قازاقستاندا قانشا قار بارىسى بار?

قازاقستاندا قانشا قار بارىسى بار?

Snow Leopard Foundation حالىقارالىق قورىنىڭ باسشىسى ەرجان ەركٸنباەۆ قازاقستاندا 140-150 ٸلبٸس بار ەكەنٸن ايتتى, دەپ حابارلايدى قازاقپارات تٸلشٸسٸ.

قور باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, عالىمدار مۇنداي تۇجىرىم جاساۋعا فوتوتۇزاقتار مەن گەنەتيكالىق زەرتتەۋلەردٸڭ نەتيجەسٸندە مٷمكٸندٸك العان.

«بٸر عانا الماتى وبلىسىنىڭ ٶزٸندە ونداعان فوتوتۇزاق قۇرىلعان. ونىڭ بەرٸنە كٷن سايىن نەشە تٷرلٸ تاۋ تاعىلارى تٷسٸپ جاتادى. سوڭعى رەت ٸلبٸستٸڭ انالىعى تٷسٸپ, وعان تٶلقۇجات رەسٸمدەدٸك. اتىن دانا دەپ قويىپ وتىرمىز. ەلٸمٸزدە 140-150 قار بارىسى بار دەپ وتىرمىز. بىلاي قاراساڭىز, 150 دەگەن اسا بٸر كٶپ سان ەمەس. سوندىقتان ەل اۋماعىنداعى قار بارىسىنىڭ ەرقايسىنا تٶلقۇجات جاساپ, ات قويساق دەگەن ويىمىز بار. ال فوتوتۇزاقتار مەن گەنەتيكالىق زەرتتەۋلەر ارقىلى جٷرگٸزٸلەتٸن مونيتورينگ نەتيجەلەرٸن حالىقارالىق اقپارات ورتالىعىنا جيناقتاۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. ەزٸرگە ونداي ورتالىق قۇرۋ يدەيا عانا. بٷگٸنگٸ كونفەرەنتسييا بارىسىندا حالىقارالىق ۇيىمدارمەن بٸرگە ونىڭ ناقتى تەتٸكتەرٸن قاراستىرامىز», - دەيدٸ ەرجان ەركٸنباەۆ.

ونىڭ ايتۋىنشا ٸلبٸستەر الماتى, جامبىل جەنە شىعىس قازاقستان وبلىستارىن عانا مەكەن ەتەدٸ.

«بۇعان دەيٸن قار بارىسىن قورعاۋ ٷشٸن 12 مەملەكەت جەكە-جەكە ەرەكەت ەتٸپ كەلدٸ. ونىڭ نەتيجەسٸ شامالى ەكەنٸن ۋاقىت كٶرسەتٸپ وتىر. بٷگٸنگٸ كونفەرەنتسييانىڭ ماقساتى - كٷش بٸرٸكتٸرٸپ, ٸلبٸس پوپۋلياتسيياسىن ساقتاۋدا بٸرلەسٸپ ەرەكەت ەتۋ. بۇل جەردە ترانسشەكارالىق  شارالاردىڭ ماڭىزى زور. فوتوتۇزاقتى كٶپشٸلٸك اڭ سانىن بٸلۋ ٷشٸن عانا قۇرىلادى دەپ ويلاۋى مٷمكٸن. قازٸر فوتوتۇزاقتار براكونەرلەرگە دە ٷلكەن توسقاۋىل بولىپ تۇر. ٶزٸ تٷسپەگەننٸڭ ٶزٸندە كٶلٸگٸ, جٷرگەن ٸزدەرٸ تٷسٸپ قالۋى مٷمكٸن. ٸلبٸستٸ زاڭسىز اۋلايتىنداردىڭ اياعىن تارتا قيمىلداۋىنا بۇل دا ٶز سەپتٸگٸن تيگٸزٸپ وتىر», - دەيدٸ حالىقارالىق قور باسشىسى.

ونىڭ ايتۋىنشا, Snow Leopard Foundation قورى وسى فورۋم اياسىندا بۇۇ-نىڭ UNDP ۇيىمىمەن ماڭىزدى كەلٸسٸمدەر جاساماق.

«نەٸگزگٸ ماقساتتارىمىزدىڭ بٸرٸ - بۇل قوردىڭ جۇمىسىنا بۇۇ-نىڭ نازارىن اۋدارۋ. دامۋ باعدارلاماسى ارقىلى قازاقستان اۋماعىنداعى ٸلبٸس پوپۋلياتسيياسىن زەرتتەۋ جۇمىستارىنا قارجى بٶلگٸزۋگە كٷش سالىپ كەلەمٸز», - دەيدٸ ەرجان ەركٸنباەۆ.

ال بۇۇ دامۋ باعدارلاماسىنىڭ قازاقستان بويىنشا جوبالار مەنەدجەرٸ تالعات كەرتەشەۆ ەل اۋماعىنداعى بارىستار سانى 180-200 باس اراسىندا دەگەن پٸكٸر ايتتى.

«ٸلبٸستٸڭ ناقتى سانىن دٶپ باسىپ ايتۋ ەزٸرگە مٷمكٸن ەمەس. قار بارىسىن جەنە ونىڭ ەكوجٷيەسٸن ساقتاۋ جٶنٸندەگٸ جاھاندىق باعدارلاما حاتشىلىعىنىڭ مەلٸمەتٸ بويىنشا, قازاقستاندا 180-200 شاماسىندا قار بارىسى بار. بۇل ۇيىم ٸلبٸس مەكەندەيتٸن 12 ەلدٸڭ دەرەكتەرٸن جيناقتاپ, ساراپتاپ وتىرادى. بۇۇ-نىڭ قولداۋىمەن ەل اۋماعىندا 300-گە جۋىق فوتوتۇزاق قۇرماقشىمىز. سونىڭ كٶمەگٸمەن بۇل ساندى ناقتىلاي تٷسەمٸز», - دەيدٸ تالعات كەرتەشەۆ.

ماماننىڭ ايتۋىنشا, قار بارىسىن ساقتاۋ بويىنشا جان-جاقتى شارالار قابىلدانىپ جاتقانىمەن, ونى زاڭسىز اۋلاۋ ەلٸ دە تىيىلعان جوق.

«بٸشكەكتە بىلتىر ٶتكەن كٶشپەلٸ حالىقتار فەستيۆالٸندە 6 كيٸز ٷيدٸڭ تٶرٸندە ٸلبٸس تەرٸسٸ ٸلٸنٸپ تۇردى. ونىڭ ٸشٸندە جاڭاسى دا, ەسكٸسٸ دە بار. وسىعان قاراپ-اق, براكونەرلٸك  ەلٸ تىيىلماعانىن كٶرۋگە بولادى»,- دەيدٸ بۇۇ ٶكٸلٸ.