قر پرەمەر-مينيسترٸ اسقار ماميننٸڭ تٶراعالىعىمەن ٶتكەن ٷكٸمەت وتىرىسىندا قر پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «جاڭا جاعدايداعى قازاقستان: ٸس-قيمىل كەزەڭٸ» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىن ٸسكە اسىرۋ جٶنٸندەگٸ شارالار قارالدى. ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى قازٸرگٸ جەنە ورتا مەرزٸمدٸ جوسپارلار تۋرالى ەنەرگەتيكا مينيسترٸ نۇرلان نوعاەۆ باياندادى, دەپ حابارلايدى primeminister.kz سايتى.
مۇناي-گاز سەكتورى ەلٸمٸزدەگٸ جالپى ٸشكٸ ٶنٸمٸنٸڭ شامامەن 25%-ىن ٶندٸرەتٸن جەنە ەكونوميكاعا 50%-عا جۋىق ينۆەستيتسييا تارتاتىن ەل ەكونوميكاسىنىڭ نەگٸزگٸ قوزعاۋشى كٷشٸ بولعانىنا قاراماستان, مينيسترلٸك مۇناي-گاز سەكتورىن شيكٸزاتتىق باعىتتان قوسىلعان قۇنى جوعارى, ەكسپورتقا باعدارلانعان ٶنٸمدٸ شىعارۋعا جەنە جوعارى بٶلٸنٸستٸ مۇناي گاز-حيمييا ٶنەركەسٸبٸن دامىتۋعا قايتا باعدارلاۋ بويىنشا اۋقىمدى جۇمىس جٷرگٸزۋدە.
جاڭا كەسٸپورىنداردى ٸسكە قوسۋ جەنە جۇمىس ٸستەپ تۇرعان حوش يٸستٸ كٶمٸرسۋتەكتٸ, مايلار مەن پوليپروپيلەندٸ ٶندٸرۋ زاۋىتتارىنىڭ ٶنٸمدٸ شىعارۋ كٶلەمدەرٸن ٷدەتۋٸنە بايلانىستى جىل سايىن مۇناي گاز-حيمييا ٶنٸمدەرٸن شىعارۋدا ٶسٸم بايقالادى. بٷگٸنگٸ تاڭدا سالادا 2025 جىلعا دەيٸن جالپى سوماسى شامامەن $15 ملرد قۇرايتىن جوبالار قولعا الىندى.
مينيستردٸڭ ايتۋىنشا, مۇناي گاز-حيميياسى سالاسىن دامىتۋعا ينۆەستيتسييالار تارتۋ ٷشٸن ٷكٸمەت تاراپىنان ناقتى مەملەكەتتٸك قولداۋ كٶرسەتٸلۋدە.
ارنايى ايماقتا مۇناي گاز-حيميياسى ٶندٸرٸسٸن دامىتۋعا ارنالعان بٸرىڭعاي الاڭدى قۇرۋ ينفراقۇرىلىمدى سالۋ, شيكٸزاتپەن قامتاماسىز ەتۋ, كٶلٸك شىعىستارى بويىنشا شىعىنداردى ەدەۋٸر ٷنەمدەۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ, بۇل ٶز الدىنا ٸسكە اسىرىلىپ جاتقان جوبالاردىڭ ەكونوميكالىق تارتىمدىلىعىن ايتارلىقتاي جاقسارتادى.
«ال ٸرٸ جوبالارعا توقتالاتىن بولساق, بٷگٸنگٸ تاڭدا قۋاتى جىلىنا 500 مىڭ توننانى جەنە قۇنى $2,6 ملرد قۇرايتىن پوليپروپيلەن ٶندٸرۋ جٶنٸندەگٸ گاز-حيمييا كەشەنٸنٸڭ قۇرىلىسى جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر. جوبانى اياقتاۋ مەرزٸمٸ – 2021 جىلدىڭ سوڭى», — دەدٸ ۆەدومستۆو باسشىسى.
بٷگٸندە مينيسترلٸك پوليەتيلەن ٶندٸرۋ جوباسىن ٸسكە اسىرۋ ٷشٸن زەكٸرلٸ ينۆەستوردى تارتۋ بويىنشا بەلسەندٸ جۇمىس جٷرگٸزٸپ جاتىر.
