قر پرەمەر-مينيسترٸ اسقار ماميننٸڭ تٶراعالىعىمەن ٶتكەن ٷكٸمەت وتىرىسىندا تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسييالار جەنە اەروعارىش ٶنەركەسٸبٸ مينيسترٸ باعدات مۋسين, «قازاقتەلەكوم» اق باسقارما تٶراعاسى قۋانىش ەسەكەەۆ, «ترانستەلەكوم» اق باسقارما تٶراعاسى ەلنار ادايبەكوۆ, سونداي-اق «Beeline قازاقستان» باس اتقارۋشى ديرەكتورى ەۆگەنيي ناسترادين حالىقتى كەڭ جولاقتى ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار تۋرالى باياندادى, دەپ حابارلايدى primeminister.kz سايتى.
مۋسيننٸڭ ايتۋىنشا, قازٸرگٸ ۋاقىتتا بارلىق قالالار جەنە 4 500-دەن استام اۋىل ەر تٷرلٸ تەحنولوگييالار بويىنشا ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتٸلگەن. جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن جالپى 5200-دەن استام ەلدٸ مەكەنگە ينتەرنەت جەتكٸزٸلەدٸ.
ينتەرنەت جەلٸسٸن دامىتۋ ٷشٸن ەلٸمٸزدە ەكٸ اۋقىمدى جوبا ٸسكە اسىرىلۋدا.
بٸرٸنشٸ جوبا — بۇل مجە تەتٸگٸ ارقىلى وپتيكالىق ينتەرنەتتٸ تارتۋ. جوبا بويىنشا 2,4 ملن ادام تۇراتىن 1260-قا جۋىق اۋىلعا ينتەرنەت جەلٸسٸ تارتىلۋدا. ەگەر 2018 جىلى 56 اۋىلعا وپتيكالىق جەلٸ تارتىلسا, بيىل 1000-عا جۋىق اۋىل قوسىلۋدا. بۇل جوباعا 75 ملرد تەنگەگە جۋىق ينۆەستيتسييا تارتىلدى. جوبا اياسىندا 3 700 مەملەكەتتٸك ورگان مەن بيۋدجەتتٸك مەكەمەلەرگە بايلانىس جەتكٸزٸلدٸ.
ەكٸنشٸ جوبا 250 ادامنان كٶپ تۇرعىنى بار 928 اۋىلدى 3G جەنە 4G, FWA تەحنولوگيياسى بويىنشا موبيلدٸ ينتەرنەتپەن قامتۋدى كٶزدەيدٸ. قازٸرگٸ ۋاقىتتا 72-سٸ موبيلدٸ ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتٸلگەن. بۇل جوبانىڭ ورىندالۋى ٷشٸن وپەراتورلار تٶلەيتٸن ارنايى سالىق تٶلەمدەرٸ تٶمەندەتٸلۋدە. تيٸستٸ نورمالار مەجٸلٸستٸڭ ەكٸنشٸ قاراستىرۋىنان ٶتتٸ. جوبا اياسىندا وپەراتورلار «شەرينگ» شارتىنا قول قويىپ, بٸر بٸرٸنٸڭ بازالىق ستانتسييالارىن پايدالانا الادى.
سونداي-اق موبيلدٸ بايلانىستىڭ بازالىق ستانتسييالارىن وپتيكاعا قوسۋ بويىنشا جۇمىستار جٷرگٸزٸلۋدە.
وسى ەكٸ جوبادا شەكتەلمەي, وپەراتورلار وپتيكانى اۋىل ٷيلەرٸنە تارتۋدا. مىسالى, جەكە ينۆەستورلار «ترانستەلەكوممەن» بٸرگٸپ, جامبىل وبلىسىندا 50 اۋىلدا 10 مىڭنان استام ٷيگە تٸركەلگەن ينتەرنەتتٸ تارتۋدا.
