QR Premer-Ministri Asqar Maminniń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda tsifrlyq damý, innovatsiialar jáne aeroǵarysh ónerkásibi ministri Baǵdat Mýsin, «Qazaqtelekom» AQ basqarma tóraǵasy Qýanysh Esekeev, «Transtelekom» AQ basqarma tóraǵasy Elnar Adaibekov, sondai-aq «Beeline Qazaqstan» bas atqarýshy direktory Evgenii Nastradin halyqty keń jolaqty internetpen qamtamasyz etý boiynsha atqarylyp jatqan jumystar týraly baiandady, dep habarlaidy primeminister.kz saity.
Mýsinniń aitýynsha, qazirgi ýaqytta barlyq qalalar jáne 4 500-den astam aýyl ár túrli tehnologiialar boiynsha internetpen qamtamasyz etilgen. Jyldyń sońyna deiin jalpy 5200-den astam eldi mekenge internet jetkiziledi.
Internet jelisin damytý úshin elimizde eki aýqymdy joba iske asyrylýda.
Birinshi joba — bul MJÁ tetigi arqyly optikalyq internetti tartý. Joba boiynsha 2,4 mln adam turatyn 1260-qa jýyq aýylǵa internet jelisi tartylýda. Eger 2018 jyly 56 aýylǵa optikalyq jeli tartylsa, biyl 1000-ǵa jýyq aýyl qosylýda. Bul jobaǵa 75 mlrd tengege jýyq investitsiia tartyldy. Joba aiasynda 3 700 memlekettik organ men biýdjettik mekemelerge bailanys jetkizildi.
Ekinshi joba 250 adamnan kóp turǵyny bar 928 aýyldy 3G jáne 4G, FWA tehnologiiasy boiynsha mobildi internetpen qamtýdy kózdeidi. Qazirgi ýaqytta 72-si mobildi internetpen qamtamasyz etilgen. Bul jobanyń oryndalýy úshin operatorlar tóleitin arnaiy salyq tólemderi tómendetilýde. Tiisti normalar Májilistiń ekinshi qarastyrýynan ótti. Joba aiasynda operatorlar «Shering» shartyna qol qoiyp, bir biriniń bazalyq stantsiialaryn paidalana alady.
Sondai-aq mobildi bailanystyń bazalyq stantsiialaryn optikaǵa qosý boiynsha jumystar júrgizilýde.
Osy eki jobada shektelmei, operatorlar optikany aýyl úilerine tartýda. Mysaly, jeke investorlar «Transtelekommen» birgip, Jambyl oblysynda 50 aýylda 10 myńnan astam úige tirkelgen internetti tartýda.
Sondai-aq B. Mýsin qazirgi ýaqytta adamdardyń radiofobiasy bar ekenin atap ótti. Mysaly, Family Village kesheninde 2-3 turǵynynyń aryzy boiynsha bazalyq stantsiia alynyp, internetke qoljetimdilik toqtatyldy. Odan keiin jaqyn jerden qaitadan bailanys operatory bazalyq stantsiiany ornatýǵa májbúr boldy.
Biraq ta, búgingi tańda internet gaz, elektr energiiasy, sý siiaqty birinshi qajettilikke ainaldy. Sol sebepten biz biraz zańnamalyq ózgerister jasaýdamyz, bular:
- kondominimýmderge bailanys obektilerin alyp tastaýǵa tyiym salý;
- jańa úilerge paidalanýǵa berý aldynda mindetti túrde optika jelisimen qamtamasyz etý;
- internettiń jyldamdyǵyna sapaly talaptar ornatý;
- optikalyq transmissiiaǵa kishi operatorlarǵa teń qol jetkizýdi qamtamasyz etý.
Jalpy memlekettik organnyń rólin kúsheitetin bolamyz.
Internet sapasyna halyqtyq baqylaý júrgizý úshin Bailanys.bar servisi iske qosyldy. Qazirgi ýaqytta 50 myńnan astam adam qoldandy.
Sonymen qatar memlekettik baqylaý maqsatynda 17 jyljymaly ólsheý keshenderi satyp alynýda. Sonyń nátijesinde, halyqtyq jáne memlekettik baqylaýdyń derekteri bir júiege jinalyp, ári qarai operatorlarmen jumys isteý múmkindigine ie bolamyz.
Oqý jylynyń basynan onlain oqýǵa arnalǵan arnaiy «Bilim» tarifi ashyldy.