مۇناي ٶنٸمدەرٸ جەنە ەلەكتر ەنەرگيياسى سالاسىنداعى بيرجالىق ساۋدانى تەرتٸپكە كەلتٸرۋ, سونداي-اق بەسەكەلٸستٸكتٸ ودان ەرٸ دامىتۋ بويىنشا پرەزيدەنتتٸڭ بەرٸلگەن تاپسىرمالارىن ورىنداۋ ماقساتىندا كەلەسٸ شارالار ۇسىنىلادى:
- ٶنٸمدەردٸ ارنايى تاۋار بيرجاسى ارقىلى كەزەڭ-كەزەڭٸمەن ساتۋدى جٷزەگە اسىرۋ ٷشٸن ەلەكتروندىق ساۋدا الاڭدارىنا جەنە تاۋارلىق بيرجاعا قويىلاتىن تالاپتاردى ەزٸرلەۋ;
- ەلەكتر ەنەرگيياسى نارىعىندا بەسەكەلەستٸكتٸ دامىتۋ ماقساتىندا ەنەرگييا ٶندٸرۋشٸ ۇيىمداردى ەلەكتر ەنەرگيياسىن ورتالىقتاندىرىلعان ساۋدا الاڭى ارقىلى ٶتكٸزۋگە مٸندەتتەيتٸن زاڭنامالىق اكتٸلەردٸ قابىلداۋ;
- ەلەكتر ەنەرگيياسىن جەتكٸزۋشٸلەردٸ ەركٸن تاڭداۋ قۇقىعىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا تۇتىنۋشىلاردى قىزمەت جەتكٸزۋشٸلەرمەن بايلانىستىراتىن بٸرىڭعاي تسيفرلىق پلاتفورمانى قۇرۋ;
- بيزنەس احۋالدى جاقسارتۋ ٷشٸن بيزنەس سۋبەكتٸلەرٸن ەلەكترمەن جابدىقتاۋ جٷيەسٸنە قوسۋعا ارنالعان «بٸر تەرەزە» قاعيداتىن ەزٸرلەۋ.
بۇل شارا ەلەكتر جەلٸلەرٸنە قوسۋ رەسٸمدەرٸن وڭايلاتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلاردىڭ عىلىمي-زەرتتەۋ جەنە تەجٸريبەلٸك-كونسترۋكتورلىق جۇمىستارعا مٸندەتتەمەلەرٸنٸڭ جىل سايىنعى ورتاشا سوماسى شامامەن 9 ملرد تەڭگەنٸ قۇرايدى.
قر ەنەرگەتيكا مينيسترلٸگٸ جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلاردىڭ قاراجاتىن جيناۋدى ورتالىقتاندىرۋ جەنە عىلىمي-زەرتتەۋ جەنە تەجٸريبەلٸك-كونسترۋكتورلىق جۇمىستارعا قارجىنى اشىق بٶلۋ ٷشٸن كەلەسٸنٸ ۇسىنادى:
- كٶمٸرسۋتەكتەر مەن ۋران سالاسىندا ۇلتتىق عىلىمي كەڭەس قۇرۋ;
- قر بٸلٸم جەنە عىلىم مينسترلٸگٸنٸڭ اقپاراتتىق جٷيەسٸ نەگٸزٸندە جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلاردىڭ عىلىمي-زەرتتەۋ جەنە تەجٸريبەلٸك-كونسترۋكتورلىق جۇمىستارىن قارجىلاندىرۋدىڭ بارلىق تسيكلٸن وڭتايلاندىرۋ جەنە اۆتوماتتاندىرۋ.
نوعاەۆتىڭ ايتۋىنشا, مۇناي جەنە گاز كوندەنساتىن ەسەپكە الۋ اقپاراتتىق جٷيەسٸن ەنگٸزۋ مۇنايدى ٶندٸرۋ, ٶڭدەۋ جەنە تاسىمالداۋدى ەسەپكە الۋدى اۆتوماتتاندىرۋعا, سونداي-اق تالاپتاردى ورىنداۋعا مونيتورينگتٸ اۆتوماتتاندىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
«ەنەرگەتيكا مينيسترلٸگٸ ٶنەركەسٸپ جەنە اقپاراتتىق تەحنولوگييالار سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى ودان ەرٸ قالىپتاستىرۋ ماقساتىندا شەتەلدٸك ينۆەستورلارمەن بٸرلەسٸپ قۇرىلاتىن جەرگٸلٸكتٸ قامتۋدى دامىتۋعا تٸكەلەي ينۆەستيتسييالار قۇرۋ, سونداي-اق جالپى شىعىنداردىڭ 1% مٶلشەرٸندە تسيفرلاندىرۋعا جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلاردىڭ سالىقتارى مەن شىعىندارىنان بوساتاتىن نورماتيۆتٸك-قۇقىقتىق اكتٸلەردٸ قابىلداۋ بويىنشا جۇمىستار جٷرگٸزۋدە», — دەدٸ ەنەرگەتيكا مينيسترٸ.
