"قازاقستاندا بٸلٸم ەمەس, "كٶكە" كەرەك": تاريحشى قوعامداعى ٶزەكتٸ مەسەلەلەردٸ كٶتەردٸ

"قازاقستاندا بٸلٸم ەمەس, "كٶكە" كەرەك": تاريحشى قوعامداعى ٶزەكتٸ مەسەلەلەردٸ كٶتەردٸ
فوتو-كوللاج: ۆيدەودان سكرينشوت/ جي ارقىلى ٶڭدەلگەن

قوعام بەلسەندٸسٸ, تاريحشى جۇمامۇرات شەمشٸ قازاقستانداعى جەمقورلىق, جۇمىسقا ورنالاسۋداعى تانىستىقتىڭ ىقپالى جەنە مەملەكەتتٸك قارجىنىڭ جۇمسالۋىنا قاتىستى پٸكٸرٸن ايتتى. ول بۇل مەسەلەلەردٸ "QASQA JOL" YouTube باعدارلاماسىنا بەرگەن سۇحباتىندا كٶتەردٸ, دەپ حابارلايدى ult.kz.

تاريحشىنىڭ ايتۋىنشا, ەلدەگٸ ايىپپۇل جٷيەسٸ مەن مەملەكەتتٸك قىزمەتكەرلەردٸڭ جاۋاپكەرشٸلٸگٸنە قاتىستى سۇراق كٶپ. ول شەنەۋنٸكتەردٸڭ حالىق الدىنداعى ەسەپتٸلٸگٸنە جەنە بيۋدجەت قاراجاتىنىڭ قانشالىقتى تيٸمدٸ جۇمسالاتىنىنا كٷمەن كەلتٸردٸ.

"قازاقستان ۇرلاۋ مەن جىرلاۋدىڭ وتانىنا اينالعالى قاي زامان? اتتاپ باسساڭ ايىپپۇل, “سەرگەك” دەيمٸز, باسقا دەيمٸز. تٸپتٸ پوليتسەيلەرگە كٷنٸنە 10 ادامعا ايىپپۇل سالاسىڭ دەپ تاپسىرادى ەكەن دەسەدٸ. جىل اياقتالىپ كەلەدٸ, جوعارىداعى شەنەۋنٸكتەر جىلدى اياقتايدى, ەسەپ بەرەدٸ, اقشانىڭ قايدا جۇمسالعانىن ايتادى. بٸراق بەرٸبٸر مەنٸڭ كٶڭٸلٸم تولمايدى, ورتادان اقشانى جەپ قالۋ, شەنەۋنٸكتەر تەك بايىپ كەتۋدٸ ويلايدى", – دەدٸ جۇمامۇرات شەمشٸ.

قوعام بەلسەندٸسٸ جۇمىسقا قابىلداۋ كەزٸندە ادامنىڭ بٸلٸمٸ مەن كەسٸبي دايىندىعىنان گٶرٸ جەكە بايلانىستارى ماڭىزدى رٶل اتقاراتىنى تۋرالى مەسەلەنٸ دە قوزعادى. ونىڭ پٸكٸرٸنشە, مۇنداي جاعداي ەڭبەك نارىعىنداعى ەدٸل بەسەكەگە جەنە ازاماتتاردىڭ تەڭ مٷمكٸندٸككە يە بولۋىنا كەرٸ ەسەر ەتەدٸ.

سۇحبات بارىسىندا تاريحي وتانىنا ورالعان قازاقتاردىڭ قوعامعا بەيٸمدەلۋٸ, قۇجات رەسٸمدەۋ مەن جۇمىس تابۋ كەزٸندە كەزدەسەتٸن كەدەرگٸلەر دە تالقىلاندى.

سونىمەن قاتار جۇمامۇرات شەمشٸ ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردە كوۋچتار, بلوگەرلەر مەن تٷرلٸ كەڭەس بەرۋشٸلەردٸڭ كٶبەيۋٸنە توقتالدى. ەڭگٸمە بارىسىندا ولاردىڭ قوعامعا ىقپالى, ادامداردىڭ مۇنداي ماماندارعا نە سەبەپتٸ جيٸ جٷگٸنەتٸنٸ جەنە وسى قۇبىلىستىڭ ەلەۋمەتتٸك سەبەپتەرٸ سٶز بولدى.

تاريحشى ەلدەگٸ جٷيەلٸ مەسەلەلەردٸ اشىق تالقىلاپ, مەملەكەتتٸك قىزمەتتە جاۋاپكەرشٸلٸك پەن ەدٸلدٸك قاعيدالارىن كٷشەيتۋدٸڭ ماڭىزدىلىعىنا نازار اۋداردى.

جۇمامۇرات شەمشٸ كٸم?

جۇمامۇرات شەمشٸ – قازاقستاندىق تاريحشى, تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, جۋرناليست جەنە قوعام بەلسەندٸسٸ. ول بٸرنەشە جىل بۇرىن ٶزبەكستاننان قازاقستانعا قونىس اۋدارعان. عالىم قازاق حالقىنىڭ تاريحى, ۇلتتىق قۇندىلىقتار, تٸل جەنە قوعامداعى ەلەۋمەتتٸك مەسەلەلەر تۋرالى پٸكٸر بٸلدٸرٸپ كەلەدٸ.

ونىڭ تاريحي-تانىمدىق ماقالالارى 2011 جىلدان بەرٸ اقپارات قۇرالدارىندا جارييالانىپ جٷر. اتاپ ايتقاندا, Abai.kz پورتالىندا بازار جىراۋ وڭداسۇلىنىڭ ٶمٸرٸ مەن شىعارماشىلىعىنا ارنالعان زەرتتەۋ ماقالاسى جارىق كٶرگەن. سونداي-اق ول بەلگٸلٸ عالىم اقسەلەۋ سەيدٸمبەكتٸڭ ەڭبەگٸ مەن كٶزقاراسىنا قاتىستى جازبا جارييالاعان

جۇمامۇرات شەمشٸ قوعامداعى ٶزەكتٸ مەسەلەلەردٸ قوزعاپ, تٷرلٸ اقپارات قۇرالدارىنا سۇحبات بەرەدٸ. ەسٸرەسە, "Qasqa Jol" YouTube ارناسىنداعى پٸكٸرلەرٸ ارقىلى كٶپشٸلٸككە تانىلعان. تاريحشى ۇلتتىق يدەولوگييا, قازاق تٸلٸنٸڭ مەرتەبەسٸ جەنە زييالى قاۋىمنىڭ قوعامداعى جاۋاپكەرشٸلٸگٸ تۋرالى جيٸ سٶز قوزعايدى. ول 31 مامىر – ساياسي قۋعىن-سٷرگٸن قۇرباندارىن ەسكە الۋ كٷنٸنە قاتىستى ٶز ۇسىنىستارىن دا ايتقان.

سونىمەن قاتار قازاقستانداعى توي مەدەنيەتٸ مەن قوعامدىق قۇندىلىقتار جٶنٸندە پٸكٸر بٸلدٸرگەن. قوعام بەلسەندٸسٸ مەملەكەتتٸك باسقارۋ, جەمقورلىق جەنە ەلەۋمەتتٸك ەدٸلدٸك مەسەلەلەرٸن دە اشىق تالقىلاپ جٷر.