600 otandyq bilim berý resýrstaryna limitsiz qoljetimdilik qamtamasyz etildi.
Qazirgi ýaqyttaǵy bul tarif arqyly ótken qunsyz trafik kólemi 118 myń Gb quraidy.
Qazirgi ýaqytta ministirlik aýyldarda telefoniia jáne poshtalyq qyzmetterdi sýbsidiialandyrady. Budan ári qarajattar internet qyzmetterin sýbsidiialandyrýǵa etap boiynsha baǵyttalady. Sonyń nátijesinde bul aýyldarda aýyl adamdaryna zamanaýi qyzmetterge qol jetkizýge múmkindik beredi.
Tranzittik potentsialdy damytý sheńberinde Transtelekom jáne Azertelekom kompaniialary Kaspii teńiziniń túbi boiynsha sekýndyna 4-6 terabit jyldamdyqty jelisin qurastyrýda. Bul joba 2021 jyldyń sońyna josparlanǵan.
5G uialy bailanys standartyn eńgizý boiynsha Nur-Sultan, Almaty jáne Shymkent qalalarynda 11 testilik synaq júrgizildi. Kerekti jiilik diapazondary bosatyldy. Ary qarai operatorlarǵa taratý mehanizmi qarastyrylady.
Sonymen, Nur-Sultan, Almaty, Shymkent qalalarynda 5G jelileri 2022 jyly iske qosylady. Al oblystyq ortalyqtarda 2025 jylǵa deiin josparlanyp otyr.
«Qazaqtelekom» AQ basqarma tóraǵasy Qýanysh Esekeev aýyldyq eldi mekenderde talshyqty-optikalyq bailanys jelilerin salý boiynsha jobany iske asyrý týraly aityp berdi.
«Qazaqtelekom» 2018 jyly aýyldyq eldi mekenderdi keń jolaqty internetpen qamtamasyz etý jobasyn júzege asyra bastady. Jobany iske asyrý nátijesinde talshyqty-optikalyq bailanys jelileriniń jalpy uzyndyǵy 14 myń 514 km quraidy jáne 828 aýylda 2 myń 496 memlekettik mekemeler men biýdjettik uiymdar keń jolaqty Internetke qosylady, qazirgi ýaqytta jobanyń 90% jýyq júzege asyryldy.
«Memlekettik organdardyń negizgi bóligi internet ala bastady. Sonymen qatar biz internetti qosatyn aýyldyq eldi mekenderge 4G tehnologiialary qatar keledi, olardy memlekettik organdardyń abonentteri ǵana emes, aýyldyq eldi mekender de bailanys sapasyn sezinýi kerek», — dedi Q. Esekeev.
Talshyqty-optikalyq bailanys jelilerin salý boiynsha eń úlken jumys Batys Qazaqstan jáne Almaty oblystarynda júrgizilýde. Qurylysty osy jyldyń sońyna deiin aiaqtaý josparlanyp otyr.
Joba bastalǵaly beri 12 388 shaqyrym talshyqty-optikalyq bailanys jelileri tartyldy, nátijesinde elimizdiń 697 aýylynda 2 103 memlekettik organǵa joǵary jyldamdyqty Internetke keń jolaqty qol jetimdilik qamtamasyz etildi.
Qazirgi ýaqytta 250+ jobasyna sáikes, «Qazaqtelekom» tobyna kiretin uialy bailanys operatorlary — «Mobail Telekom-Servis» jáne «Ksell» – 60 bazalyq stantsiiasyn iske qosty, sonymen qatar elimizdiń túrli aimaqtarynda 194 «munarasyn» salyp jatyr.
Úsh bailanys operatory arasynda shartqa qol qoiyldy, jalpy halqy 600 myńnan asatyn 928 aýyldy mobildi KJQ-men qamtamasyz etý josparlanyp otyr. Ksell 183 bazalyq stantsiianyń qurylysyn júrgizýde, olardyń 125-i jańa. 54 bazalyq stantsiia iske qosyldy, onyń ishinde 3 jańa, 51 qoldanystaǵy 2G saittaryn jańartý. Tele2 efirge 6 bazalyq stantsiiany iske qosty, 233 bazalyq stantsiia boiynsha izdestirý jumystary júrgizilýde, 125 bazalyq stantsiia boiynsha jobalar ázirlendi, 11 nysan boiynsha qurylys bastaldy.