«جاسىل ەكونوميكانى» دامىتۋ تۇجىرىمداماسى اياسىندا 2050 جىلعا قاراي تۇتىناتىن ەنەرگييانىڭ 50%-ى جاڭارتىلاتىن ەنەرگييا كٶزدەرٸن قوسا العاندا, بالامالى ەنەرگەتيكا ەسەبٸنەن جابىلۋى تيٸس. ەكولوگييالىق تازا ەنەرگييا كٶزدەرٸن دامىتۋدى ىنتالاندىرۋ ٷشٸن بالامالى ەنەرگەتيكانى قولداۋ جٶنٸندەگٸ جاڭا زاڭ قابىلداۋ جوسپارلانىپ وتىر.
«2019 جىلى مۇناي-گاز سالاسىندا تاۋارلاردى, جۇمىستاردى جەنە كٶرسەتٸلەتٸن قىزمەتتەردٸ ساتىپ الۋ كٶلەمٸ شامامەن 7 ترلن تەڭگەنٸ قۇرادى. ٸرٸ جوبالارداعى جيىنتىقتى جەرگٸلٸكتٸ قامتۋ شامامەن 39%-دى قۇرادى. بۇل رەتتە جەرگٸلٸكتٸ ٶندٸرٸس تاۋارلارىنىڭ كٶلەمٸ شامامەن 10%-دى قۇرادى. ەنەرگەتيكا مينيسترلٸگٸنٸڭ جۇمىسى تەڭٸز, قاشاعان جەنە قاراشىعاناق سيياقتى ٸرٸ مۇناي-گاز جوبالارىنداعى جەرگٸلٸكتٸ قامتۋ ٷلەسٸن ارتتىرۋعا باعىتتالادى», — دەدٸ نوعاەۆ.
قازٸرگٸ ۋاقىتتا مينيسترلٸك مۇناي-گاز سەكتورى نارىعىنداعى جەرگٸلٸكتٸ قامتۋ ٷلەسٸن ارتتىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸن ەكٸ باستامانى ٸسكە اسىرۋدا. ولاردى جاقىن ارادا جٷزەگە اسىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل — جەرگٸلٸكتٸ قامتۋ قورىن جەنە مۇناي-گاز ماشينالارىن جاساۋ مەن سەرۆيستٸ دامىتۋدىڭ حالىقارالىق ورتالىعىن قۇرۋ.
«اتالعان ورتالىق جۇمىسىنىڭ ماقساتى – قر مۇناي-گاز سالاسى ٷشٸن تاۋارلار/كٶرسەتٸلەتٸن قىزمەتتەر ٶندٸرٸسٸن جەرگٸلٸكتەندٸرۋ. اتاپ ايتقاندا, جاڭا ٶندٸرٸستەر مەن سەرۆيستٸك ورتالىقتاردى اشۋ, سونداي-اق جۇمىس ٸستەيتٸن وتاندىق تاۋار ٶندٸرۋشٸلەردٸڭ مٷمكٸندٸكتەرٸن كەڭەيتۋ. بۇل ورتالىق وپەراتورلار قاجەتتٸلٸگٸ ٷشٸن تاۋارلاردى/كٶرسەتٸلەتٸن قىزمەتتەردٸ ٶندٸرۋدەگٸ جەنە جەتكٸزۋدەگٸ جەرگٸلٸكتٸ تاۋار ٶندٸرۋشٸلەردٸڭ/سەرۆيستٸك كومپانييالاردىڭ ولقىلىقتارىن جويۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ», — دەپ تٷيٸندەدٸ نوعاەۆ.