سونداي-اق ب. مۋسين قازٸرگٸ ۋاقىتتا ادامداردىڭ راديوفوبياسى بار ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. مىسالى, Family Village كەشەنٸندە 2-3 تۇرعىنىنىڭ ارىزى بويىنشا بازالىق ستانتسييا الىنىپ, ينتەرنەتكە قولجەتٸمدٸلٸك توقتاتىلدى. ودان كەيٸن جاقىن جەردەن قايتادان بايلانىس وپەراتورى بازالىق ستانتسييانى ورناتۋعا مەجبٷر بولدى.
بٸراق تا, بٷگٸنگٸ تاڭدا ينتەرنەت گاز, ەلەكتر ەنەرگيياسى, سۋ سيياقتى بٸرٸنشٸ قاجەتتٸلٸككە اينالدى. سول سەبەپتەن بٸز بٸراز زاڭنامالىق ٶزگەرٸستەر جاساۋدامىز, بۇلار:
- كوندومينيمۋمدەرگە بايلانىس وبەكتٸلەرٸن الىپ تاستاۋعا تىيىم سالۋ;
- جاڭا ٷيلەرگە پايدالانۋعا بەرۋ الدىندا مٸندەتتٸ تٷردە وپتيكا جەلٸسٸمەن قامتاماسىز ەتۋ;
- ينتەرنەتتٸڭ جىلدامدىعىنا ساپالى تالاپتار ورناتۋ;
- وپتيكالىق ترانسميسسيياعا كٸشٸ وپەراتورلارعا تەڭ قول جەتكٸزۋدٸ قامتاماسىز ەتۋ.
جالپى مەملەكەتتٸك ورگاننىڭ رٶلٸن كٷشەيتەتٸن بولامىز.
ينتەرنەت ساپاسىنا حالىقتىق باقىلاۋ جٷرگٸزۋ ٷشٸن Bailanys.bar سەرۆيسٸ ٸسكە قوسىلدى. قازٸرگٸ ۋاقىتتا 50 مىڭنان استام ادام قولداندى.
سونىمەن قاتار مەملەكەتتٸك باقىلاۋ ماقساتىندا 17 جىلجىمالى ٶلشەۋ كەشەندەرٸ ساتىپ الىنۋدا. سونىڭ نەتيجەسٸندە, حالىقتىق جەنە مەملەكەتتٸك باقىلاۋدىڭ دەرەكتەرٸ بٸر جٷيەگە جينالىپ, ەرٸ قاراي وپەراتورلارمەن جۇمىس ٸستەۋ مٷمكٸندٸگٸنە يە بولامىز.
وقۋ جىلىنىڭ باسىنان ونلاين وقۋعا ارنالعان ارنايى «بٸلٸم» تاريفٸ اشىلدى.
600 وتاندىق بٸلٸم بەرۋ رەسۋرستارىنا ليميتسٸز قولجەتٸمدٸلٸك قامتاماسىز ەتٸلدٸ.
قازٸرگٸ ۋاقىتتاعى بۇل تاريف ارقىلى ٶتكەن قۇنسىز ترافيك كٶلەمٸ 118 مىڭ گب قۇرايدى.
قازٸرگٸ ۋاقىتتا مينيستٸرلٸك اۋىلداردا تەلەفونييا جەنە پوشتالىق قىزمەتتەردٸ سۋبسيدييالاندىرادى. بۇدان ەرٸ قاراجاتتار ينتەرنەت قىزمەتتەرٸن سۋبسيدييالاندىرۋعا ەتاپ بويىنشا باعىتتالادى. سونىڭ نەتيجەسٸندە بۇل اۋىلداردا اۋىل ادامدارىنا زاماناۋي قىزمەتتەرگە قول جەتكٸزۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
ترانزيتتٸك پوتەنتسيالدى دامىتۋ شەڭبەرٸندە ترانستەلەكوم جەنە ازەرتەلەكوم كومپانييالارى كاسپيي تەڭٸزٸنٸڭ تٷبٸ بويىنشا سەكۋندىنا 4-6 تەرابيت جىلدامدىقتى جەلٸسٸن قۇراستىرۋدا. بۇل جوبا 2021 جىلدىڭ سوڭىنا جوسپارلانعان.
