەر مەن ۇيىمدارعا العىسىمىزدى بٸلدٸرەمٸز. كەم دەگەندە 20 مەملەكەت پەن حالىقارالىق ۇيىمدار قول ۇشىن سوزدى», - دەيدٸ ە. اشىقباەۆ.
وپەراتسيياعا قاتىسۋشىلاردىڭ الدىندا سيرييادا قانشا وتانداسىمىز بار, ولاردىڭ جاعدايى قالاي جەنە ولاردىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ مەسەلەسٸ تۇرعان.
«بٸز شامامەن قانشا ادام بارىن بٸلدٸك, دەگەنمەن ناقتى سانىن بٸلمەدٸك. وسى ماقساتتا 2018 جىلدىڭ قاراشا ايىندا العاش سيريياعا باردىق. ماقسات – وتانداستارىمىزدىڭ سانى مەن جاعدايىن بٸلۋ. ونداعى بٸز كٶرگەن جاعداي جانتٷرشٸلگەرلٸك. بارعان سوڭ لاگەرلەر مەن ەسكەري گوسپيتالداردى ارالاپ, جەرلەستەرٸمٸزدٸ تٷگەلدەۋگە كٶشتٸك», - دەيدٸ ۇقك-نٸڭ جەدەل قىزمەتكەرٸ.
«جۋسان» وپەراتسيياسى بارىسىندا ەلوردادا سيريياداعى وتانداستارىمىزدى قۇتقارۋشىلارمەن تٸكەلەي بايلانىس قۇرۋ ماقساتىندا جەدەل شتات قۇرىلعان.
«سوعىس, قاقتىعىس بولىپ جاتقان ايماققا بارۋ قيىنعا سوقتى. سوعان قاراماستان از ۋاقىتتىڭ ٸشٸندە ازاماتتارىمىزدى تاۋىپ, تيٸستٸ شارالاردى قابىلداي بٸلدٸك. جالپى قازاقستان سوعىس ايماقتارىنان ٶز ازاماتتارىن العان العاش مەملەكەتتەردٸڭ بٸرٸ بولدى. اتا-اناسىز قالعان بالالارعا دنق ساراپتاماسىن جٷرگٸزٸپ, ٶز قانداسىمىز ەكەنٸن انىقتالعاننان كەيٸن عانا ەلگە ەكەلٸندٸ. تٸپتٸ قازاقستان ازاماتى بولماسا دا بٸزدٸ دە الا كەتٸڭٸزدەرشٸ دەپ ٶتٸنگەندەر بولدى», - دەيدٸ ە.اشىقباەۆ.
«بٸز جاقىنىن جاماندىققا قيماعان, جاۋعا بەرمەگەن حالىقپىز. مەملەكەتتٸڭ باستى قۇندىلىعى – ادام. «جۋسان» وپەراتسيياسى بۇل ادام ٶمٸرٸ, ونىڭ بولاشاعى جەنە ەڭ باستىسى ەربٸر قازاقستاندىقتىڭ ٶمٸرٸ مەملەكەتتٸڭ باستى مٷددەسٸ ەكەنٸن كٶرسەتتٸ. سول سەكٸلدٸ بۇل بٸرنەشە مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ نەتيجەلٸ جۇمىسىن كٶرسەتٸپ وتىر. قازٸر وسى وپەراتسييانىڭ بارىسىن باسقا مەملەكەتتەر دە زەردەلەپ, قاراپ جاتىر. سول ارقىلى ادام مەملەكەتتٸڭ قورعاۋىندا ەكەنٸن دەلەلدەپ وتىرمىز. ازاماتتارىمىزدى ەلگە الىپ كەلۋ بٸر بٶلەك, ال ولاردى قالىپتى ٶمٸرگە قايتا بەيٸمدەۋ بٸرنەشە ورگانداردىڭ قويان-قولتىق جٷيەلٸ ەڭبەگٸ», - دەپ ٶز ويىمەن بٶلٸستٸ قر اقپارات جەنە قوعامدىق دامۋ مينيسترٸ ايدا بالاەۆا.
اتالعان وپەراتسييانىڭ نەتيجەسٸندە سيرييادان ەلگە ورالعانداردىڭ بٸرٸ ەسييا اسقار اتتى جەرلەسٸمٸز.
«مەنٸڭ 6 بالام بار. ونىڭ بٸرەۋٸ سوندا قالىپ قويدى. سيرييادا جٷرگەندە ينتەرنەتتەن نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قازاق ەلٸ ەشقاشان جەتٸم-جەسٸرٸن دالادا تاستامايدى دەگەن سٶزٸن ەستٸپ قۋانىپ, ەلگە قايتۋ جولىنداعى ٷمٸتٸم سٶنبەدٸ», - دەيدٸ اسقار.
