قازٸرگٸ ۋاقىتتا قازاقستاندىق تەجٸريبەگە ينۆەستيتسييالىق جەنە «جاسىل» وبليگاتسييالاردى ەنگٸزۋ مەسەلەسٸ پىسىقتالۋدا. اتالعان بوندتاردىڭ قارجىلاندىرۋ قۇرالى رەتٸندەگٸ ماڭىزدىلىعى تۋرالى قر قارجى نارىعىن رەتتەۋ جەنە دامىتۋ اگەنتتٸگٸنٸڭ باعالى قاعازدار نارىعى دەپارتامەنتٸ ديرەكتورىنىڭ مٸندەتٸن اتقارۋشى گٷلچەحرا تالقامباەۆا ايتىپ بەردٸ, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
بيىل 2 قاڭتاردا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبٸر زاڭنامالىق اكتٸلەرٸنە ەكونوميكالىق ٶسۋدٸ قالپىنا كەلتٸرۋ مەسەلەلەرٸ بويىنشا ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگٸزۋ تۋرالى» زاڭ قابىلداندى, ونىڭ باعىتتارىنىڭ بٸرٸ قارجى قۇرالدارىنىڭ جاڭا تٷرلەرٸن ەنگٸزۋ.
«بٸزدٸڭ ەلٸمٸز قازٸر جاسىل ەكونوميكاعا كٶشۋدٸ ٸلگەرٸلەتۋدە, وسىعان بايلانىستى مەملەكەت قورشاعان ورتانى قورعاۋعا باعىتتالعان قىزمەتتٸ ىنتالاندىرۋ جٶنٸندە بٸرقاتار شارالاردى كٶزدەدٸ. «جاسىل» قارجىلاندىرۋ شەڭبەرٸندەگٸ جوبالارعا مەملەكەتتٸك قولداۋ كٶرسەتۋ شارالارى كٶرسەتٸلەتٸن بولادى. ينۆەستيتسييالاردى تارتۋعا ارنالعان قۇرالداردىڭ بٸرٸ «جاسىل» وبليگاتسييالار,- دەدٸ گٷلچەحرا تالقامباەۆا.
سپيكەر تٷسٸندٸرگەندەي, «جاسىل» وبليگاتسييالار – بۇل بورىشتىق باعالى قاعاز, ونىڭ كٶمەگٸمەن كومپانييا («جاسىل» وبليگاتسييالار شىعارعان ەميتەنت) ەكولوگييالىق پروبلەمالاردى شەشۋمەن بايلانىستى جوبالاردى ٸسكە اسىرۋ ٷشٸن قاراجات تارتادى. «جاسىل» وبليگاتسييالار ارقىلى قارجىلاندىرۋ ٷشٸن «جاسىل» جوبالاردى جٸكتەۋدٸ قر ەكولوگييا مينيسترلٸگٸ ەزٸرلەيدٸ جەنە قر ٷكٸمەتٸ بەكٸتەدٸ. جٷگٸنۋ مەرزٸمٸ, كۋپوندى تٶلەۋ كەزەڭدٸلٸگٸ, اينالىس, ٶتەۋ تالاپتارى جەنە باسقالارى ەميتەنتتٸڭ «جاسىل» وبليگاتسييالاردى شىعارۋ تالاپتارىندا كٶزدەلەدٸ.
كەز كەلگەن باسقا باعالى قاعازدار سيياقتى, «جاسىل» وبليگاتسييانى كوممەرتسييالىق ۇيىمدار شىعارۋعا قۇقىلى. شىعارىلىم «باعالى قاعازدار رىنوگى تۋرالى» قر زاڭىنىڭ تالاپتارىنا سەيكەس جٷزەگە اسىرىلادى. «جاسىل» وبليگاتسييالار, باسقا وبليگاتسييالار سيياقتى, اينالىس مەرزٸمٸ بويىنشا ەر تٷرلٸ بولۋى مٷمكٸن, قامتاماسىز ەتٸلگەن نەمەسە قامتاماسىز ەتٸلمەگەن, ايىرباستالاتىن نەمەسە ايىرباستالمايتىن.
«جاسىل» وبليگاتسييالاردى ورنالاستىرۋدان الىنعان اقشا قولدانىستاعى تابيعي رەسۋرستاردى پايدالانۋ تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋعا, قورشاعان ورتاعا تەرٸس ەسەر ەتۋ دەڭگەيٸن تٶمەندەتۋگە, ەنەرگييا تيٸمدٸلٸگٸن, ەنەرگييا ٷنەمدەۋدٸ ارتتىرۋعا, كليماتتىڭ ٶزگەرۋ سالدارىن جۇمسارتۋعا جەنە كليماتتىڭ ٶزگەرۋٸنە بەيٸمدەلۋگە باعىتتالعان جوبالاردى قارجىلاندىرۋعا بايلانىستى ماقساتتارعا عانا پايدالانىلۋى مٷمكٸن», - دەيدٸ گۋلچەحرا تالقامباەۆا.