5G ۇيالى بايلانىس ستاندارتىن ەڭگٸزۋ بويىنشا نۇر-سۇلتان, الماتى جەنە شىمكەنت قالالارىندا 11 تەستٸلٸك سىناق جٷرگٸزٸلدٸ. كەرەكتٸ جيٸلٸك دياپازوندارى بوساتىلدى. ارى قاراي وپەراتورلارعا تاراتۋ مەحانيزمٸ قاراستىرىلادى.
سونىمەن, نۇر-سۇلتان, الماتى, شىمكەنت قالالارىندا 5G جەلٸلەرٸ 2022 جىلى ٸسكە قوسىلادى. ال وبلىستىق ورتالىقتاردا 2025 جىلعا دەيٸن جوسپارلانىپ وتىر.
«قازاقتەلەكوم» اق باسقارما تٶراعاسى قۋانىش ەسەكەەۆ اۋىلدىق ەلدٸ مەكەندەردە تالشىقتى-وپتيكالىق بايلانىس جەلٸلەرٸن سالۋ بويىنشا جوبانى ٸسكە اسىرۋ تۋرالى ايتىپ بەردٸ.
«قازاقتەلەكوم» 2018 جىلى اۋىلدىق ەلدٸ مەكەندەردٸ كەڭ جولاقتى ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتۋ جوباسىن جٷزەگە اسىرا باستادى. جوبانى ٸسكە اسىرۋ نەتيجەسٸندە تالشىقتى-وپتيكالىق بايلانىس جەلٸلەرٸنٸڭ جالپى ۇزىندىعى 14 مىڭ 514 كم قۇرايدى جەنە 828 اۋىلدا 2 مىڭ 496 مەملەكەتتٸك مەكەمەلەر مەن بيۋدجەتتٸك ۇيىمدار كەڭ جولاقتى ينتەرنەتكە قوسىلادى, قازٸرگٸ ۋاقىتتا جوبانىڭ 90% جۋىق جٷزەگە اسىرىلدى.
«مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ نەگٸزگٸ بٶلٸگٸ ينتەرنەت الا باستادى. سونىمەن قاتار بٸز ينتەرنەتتٸ قوساتىن اۋىلدىق ەلدٸ مەكەندەرگە 4G تەحنولوگييالارى قاتار كەلەدٸ, ولاردى مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ ابونەنتتەرٸ عانا ەمەس, اۋىلدىق ەلدٸ مەكەندەر دە بايلانىس ساپاسىن سەزٸنۋٸ كەرەك», — دەدٸ ق. ەسەكەەۆ.
تالشىقتى-وپتيكالىق بايلانىس جەلٸلەرٸن سالۋ بويىنشا ەڭ ٷلكەن جۇمىس باتىس قازاقستان جەنە الماتى وبلىستارىندا جٷرگٸزٸلۋدە. قۇرىلىستى وسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن اياقتاۋ جوسپارلانىپ وتىر.
جوبا باستالعالى بەرٸ 12 388 شاقىرىم تالشىقتى-وپتيكالىق بايلانىس جەلٸلەرٸ تارتىلدى, نەتيجەسٸندە ەلٸمٸزدٸڭ 697 اۋىلىندا 2 103 مەملەكەتتٸك ورگانعا جوعارى جىلدامدىقتى ينتەرنەتكە كەڭ جولاقتى قول جەتٸمدٸلٸك قامتاماسىز ەتٸلدٸ.
قازٸرگٸ ۋاقىتتا 250+ جوباسىنا سەيكەس, «قازاقتەلەكوم» توبىنا كٸرەتٸن ۇيالى بايلانىس وپەراتورلارى — «موبايل تەلەكوم-سەرۆيس» جەنە «كسەلل» – 60 بازالىق ستانتسيياسىن ٸسكە قوستى, سونىمەن قاتار ەلٸمٸزدٸڭ تٷرلٸ ايماقتارىندا 194 «مۇناراسىن» سالىپ جاتىر.
