سوڭعى 5 جىلدا ەلٸمٸزدٸڭ بارلىق ٶڭٸرٸندە مال ۇرلىعىنىڭ تٶمەندەۋٸ بايقالادى. ەگەر 2015 جىلى 8 مىڭ قىلمىس بولسا, 2016 جىلى – 7,3 مىڭ (- 8%), 2017 جىلى – 6,4 مىڭ (- 13%), 2018 جىلى – 5,6 مىڭ (- 12,4%), 2019 جىلى – 4,7 مىڭ (- 15,2%) فاكتٸ تٸركەلگەن, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
قر اشم ۆەتەرينارييالىق باقىلاۋ جەنە قاداعالاۋ كوميتەتٸنٸڭ دەرەگٸنە ساي, 2015 جىلدان باستاپ 2019 جىلعا دەيٸن مال ۇرلىعىنىڭ سانى 40%-عا تٶمەندەدٸ. بيىل پاندەميياعا بايلانىستى ەنگٸزٸلگەن كارانتيننىڭ نەتيجەسٸندە مال ۇرلىعى تاعى ەكٸ ەسەگە ازايدى.
دەسەكتە, بۇل مەسەلە ەلٸ دە ٶزەكتٸگٸن جويمادى. قر پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ مال ۇرلىعىمەن كٷرەستٸ كٷشەيتۋگە ەرەكشە نازار اۋداردى.
مال ۇرلىعىنىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا قر اشم مەن قر ٸٸم بٸرلەسكەن مەموراندۋم قابىلداندى. قۇجاتقا سەيكەس ۆەدومستۆوارالىق ارنايى توپ قۇرىلىپ, زاڭ شىعارۋ سالاسىندا بٸرلەسكەن جۇمىس اتقارىلدى, تەحنيكالىق جەنە اقپاراتتىق قولداۋ جولعا قويىلدى, ۆەتەرينارييالىق تالاپتاردى, مالدى سەيكەستەندٸرۋ تەرتٸبٸن جەنە اۋىل شارۋاشىلىعى جانۋارلارىن تاسىمالداۋ قاعيدالارىن تٷسٸندٸرۋ بويىنشا جەنە ت.ب. ٸس-شارالار جٷرگٸزٸلۋدە.
شارۋا قوجالىق باسشىلارى جەنە تۇرعىندارمەن مال باسىن سەيكەستەندٸرۋ (بيركالاۋ, ەلەكتروندىق چيپتەر, GPS-باقىلاۋ جەنە ت.ب.), مال جايۋ مەسەلەلەرٸ بويىنشا تٷسٸندٸرۋ جۇمىستارى تۇراقتى جٷرگٸزٸلەدٸ. سونداي-اق, ساۋدا ورىندارىنىڭ, مال بازارلارىنىڭ قىزمەتٸ نورماتيۆتٸك-قۇقىقتىق تالاپتارعا سەيكەس تەكسەرٸلۋدە.
مال ۇرلىعىنىڭ الدىن الۋدىڭ پەرمەندٸ شاراسىنىڭ بٸرٸ - ول قازاقستاندا مٸندەتتٸ بولىپ تابىلاتىن اۋىل شارۋاشىلىعى جانۋارلارىن سەيكەستەندٸرۋ جۇمىستارى.
بٸرٸنشٸ كەزەكتە, اۋىل شارۋاشىلىعى جانۋارلارىن سەيكەستەندٸرۋ بازاسى – ەر جانۋارعا باقىلاۋ جٷرگٸزۋگە جەنە اۋرۋلارعا قارسى ۆەتەرينارييالىق ەكپەلەردٸ باقىلاۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. سونىمەن قاتار, مالدى تٸركەۋ جٷيەسٸ ۇرلانعان اۋىلشارۋاشىلىق جانۋارلارىن جاپپاي ساتۋدى قيىنداتادى.
