10 جىلدان استام جىلجىمايتىن مٷلٸك اگەنتٸگٸندە قىزمەت ەتەتٸن عالىم ىسقاقوۆ سوڭعى ايلاردا باسپانا ساۋداسى كٷرت تٶمەندەپ كەتكەنٸن ايتادى - پەتەر قۇنى تىم قىمبات. مۇنى ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسى دا راستاپ وتىر. مىسالى, ناۋرىزدا ەلدە 67 مىڭ جىلجىمايتىن مٷلٸك ساتۋ مەمٸلەسٸ تٸركەلسە, سەۋٸردە 52 مىڭعا دەيٸن تٷسكەن.
"يە سوڭعى ەكٸ ايدا پەتەر باعاسى قاتتى ٶسٸپ كەتتٸ. سۇرانىس ازايدى. سەبەبٸ: يپوتەكانىڭ مٶلشەرلەمەسٸ كٶتەرٸلدٸ. 13,5 پايىزعا. ۇلتتىق بانكتٸڭ. سوندىقتان يپوتەكا 20 پايىزعا دەيٸن كٶتەرٸلٸپ كەتتٸ, ول ٶتە قىمبات. بۇرىن تۇتىنۋشى نەسيە بولعان. تٸپتٸ ودان دا تٶمەن", - دەيدٸ جىلجىمايتىن مٷلٸك اگەنتتٸگٸنٸڭ باس ديرەكتورى عالىم ىسقاقوۆ.
ال زەينەتاقى قورىنداعى جەتكٸلٸكتٸ شەكتٸ سومانىڭ مٶلشەرٸ ٶسەدٸ دەپ جارييالانىپ, ول سەۋٸرگە دەيٸن شەگەرٸلگەندە باسىبايلى باسپانامدى الامىن دەۋشٸلەردٸڭ سانى لەزدە ارتىپتى. بۇل قاڭتار-اقپان ايلارىنا تاپ كەلگەن. تەلەارنا تٸلشٸسٸنٸڭ سٶزٸنشە, سۇرانىستىڭ اياقاستى ارتۋى دا قۇرىلىس كومپانييالارىنا قول بولعان.
ال كەيٸن ەلەمدەگٸ گەوساياسي احۋال كٷردەلەنٸپ, دوللاردىڭ قۇنى ٶسكەندە قۇرىلىس كومپانييالارى دا پەتەر باعاسىن شارىقتاتىپ جٸبەرگەن. ال ەندٸ كٶكقاعازدىڭ باعاسى قالىپقا تٷسسە دە, باسپانا قايتا ارزاندار ەمەس. ٶيتكەنٸ قۇرىلىس ماتەريالدارى قىمبات كەزٸندە الىپ قويعان كومپانييالاردىڭ اۋزى كٷيگەن.
"قۇرىلىس كومپانييالار ەرتٷرلٸ ەرەكەت جاساپ جاتىر. بٸرەۋلەر ٷيدٸڭ باعاسىن تٷسٸرٸپ جاتىر, اكتسييامەن. ەكٸنشٸلەر بٶلٸپ تٶلەۋدٸ جاسايدى. كٶپ قۇرىلىس كومپانييالارى نارىقتان كەتٸپ قالاتىن سيياقتى. سەبەبٸ: كٶپ وبەكتٸلەر قازٸر توقتاعان. توقتاتىلىپ جاتىر", - دەيدٸ جىلجىمايتىن مٷلٸك اگەنتتٸگٸنٸڭ باس ديرەكتورى عالىم ىسقاقوۆ.
مۇنى ەستٸگەن كەي "جاناشىرلار" قۇرىلىس كومپانييالارىنا مەملەكەت تاراپىنان سۋبسيدييا بەرٸلۋٸ كەرەك دەپ تە ايتىپ جاتىر. بٸراق ساراپشىلار بۇل قيسىنسىز قالاۋ دەپ وتىر. ٷكٸمەت بەرگەن اقشاعا دەنٸككەن قۇرىلىسشىلار ماستانىپ كەتۋٸ مٷمكٸن ەكەن. ەرٸ "بارماق باستى, كٶز قىستىعا" سالىنارى ايتپاسا دا تٷسٸنٸكتٸ جاعداي.
"قۇرىلىس كومپانييالارى سۋبسيدييالىق, بىلاي قاراساڭىز, جەمگە وتىرىپ السا, ودان كەيٸن جاعدايىمىز مٷلدە مٷشكٸل بولادى. بٸرٸنشٸدەن, ەشقانداي بەسەكەلەستٸك بولمايدى. ەكٸنشٸدەن, بٸزدە قۇرىلىس كومپانييالارى اراسىنداعى اۋىزجالاسۋ, بٸرلەسٸپ سۋبسيدييا الۋ, مەمەلەكەتتٸ بارىنشا سورۋ ەرەكەتٸ كٶبەيەدٸ. ودان حالىققا ەشقانداي پايدا بولمايدى", - دەيدٸ ساراپشى ايبار ولجاەۆ.
تەلەارنا مەلٸمەتٸنشە, جىلجىمايتىن مٷلٸك ساۋداسىمەن اينالىساتىن سايتتى قاراساڭىز, ەلدەگٸ ەڭ قىمبات تۇرعىن ٷي الماتى شاھارىندا. وڭتٷستٸك استانادا باسپانانىڭ شارشى مەترٸ 740 مىڭ تەڭگەگە بٸر-اق جەتكەن. ال ەكٸنشٸ ورىندا - ەلوردا. الماتىعا قاراعاندا 100-150 مىڭ تەڭگە ايىرماشىلىق بار.
دەل قازٸرگٸ جاعدايدا ەكونوميست ساراپشىلاردىڭ پٸكٸرٸ ەكٸگە بٶلٸنٸپ وتىر. بٸرٸ - ازاماتتار ەلٸپتٸڭ ارتىن باعىپ, باسپانا باعاسىنىڭ ارزانداۋىن كٷتۋ كەرەك دەسە, ەكٸنشٸلەرٸ - باسىبايلى باسپانا ٷشٸن قولدا بار قاراجاتتى قازٸر سالىپ ٷلگەرۋ قاجەت دەيدٸ. بۇل رەتتە مٷلٸك ساۋداسىمەن اينالىساتىنداردىڭ دا ٶز ايتارى بار. ازاماتتار ٷي ساتىپ العاندا مۇقييات بولعانى ابزال. ٶيتكەنٸ قۇرىلىس كومپانييالارىنا قارجى جەتٸسپەۋشٸلٸگٸنەن ساپاسىز نىسان كٶبەيۋٸ مٷمكٸن ەكەن.