ٷش بايلانىس وپەراتورى اراسىندا شارتقا قول قويىلدى, جالپى حالقى 600 مىڭنان اساتىن 928 اۋىلدى موبيلدٸ كجق-مەن قامتاماسىز ەتۋ جوسپارلانىپ وتىر. كسەلل 183 بازالىق ستانتسييانىڭ قۇرىلىسىن جٷرگٸزۋدە, ولاردىڭ 125-ٸ جاڭا. 54 بازالىق ستانتسييا ٸسكە قوسىلدى, ونىڭ ٸشٸندە 3 جاڭا, 51 قولدانىستاعى 2G سايتتارىن جاڭارتۋ. Tele2 ەفيرگە 6 بازالىق ستانتسييانى ٸسكە قوستى, 233 بازالىق ستانتسييا بويىنشا ٸزدەستٸرۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلۋدە, 125 بازالىق ستانتسييا بويىنشا جوبالار ەزٸرلەندٸ, 11 نىسان بويىنشا قۇرىلىس باستالدى.
FWA (Fixed Wireless Access) تەحنولوگيياسىن ەنگٸزۋ ٷشٸن بارلىق قاجەتتٸ جۇمىستار جٷرگٸزٸلدٸ. ەسەپتەۋلەرگە سەيكەس جىل سوڭىنا دەيٸن جوسپارلانعان 296 اەم-نٸڭ 196-سى قامتىلادى.
«ترانستەلەكوم» اق باسقارما تٶراعاسى ەلنار ادايبەكوۆ ينتەرنەت جەلٸسٸنە كەڭ جولاقتى قولجەتٸمدٸلٸكتٸ دامىتۋ تۋرالى باياندادى. ونىڭ ايتۋىنشا, 2018 جىلى «ترانستەلەكوم» اق مجە شارتىنا قول قويدى, وعان سەيكەس 429 اۋىلدىق ەلدٸ مەكەندٸ قوسۋ, 6 مىڭ كم توبج سالۋ جەنە 1 222 ەلەۋمەتتٸك وبەكتٸنٸ ينتەرنەت جەلٸسٸنە قول جەتكٸزۋمەن قامتاماسىز ەتۋ قاجەت بولدى. كەلٸسٸمشارتقا سەيكەس 1 شٸلدەگە دەيٸنگٸ مەرزٸمدە بارلىق مٸندەتتەمەلەر ورىندالدى, ەربٸر نىسان قوسىلدى.
«وسى جەلٸنٸ قۇرىپ, بٸز ٶز ينۆەستيتسييامىزعا وسى اۋىلدىق ەلدٸ مەكەندەردٸ جەنە وسى وبلىستاردىڭ تۇرعىندارىن ينتەرنەت جەلٸسٸنە قوسۋدى باستادىق», — دەدٸ ە. ادايبەكوۆ.
بٷگٸنگٸ تاڭدا جامبىل, ماڭعىستاۋ, تٷركٸستان, شىعىس قازاقستان وبلىستارىندا 1 000-نان استام ابونەنتتٸ ينتەرنەت جەلٸسٸنە قوسۋ جۇمىستارى باستالدى. 40 مىڭعا دەيٸن ابونەنت راديورەلەيلٸك تەحنولوگيياعا قوسىلۋى مٷمكٸن.
بۇدان ٶزگە «كاسپيي تەڭٸزٸنٸڭ تٷبٸ ارقىلى قازاقستان – ەزەربايجان باعىتى بويىنشا توبج سالۋ, يەلەنۋ جەنە پايدالانۋ» جوباسى بويىنشا جۇمىس جٷرگٸزٸلۋدە. ۇزىندىعى 380-400 كم تەڭٸز تٷبٸمەن سالىنعان كابەل جوبانى ٸسكە اسىرۋدىڭ 1 جىلى ٸشٸندە قر ارقىلى 1 تbps-كە دەيٸن ترافيك الۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. جوبانى تەحنيكالىق ٸسكە اسىرۋ 2021 جىلدىڭ كٶكتەمٸنە جوسپارلانعان. 2021-2022 جىلدارى بۇل جوبانى اياقتاۋ جوسپارلانۋدا.