بٷگٸندە وبلىس ەكٸمدٸكتەرٸنٸڭ ۆەتەرينارييا باسقارمالارىنىڭ ەسەپتەرٸ بويىنشا رەسپۋبليكا كٶلەمٸندە بارلىق مال باسى سەيكەستەندٸرٸلگەن.
انىقتاما: 2020 جىلعى 14 جەلتوقساندا قازاقستاندا:
8 199 327 باس ٸقم;
21 906 792 باس ۇساق مال;
3 090 804 باس جىلقى;
229 036 باس تٷيە;
745 662 باس شوشقا بار.
مال ۇرلىعىنا قارسى تيٸمدٸ شارانىڭ تاعى بٸرٸ - ول قر اشم ۆەتەرينارييالىق باقىلاۋ جەنە قاداعالاۋ كوميتەتٸنٸڭ رەسپۋبليكانىڭ بارلىق ٶڭٸرلەرٸندە «ٸشكٸ ۆەتەرينارييالىق باقىلاۋ» بەكەتتەرٸن ورناتۋ باستاماسى بولدى. ولار مال مەن ەت ٶنٸمدەرٸن ٸلەسپە قۇجاتتارسىز تاسىمالدايتىن كٶلٸكتەردٸ بەلسەندٸ تٷردە انىقتاۋدا.
سونداي-اق, قر اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترٸنٸڭ 2019 جىلعى 18 سەۋٸردەگٸ № 158 بۇيرىعىمەن مەملەكەتتٸك شەكارا بويىندا اگروٶنەركەسٸپتٸك كەشەن ٶنٸمٸنە مەملەكەتتٸك باقىلاۋ مەن قاداعالاۋدى جٷزەگە اسىراتىن قازاقستان-رەسەي ۋچاسكەسٸندە - 28, قازاقستان-قىرعىز ۋچاسكەسٸندە - 4 ۆەتەرينارييالىق-باقىلاۋ پۋنكتٸ ورناتىلدى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا اعىمداعى جىلى ۆەدومستۆولار بٸرقاتار جاڭا, ونىڭ ٸشٸندە زاڭنامالىق سيپاتتاعى شارالار قابىلداندى.
مەسەلەن, قىلمىستىق كودەكسكە 188-1 «مال ۇرلىعى» بابى ەنگٸزٸلدٸ. اتالمىش بابقا سەيكەس مٷلكٸن تەركٸلەي وتىرىپ, 12 جىلعا دەيٸن باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جازاسى كٶزدەلگەن.
بۇل رەتتە مال ۇرلىعى (ادامدار توبىمەن, ٸرٸ مٶلشەردە, ٷي-جايعا بٸرنەشە رەت تٷسۋ جەنە ت.ب.) اۋىر قىلمىستار قاتارىنا اۋىستىرىلدى, بۇل تاراپتاردىڭ تاتۋلاسۋى ارقىلى جاۋاپكەرشٸلٸكتەن قاشۋ مٷمكٸندٸگٸن جوققا شىعارادى.
ۇرلىقتىڭ باسىم بٶلٸگٸ مالدى ەركٸن جايۋ كەزٸندە بولعاندىقتان, قر اشم-نٸڭ 29 سەۋٸردەگٸ №145 بۇيرىعىمەن اۋىل شارۋاشىلىعى جانۋارلارىن جايۋدىڭ ٷلگٸلٸك قاعيدالارى بەكٸتٸلٸپ, جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندارعا جٸبەرٸلدٸ. ٶز كەزەگٸندە قاعيدالاردى بۇزعانى ٷشٸن ەكٸمشٸلٸك جاۋاپكەرشٸلٸك ەنگٸزٸلدٸ (ەكٸمشٸلٸك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكستىڭ 408-بابى).
ٸٸم ۇرلىققا قارسى ٸس-قيمىل جٶنٸندەگٸ ۆەدومستۆولىق باعدارلامانى بەكٸتتٸ, ٶڭٸرلەردە ٷلگٸلٸك جوسپار بويىنشا مامانداندىرىلعان جەدەل-ٸزدەستٸرۋ توپتارى قۇرىلدى.
