كوللاج: depositphotos.com
قازاقستاندىقتاردىڭ شەتەلدە ەڭبەك ەتۋٸ – كەزدەيسوق قۇبىلىس ەمەس, ول ەل ٸشٸندەگٸ ەڭبەك نارىعىنىڭ, ايماقتىق تەڭسٸزدٸكتٸڭ جەنە ەلەۋمەتتٸك قىسىمنىڭ ايناسى. اتاپ ايتقاندا, وڭتٷستٸك كورەياداعى جاعداي وسى مەسەلەنٸڭ اشىق كٶرٸنٸسٸ بولىپ وتىر, دەپ جازادى Ult.kz تٸلشٸسٸ.
ەرٸكتٸ كەتۋ باعدارلاماسى – قۇقىقتىق جەڭٸلدٸك
قر ەڭبەك جەنە حالىقتى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ مينيسترلٸگٸ كورەيا رەسپۋبليكاسىندا زاڭسىز جۇمىس ٸستەپ جٷرگەن قازاقستاندىقتارعا اقپان ايىنىڭ سوڭىنا دەيٸن ەلدەن ەرٸكتٸ تٷردە كەتۋ مٷمكٸندٸگٸ بار ەكەنٸن ەسكە سالدى. بۇل ەرەكەت ايىپپۇل سالىنباي جەنە قايتا كٸرۋگە تىيىم سالىنباي جٷزەگە اسادى. باعدارلاما قۇقىقتىق سالداردى جەڭٸلدەتۋگە جەنە ٶز مەرتەبەسٸن رەتتەۋگە دايىن ازاماتتاردى قولداۋعا باعىتتالعان.
باعدارلاماعا قاتىسۋ ٷشٸن ازاماتقا تەك تٶلقۇجات, ٶز ەركٸمەن كەتۋ تۋرالى ٶتٸنٸش جەنە ەۋە بيلەتٸ قاجەت. الدىن الا حابارلامانى كورەيا رەسپۋبليكاسىنىڭ يمميگراتسييا كەڭسەلەرٸ ارقىلى ۇشۋ كٷنٸنە دەيٸن 15-تەن 3 كٷنگە دەيٸنگٸ مەرزٸمدە بەرۋ ۇسىنىلادى.
زاڭسىز ەڭبەك – تەۋەكەلگە تولى جول
قازٸرگٸ ۋاقىتتا وڭتٷستٸك كورەيادا شامامەن 15 مىڭ قازاقستاندىق تۇرادى, ونىڭ 11 مىڭى زاڭسىز ەڭبەك ەتٸپ جٷر. زاڭسىز مەرتەبەدە جۇمىس ٸستەۋ قۇقىقتىق قورعانسىزدىققا, دەپورتاتسييا قاۋپٸنە جەنە ەلگە قايتا كٸرۋگە تىيىم سالىنۋىنا ەكەلۋٸ مٷمكٸن. ەڭبەك مينيسترلٸگٸنٸڭ ۇسىنىمى – زاڭسىز جۇمىسقا قاراماستان, ازاماتتار ٶز ەركٸمەن كەتٸپ, ەكٸجاقتى كەلٸسٸم اياسىندا زاڭدى تٷردە قايتا بارىپ ەڭبەك ەتۋ.
ەڭبەك كٶشٸ-قونىنىڭ نەگٸزگٸ سەبەبٸ – تابىستاعى ايىرماشىلىق. قازاقستانداعى ورتاشا جالاقى رەسمي تٷردە ٶسكەنٸمەن, ناقتى ٶمٸردە ول ينفلياتسييا مەن كٷنكٶرٸس شىعىنىن ٶتەمەيدٸ. شەتەلدە, ەسٸرەسە وڭتٷستٸك كورەيا مەن ەۋرووداق ەلدەرٸندە, فيزيكالىق ەڭبەككە تٶلەنەتٸن اقى قازاقستانداعى ورتاشا جالاقىدان بٸرنەشە ەسە جوعارى. مىسالى, ەل ٸشٸندە 300–400 مىڭ تەڭگە الاتىن ازامات شەتەلدە دەل سونداي جۇمىس ٷشٸن ايىنا 1–1,5 ملن تەڭگە تابۋى مٷمكٸن.
