سۋرەت اشىق دەرەككٶزدەن الىندى
قازٸرگٸ ۋاقىتتا قازاقستانداعى جوعارى بٸلٸم عىلىمي-تەحنيكالىق پروگرەستٸڭ تالاپتارىمەن قامتاماسىز ەتٸلگەن ديناميكالىق دامۋ ساتىسىندا. سوڭعى جىلدارى رەسپۋبليكادا وقىتۋدىڭ ەڭ وزىق ەدٸستەرٸن ەنگٸزۋ, زاماناۋي ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋدان باستاپ ستۋدەنتتەردٸ جان-جاقتى قولداۋعا دەيٸن ونى جاڭعىرتۋ مەن رەفورمالاۋ بويىنشا جاھاندىق شارالار جٷزەگە اسىرىلۋدا, – دەپ حابارلايدى «ۇلت اقپارات».
جوعارى بٸلٸم قولجەتٸمدٸ بولۋى كەرەك. وسى ماقساتتا ٶتكەن جىلى قازاقستاندىق جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ بٸلٸم بەرۋ باعدارلامالارىنىڭ 71 پايىزى جاڭارتىلدى.
«قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا جوعارى بٸلٸم سالاسىنداعى رەفورمالاردى جالعاستىرۋ قاجەتتٸگٸن اتاپ ٶتتٸ. وتاندىق جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ساپاسى ارتقان سايىن ولاردا بٸلٸم الۋ قۇنى دا ٶسەتٸنٸن مويىنداي وتىرىپ, مەملەكەت ۇبت نەتيجەلەرٸنە جەنە باسقا دا كٶرسەتكٸشتەرگە قاراي كٶلەمٸ بويىنشا – 30-دان 100 پايىزعا دەيٸن سارالانعان بٸلٸم گرانتتارىن بٶلەتٸن بولادى. سونداي-اق, بٸلٸم بەرۋ سالاسىنا جىلدىق 2-3 پايىزبەن جەڭٸلدەتٸلگەن نەسيە بەرۋ جوسپارلانۋدا», – دەيدٸ ل.نۇرقاتوۆا.
سونداي-اق ساراپشى ۋنيۆەرسيتەتتەردٸڭ وقۋ باعدارلامالارىن جاڭارتۋمەن قاتار, 2022 جىلى 2 ۋنيۆەرسيتەت عىلىمي-زەرتتەۋ مەرتەبەسٸنە يە بولعانىن, بٸلٸم گرانتتارىنىڭ سانى 19%-عا, ستۋدەنتتەردٸڭ شەكٸرتاقىسى ەكٸ ەسەگە ٶسكەنٸن ەسكە سالدى. سونداي-اق حالىقارالىق اكادەمييالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ جاقسارۋى بايقالادى, جاڭا سالالىق مينيسترلٸك 4 شەتەلدٸك ۋنيۆەرسيتەتتەردٸڭ فيليالدارىن اشۋ بويىنشا كٷردەلٸ جۇمىستاردى اتقاردى. 2029 جىلعا دەيٸن وسى تٶرت جاڭا فيليالعا تاعى توعىز فيليال قوسىلادى دەپ جوسپارلانۋدا. 2022 جىلى عىلىمدى قارجىلاندىرۋ 70 پايىزعا, عالىمدار مەن زەرتتەۋشٸلەر سانى 1,5 ەسەگە ٶستٸ. بازالىق قارجىلاندىرۋعا جەتەكشٸ عالىمداردىڭ ەڭبەكاقىسى كٸرەدٸ. 11 عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىن تٸكەلەي تولىق قارجىلاندىرۋ ەنگٸزٸلدٸ.
قازاقستان شەتەلدە ۋنيۆەرسيتەتتەردٸڭ فيليالدارىن اشۋمەن قاتار, ٶڭٸرلٸك بٸلٸم سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا كٷش سالدى. جٷرگٸزٸلگەن جۇمىستاردىڭ نەتيجەسٸندە جوعارى بٸلٸم بەرۋدەگٸ ورتالىق ازييا كەڭٸستٸگٸنٸڭ اليانسىن قۇرۋ تۋرالى كەلٸسٸمگە قول قويىلدى, بۇل ٶز الدىنا ايماق ەلدەرٸ اراسىنداعى اكادەمييالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ جاڭا جەنە ساپالى كەزەڭٸنٸڭ باستاۋىن كٶرسەتتٸ.
2023 جىلى قولدانبالى عىلىمدى قارجىلاندىرۋدى كەزەڭ-كەزەڭٸمەن ۇلعايتۋ, ونىڭ ٸشٸندە بيزنەستٸڭ عىلىمي زەرتتەۋلەردٸ قوسا قارجىلاندىرۋ ەسەبٸنەن قاراستىرىلۋدا. جەتەكشٸ ۋنيۆەرسيتەتتەر مەن ٸرٸ كەسٸپورىندار جانىنداعى مامانداندىرىلعان ينجينيرينگ ورتالىقتارى, عىلىمي-تەحنولوگييالىق پاركتەر داميتىن بولادى. اعىمداعى جىلى عىلىمي زەرتتەۋلەردٸڭ ەكونوميكالىق تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋ, جاڭا تەحنولوگييالاردى ەزٸرلەۋ جەنە ترانسفەرتتەۋ نورمالارىن قاراستىراتىن «عىلىمي-تەحنيكالىق ساياسات تۋرالى» جاڭا زاڭ ەزٸرلەنەدٸ.