FWA (Fixed Wireless Access) tehnologiiasyn engizý úshin barlyq qajetti jumystar júrgizildi. Esepteýlerge sáikes jyl sońyna deiin josparlanǵan 296 AEM-niń 196-sy qamtylady.
«Transtelekom» AQ basqarma tóraǵasy Elnar Adaibekov internet jelisine keń jolaqty qoljetimdilikti damytý týraly baiandady. Onyń aitýynsha, 2018 jyly «Transtelekom» AQ MJÁ shartyna qol qoidy, oǵan sáikes 429 aýyldyq eldi mekendi qosý, 6 myń km TOBJ salý jáne 1 222 áleýmettik obektini internet jelisine qol jetkizýmen qamtamasyz etý qajet boldy. Kelisimshartqa sáikes 1 shildege deiingi merzimde barlyq mindettemeler oryndaldy, árbir nysan qosyldy.
«Osy jelini quryp, biz óz investitsiiamyzǵa osy aýyldyq eldi mekenderdi jáne osy oblystardyń turǵyndaryn internet jelisine qosýdy bastadyq», — dedi E. Adaibekov.
Búgingi tańda Jambyl, Mańǵystaý, Túrkistan, Shyǵys Qazaqstan oblystarynda 1 000-nan astam abonentti internet jelisine qosý jumystary bastaldy. 40 myńǵa deiin abonent radioreleilik tehnologiiaǵa qosylýy múmkin.
Budan ózge «Kaspii teńiziniń túbi arqyly Qazaqstan – Ázerbaijan baǵyty boiynsha TOBJ salý, ielený jáne paidalaný» jobasy boiynsha jumys júrgizilýde. Uzyndyǵy 380-400 km teńiz túbimen salynǵan kabel jobany iske asyrýdyń 1 jyly ishinde QR arqyly 1 Tbps-ke deiin trafik alýǵa múmkindik beredi. Jobany tehnikalyq iske asyrý 2021 jyldyń kóktemine josparlanǵan. 2021-2022 jyldary bul jobany aiaqtaý josparlanýda.
«Beeline Qazaqstan» AQ bas atqarýshy direktory Evgenii Nastradin «250+» aýyldyq eldi mekenderine bailanys qyzmetterin usyný boiynsha TsDIAÓM men bailanys operatorlary arasyndaǵy áriptestik týraly memorandýmdy iske asyrý mártebesi týraly baiandady.
«Is júzinde sharttyq jumys aiaqtalý satysynda tur. Taraptar barlyq korporativtik maquldaýdy aldy. Tujyrymdardy aiaqtaý júrip jatyr. Aldaǵy kúnderi – qazan aiynda qol qoiýdy josparlap otyrmyz», — dedi E. Nastradin.
Sonymen qatar ol osy sharttyń tehnikalyq jáne uiymdastyrýshylyq biregeiligine nazar aýdardy. Qazaqstanda alǵash ret osyndai shartqa qol qoiyldy. Kelisim barlyq derlik uialy bailanys operatorlaryn biriktiredi. Qurylys infraqurylymdyq ortalyqtardan alys ornalasqan shalǵai óńirlerde júrgizilýde.
Beeline aimaǵy — bul 299 eldi meken. Is júzinde búginde 32-si efirde — qamtý jáne qurylys jumystary aiaqtaldy. FWA CPE tehnologiiasy qosylýy tiis 119 aýyldyq eldi mekenniń 4-inde qazirdiń ózinde tehnologiiany testileý júrip jatyr.
«Sonymen qatar biyl 1 mln 220 myń turǵyny bar 550 aýyldyq eldi meken Beeline-nyń LTE tehnologiiasymen qamtyldy. Jalpy, Beeline 3,5 myń bazalyq stantsiiany iske qosty. 145 aýyldyq eldi meken biyl mobildi internetke qosyldy», — dedi E. Nastradin.
Sondai-aq E. Nastradin 2019 jyldyń qyrkúiegi men jeltoqsany aralyǵynda Shymkentte ótken 5G pilotynyń nátijelerimen bólisti.
«Jeliniń bir elementi salyndy. Barlyq 4 tehnologiia, 4 paidalaný stsenariii synaldy. Testileý nátijesinde biz jyldamdyqqa, kidiriske qatysty 5G jelisiniń tehnologiialyq parametrlerine qol jetkizdik. Jalpy alǵanda, aitqymyz kelgeni, Beeline osy standartty damytýǵa qatysýǵa daiyn jáne osy standartty retteý jáne jiilikterdi bólý qajet», — dedi ol.