ايماقتىق تەڭسٸزدٸك پەن ەلەۋمەتتٸك قىسىم
شەتەلگە كەتكەندەردٸڭ باسىم بٶلٸگٸ تەك «جەڭٸل ٶمٸر» ٸزدەگەندەر ەمەس. ولار يپوتەكا مەن نەسيە تٶلەپ, بالالارىن وقىتىپ, اتا-اناسىنا كٶمەكتەسۋ سيياقتى ناقتى ٶمٸرلٸك مٸندەتتەردٸ ارقالاپ جٷرگەن ازاماتتار. سونىمەن قاتار, ەڭبەك كٶشٸ-قونى كٶبٸنە اۋىلدىق جەنە مونوقالالاردان باستالادى: تۇراقتى جۇمىس ورىندارى از, ماۋسىمدىق ەڭبەك باسىم, جاستارعا ارنالعان مٷمكٸندٸكتەر شەكتەۋلٸ. بۇل ٸشكٸ ەڭبەك نارىعىنىڭ ەلسٸزدٸگٸن كٶرسەتەتٸن ايقىن بەلگٸ.
وڭتٷستٸك كورەياداعى جاعداي زاڭسىز ەڭبەك پەن قۇقىقتىق شەكتەۋلەردٸڭ ناقتى مىسالى. زاڭسىز جۇمىس جەكە ادامنىڭ تاڭداۋى ەمەس, قۇقىقتىق مەحانيزمدەردٸڭ جەتٸسپەۋٸنەن تۋىنداعان سالدار. بۇل تەك ايىپپۇل مەن دەپورتاتسييا قاۋپٸ عانا ەمەس, جەكە ٶمٸرگە جەنە وتباسى جاعدايىنا تٸكەلەي ەسەر ەتەتٸن ەلەۋمەتتٸك قىسىم.
ساراپشىلار زاڭسىز ەڭبەك مەسەلەسٸن تىيىم سالۋمەن ەمەس, جٷيەلٸ ساياسات ارقىلى شەشۋ كەرەكتٸگٸن ايتادى. شەتەلمەن زاڭدى ەڭبەك كەلٸسٸمدەرٸن كەڭەيتۋ, ەل ٸشٸندە بەسەكەگە قابٸلەتتٸ جالاقى قالىپتاستىرۋ, ايماقتاردا ناقتى جۇمىس ورىندارىن اشۋ جەنە ەڭبەك ادامىنىڭ بەدەلٸن ارتتىرۋ وسى باعىتتاعى باستى قادامدار.
قازاقستاندىقتاردىڭ شەتەلگە كەتۋٸ – ەكونوميكالىق قاجەتتٸلٸك پەن ەلەۋمەتتٸك قىسىمنىڭ قورىتىندىسى. ازامات ەلدەن كەتپەۋ ٷشٸن ونى ۇستاپ تۇراتىن ەكونوميكالىق نەگٸز بەن سەنٸمدٸ بولاشاق قاجەت. ال ول بولماعان جاعدايدا, ەڭبەك كٶشٸ-قونى جالعاسا بەرەدٸ, ال زاڭسىز ەڭبەك ازاماتتاردى قۇقىقتىق جەنە ەلەۋمەتتٸك تىعىرىققا تٸرەيدٸ. ەڭ باستىسى – مەملەكەت پەن ازامات اراسىنداعى سەنٸم, زاڭدى ەڭبەك پەن ەلەۋمەتتٸك قورعاۋدىڭ سەنٸمدٸ تەتٸكتەرٸ قالىپتاسۋى تيٸس.