مەملەكەت تاراپىنان مىنا مەسەلەلەرگە ەرەكشە نازار اۋدارىلاتىن بولادى: جوعارى جەنە جوعارى وقۋ ورنىنان كەيٸنگٸ بٸلٸمنٸڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸ; بٸلٸكتٸلٸكتٸ ارتتىرۋ; جوعارى بٸلٸم بەرۋدٸڭ ينفراقۇرىلىمى مەن تسيفرلىق ارحيتەكتۋراسىن دامىتۋ; جوعارى جەنە جوعارى وقۋ ورنىنان كەيٸنگٸ بٸلٸم بەرۋدٸ ينتەرناتسيونالداندىرۋ. سونداي-اق ۋنيۆەرسيتەتتٸڭ ٷشٸنشٸ ميسسيياسى – ونىڭ قوعام دامۋىنا قوسقان ٷلەسٸ زور. ٷزدٸكسٸز بٸلٸم بەرۋدٸ دامىتۋ, ٷزدٸكسٸز بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸن دامىتۋ جەنە فورمالدى ەمەس وقىتۋدىڭ نەتيجەلەرٸن تانۋ ماڭىزدى مەسەلەلەر بولىپ تابىلادى. سەرتيفيكاتتاۋ جٷيەسٸ دە دامىپ, حالىقتى بەيرەسمي بٸلٸممەن قامتۋ كەڭەيٸپ, ازاماتتاردىڭ تسيفرلىق قۇزىرەتتٸلٸكتەرٸ ارتادى.
بۇل رەتتە ينكليۋزيۆتٸ بٸلٸم بەرۋدٸ دامىتۋدىڭ جول كارتاسى بەكٸتٸلدٸ. بۇل دا كەدەرگٸسٸز بٸلٸم بەرۋ ورتاسىن قۇرۋدى بٸلدٸرەدٸ. جاس, دارىندى مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ جاندارمەن جۇمىس ٸستەۋگە ٷيرەتۋ عانا ەمەس. بۇل قولجەتٸمدٸ ورتا, ارنايى بٸلٸم بەرۋ باعدارلامالارى. بۇل تٸرەك-قوزعالىس اپپاراتىندا پروبلەمالارى بار, كٶرۋ قابٸلەتٸ بۇزىلعان مٷگەدەكتەر ٷشٸن تولىق بەيٸمدەلگەن جاتاقحانالار. بۇل مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ جاندارعا قولجەتٸمدٸ عىلىمي-بٸلٸم بەرۋ ورتاسىن قۇرۋ ماقساتىنداعى وسىنداي جان-جاقتى جۇمىس.
بٷگٸندە ەلٸمٸزدە 1 شٸلدەدەن باستاپ قولدانىسقا ەنگٸزٸلەتٸن ەلەۋمەتتٸك كودەكس قابىلدانىپ, جوو-دا ەرەكشە بٸلٸم الۋدى قاجەت ەتەتٸن ستۋدەنتتەرمەن ٶزارا ەرەكەتتەسۋ جەنە ەلەۋمەتتٸك ينفراقۇرىلىمدى قۇرۋ جۇمىستارىندا قولدانىلاتىنى سٶزسٸز. مينيسترلٸكتٸڭ ينكليۋزيۆتٸ بٸلٸم بەرۋدٸ دامىتۋدىڭ جول كارتاسى زاماناۋي ستۋدەنتتەر ٷيلەرٸ مەن جاتاقحانالارىندا كەدەرگٸسٸز ورتا قۇرۋدى كٶزدەيدٸ.
بۇل مەسەلەنٸ شەشۋ ٷشٸن پرەزيدەنت قاسىم-جومارت كەمەلۇلى توقاەۆ ۋنيۆەرسيتەتتەر مەن قۇرىلىس كومپانييالارى اراسىندا مەملەكەتتٸك-جەكەمەنشٸك ەرٸپتەستٸك تەتٸگٸن بەلسەندٸ تٷردە ەنگٸزۋگە شاقىردى. ونىڭ ٷستٸنە جاتاقحانانىڭ بولۋى جەكەمەنشٸك ۋنيۆەرسيتەتتەردٸڭ مەملەكەتتٸك قارجىلاندىرۋعا قول جەتكٸزۋ كريتەرييلەرٸنٸڭ بٸرٸ بولۋى كەرەك. ستۋدەنتتەردٸڭ جەكەلەگەن ەلەۋمەتتٸك وسال ساناتتارىنىڭ تۇرمىستىق شىعىندارىن سۋبسيدييالاۋ مەسەلەسٸ دە ماڭىزدى. مەسەلەن, ەكٸمدٸكتٸڭ رەسمي اقپاراتىنا سەيكەس, ەلوردادا ستۋدەنتتەر جاتاقحانالارىن سالۋ بويىنشا جوبالىق كەڭسە اشىلدى. فرونت-وفيستٸڭ باستى مٸندەتٸ – جاتاقحانا سالۋ جەنە ستۋدەنتتەردٸ باسپانامەن قامتاماسىز ەتۋ جٶنٸندەگٸ مەملەكەتتٸك باعدارلامانى جٷزەگە اسىرۋ ٷشٸن قولايلى جاعداي جاساۋ, جوعارى وقۋ ورىندارى مەن ەلەۋەتتٸ ينۆەستورلارعا قۇقىقتىق, كونسۋلتاتسييالىق جەنە ساراپتامالىق قولداۋ كٶرسەتۋ بولىپ تابىلادى.