«Beeline قازاقستان» اق باس اتقارۋشى ديرەكتورى ەۆگەنيي ناسترادين «250+» اۋىلدىق ەلدٸ مەكەندەرٸنە بايلانىس قىزمەتتەرٸن ۇسىنۋ بويىنشا تسدياٶم مەن بايلانىس وپەراتورلارى اراسىنداعى ەرٸپتەستٸك تۋرالى مەموراندۋمدى ٸسكە اسىرۋ مەرتەبەسٸ تۋرالى باياندادى.
«ٸس جٷزٸندە شارتتىق جۇمىس اياقتالۋ ساتىسىندا تۇر. تاراپتار بارلىق كورپوراتيۆتٸك ماقۇلداۋدى الدى. تۇجىرىمداردى اياقتاۋ جٷرٸپ جاتىر. الداعى كٷندەرٸ – قازان ايىندا قول قويۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز», — دەدٸ ە. ناسترادين.
سونىمەن قاتار ول وسى شارتتىڭ تەحنيكالىق جەنە ۇيىمداستىرۋشىلىق بٸرەگەيلٸگٸنە نازار اۋداردى. قازاقستاندا العاش رەت وسىنداي شارتقا قول قويىلدى. كەلٸسٸم بارلىق دەرلٸك ۇيالى بايلانىس وپەراتورلارىن بٸرٸكتٸرەدٸ. قۇرىلىس ينفراقۇرىلىمدىق ورتالىقتاردان الىس ورنالاسقان شالعاي ٶڭٸرلەردە جٷرگٸزٸلۋدە.
Beeline ايماعى — بۇل 299 ەلدٸ مەكەن. ٸس جٷزٸندە بٷگٸندە 32-سٸ ەفيردە — قامتۋ جەنە قۇرىلىس جۇمىستارى اياقتالدى. FWA CPE تەحنولوگيياسى قوسىلۋى تيٸس 119 اۋىلدىق ەلدٸ مەكەننٸڭ 4-ٸندە قازٸردٸڭ ٶزٸندە تەحنولوگييانى تەستٸلەۋ جٷرٸپ جاتىر.
«سونىمەن قاتار بيىل 1 ملن 220 مىڭ تۇرعىنى بار 550 اۋىلدىق ەلدٸ مەكەن Beeline-نىڭ LTE تەحنولوگيياسىمەن قامتىلدى. جالپى, Beeline 3,5 مىڭ بازالىق ستانتسييانى ٸسكە قوستى. 145 اۋىلدىق ەلدٸ مەكەن بيىل موبيلدٸ ينتەرنەتكە قوسىلدى», — دەدٸ ە. ناسترادين.
سونداي-اق ە. ناسترادين 2019 جىلدىڭ قىركٷيەگٸ مەن جەلتوقسانى ارالىعىندا شىمكەنتتە ٶتكەن 5G پيلوتىنىڭ نەتيجەلەرٸمەن بٶلٸستٸ.
«جەلٸنٸڭ بٸر ەلەمەنتٸ سالىندى. بارلىق 4 تەحنولوگييا, 4 پايدالانۋ ستسەنارييٸ سىنالدى. تەستٸلەۋ نەتيجەسٸندە بٸز جىلدامدىققا, كٸدٸرٸسكە قاتىستى 5G جەلٸسٸنٸڭ تەحنولوگييالىق پارامەترلەرٸنە قول جەتكٸزدٸك. جالپى العاندا, ايتقىمىز كەلگەنٸ, Beeline وسى ستاندارتتى دامىتۋعا قاتىسۋعا دايىن جەنە وسى ستاندارتتى رەتتەۋ جەنە جيٸلٸكتەردٸ بٶلۋ قاجەت», — دەدٸ ول.