ونىڭ ايتۋىنشا, ەميتەنت «جاسىل» وبليگاتسييالاردى ورنالاستىرۋ مەرزٸمٸ ٸشٸندە قارجىلاندىرىلاتىن جوبانىڭ قورشاعان ورتاعا ەسەرٸ بويىنشا جىل سايىنعى ەسەپتٸ جارييالاۋعا مٸندەتتٸ.
سونىمەن قاتار, ول تابىستىلىعى الدىن الا بەلگٸلەنگەن وقيعالاردىڭ باستالۋىنا بايلانىستى بولاتىن ينۆەستيتسييالىق وبليگاتسييالار - باعالى قاعازدار قالاي جۇمىس ٸستەيتٸنٸ تۋرالى ايتىپ بەردٸ.
«حالىقارالىق تەجٸريبەگە سەيكەس, نەگٸزگٸ سىياقىنى الۋمەن قاتار, ينۆەستيتسييالىق وبليگاتسييانى ۇستاۋشىنىڭ بەلگٸلٸ بٸر جاعدايلاردىڭ تۋىنداۋىنا نە تۋىنداماۋىنا بايلانىستى قوسىمشا سىياقى الۋعا قۇقىعى بار. ينۆەستيتسييالىق وبليگاتسييالار بويىنشا كٸرٸستٸلٸك ول تەۋەلدٸ بازالىق اكتيۆ قۇنىنىڭ سەرپٸنٸنە بايلانىستى بولادى», - دەپ تٷسٸندٸردٸ سپيكەر.
ينۆەستيتسييالىق وبليگاتسييالار قور بيرجاسىنىڭ تٸزٸمٸنە ەنگٸزٸلۋٸ نەمەسە تيٸستٸ ازاماتتىق-قۇقىقتىق مەمٸلەلەر جاساسۋ ارقىلى الاڭنان تىس ورنالاستىرىلۋى مٷمكٸن.
بۇل رەتتە, سپيكەر اتاپ ٶتكەندەي: ينۆەستيتسييالىق وبليگاتسييالار شىعارىلىمى ۋەكٸلەتتٸ ورگاندا - قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قارجى نارىعىن رەتتەۋ جەنە دامىتۋ اگەنتتٸگٸندە مٸندەتتٸ مەملەكەتتٸك تٸركەۋگە جاتادى.
سپيكەردٸڭ ايتۋىنشا, وبليگاتسييا بويىنشا كٸرٸستٸڭ بەلگٸلٸ بٸر كٶرسەتكٸشكە, ينديكاتورعا نەمەسە يندەكسكە قوسىلۋى بەلگٸلٸ بٸر نارىقتا مامانداندىرىلعان جەنە ۇزاق مەرزٸمدٸ بولجامدار جاساي الاتىن ينۆەستورلار ٷشٸن تارتىمدى.
ەكٸنشٸ جاعىنان, بۇل باعالى قاعاز ول بويىنشا سىياقى تٶلەۋ شارتتارىن نەعۇرلىم يكەمدٸ ەتۋگە جەنە وسىلايشا ەميتەنتتٸڭ نارىقتىق تەۋەكەلدەرٸن تٶمەندەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. تٶلەمدەر ەميتەنت تابىسىنىڭ مٶلشەرٸنە, باعالى قاعازداردىڭ نەمەسە ٶزگە دە قارجى قۇرالدارىنىڭ پايىزدىق مٶلشەرلەمەلەرٸنە جەنە باعا بەلگٸلەۋلەرٸنە, باعالى مەتالداردىڭ, شيكٸزاتتىڭ نەمەسە ٶزگە دە تاۋارلاردىڭ باعا بەلگٸلەۋلەرٸنە, قور جەنە تاۋار يندەكستەرٸنە, ٷشٸنشٸ تۇلعالاردىڭ مٸندەتتەمەلەردٸ ورىنداماۋىنا بايلانىستى بولۋى مٷمكٸن.
«قازٸرگٸ ۋاقىتتا اگەنتتٸك مەملەكەتتٸك تٸركەۋ تەرتٸبٸن, سونداي-اق ينۆەستيتسييالىق جەنە «جاسىل» وبليگاتسييالاردى شىعارۋ, اينالىسقا شىعارۋ جەنە ٶتەۋ تەرتٸبٸنە قويىلاتىن تالاپتاردى كٶزدەيتٸن تيٸستٸ تٷزەتۋلەردٸ ەزٸرلەۋدە. وسىنداي باعالى قاعازداردى ەنگٸزۋدٸ اعىمداعى جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن جٷزەگە اسىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. قازاقستاننىڭ «جاسىل» ەكونوميكاعا كٶشۋٸن ەسكەرە وتىرىپ, بۇل قاعاز ەلەۋەتتٸ ەميتەنتتەردٸڭ دە, ينۆەستورلاردىڭ دا قىزىعۋشىلىعىن تۋدىرادى دەپ ويلايمىز», - دەپ قورىتىندىلادى گٷلچەحرا تالقامباەۆا.
