بٷگٸن پارلامەنت مەجٸلٸسٸندەگٸ ٷكٸمەت ساعاتىندا ەنەرگەتيكا مينيسترٸ قانات بوزىمباەۆ قازاقستان ەلەكتر ەنەرگەتيكاسىنىڭ قازٸرگٸ جاعدايى تۋرالى ايتىپ بەردٸ, دەپ حابارلايدى قازاقپارات تٸلشٸسٸ.
«ەلەمدٸك ەنەرگەتيكالىق اگەنتتٸك دەرەكتەرٸنە سەيكەس, ەنەرگييانى ەلەمدٸك تۇتىنۋ سوڭعى 40 جىلدا 2,2 ەسەگە ٶسكەن. بۇل رەتتە, بٸرٸككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ مەلٸمەتتەرٸ سٷيەنسەك, ەلەم حالقى 1,9 ەسە, ال ەنەرگييا رەسۋرستارىن (كٶمٸر, مۇناي, گاز) تۇتىنۋ ەكٸ ەسەگە ۇلعايعان. 2017 جىلى مينيسترلٸك جەتەكشٸ ەلەمدٸك ساراپشىلاردى تارتا وتىرىپ, «فورسايت-2050. جاڭا ەنەرگييا ەلەمٸ جەنە قازاقستاننىڭ ورنى» تاقىرىبىندا زەرتتەۋ جٷرگٸزدٸ. بۇل 2050 جىلعا دەيٸن ەلەمدٸك ەنەرگەتيكا مەن ٸلەسپە تەحنولوگييالاردىڭ دامۋ بولجامىن, سونداي-اق ولاردىڭ قازاقستانعا ەسەرٸن كٶرسەتەدٸ», - دەدٸ ق. بوزىمباەۆ.
وسى ورايدا ول 2050 جىلى كٶمٸردٸڭ ٷلەسٸ 26 پايىزعا, بالامالى ەلەكتر ەنەرگييانىڭ ٷلەسٸ 5-تەن 50 پايىزعا دەيٸن, ياعني 10 ەسەگە ۇلعاياتىنى ەسكەرٸلگەنٸن جەتكٸزدٸ. سونىمەن قاتار, مۇنايدىڭ ٷلەسٸ نەبەرٸ 1,5 پايىزعا ٶسسە, گازدىڭ ٷلەسٸندە تىم قاتتى ٶزگەرٸس بايقالمايدى.
بۇدان بٶلەك مينيستر قازاقستاننىڭ ەلەكتر ەنەرگەتيكاسىنداعى قازٸرگٸ جاعدايىنا توقتالدى.
«بٷگٸندە قازاقستاننىڭ بٸرىڭعاي ەنەرگەتيكالىق جٷيەسٸ تۇراقتى جۇمىس ٸستەۋدە. ونىڭ جٷيەلٸك سەنٸمدٸلٸگٸ تولىقتاي قامتاماسىز ەتٸلگەن, وسى ورايدا ەكونوميكا مەن حالىقتىڭ ەلەكتر ەنەرگيياسىنا دەگەن قاجەتتٸگٸ قاناعاتتاندىرىلعان. ەلٸمٸزدە ەلەكتر ەنەرگيياسىن ٶندٸرۋدٸ 138 ستانسا جٷزەگە اسىرۋدا. قازاقستان ەلەكتر ستانسالارىنىڭ بەكٸتٸلگەن جالپى قۋاتى 21 902 مۆت-تى قۇرادى. 2018 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەنەرگييا ٶندٸرۋ كٶلەمٸ 106,8 ملرد كۆتساع-تى نەمەسە 2017 جىلدىڭ تيٸستٸ كەزەڭٸمەن سالىستىرعاندا 104,3 پايىزدى قۇرادى», - دەدٸ بوزىمباەۆ.
ونىڭ سٶزٸنە قاراعاندا, سوڭعى بەس جىلدا ەلەكتر ستانسالارىنىڭ قۋاتى 2 470 مۆت-قا نەمەسە 2013 جىلداعى دەڭگەيدەن 15 پايىزعا ارتتى. بۇل نەگٸزٸنەن جىلۋ ستانسالارى مەن جاڭاراتىن ەنەرگييا كٶزدەرٸ ەسەبٸنەن ٶستٸ.
سونداي-اق, سوڭعى 10 جىلدا ەلەكتر ەنەرگيياسىن تۇتىنۋ كٶرسەتكٸشٸندە ەلەۋلٸ ٶسٸم بولعان.
«2008-دەن 2018 جىل ارالىعى كەزەڭٸندە ەلەكتر ەنەرگيياسىن تولىق تۇتىنۋ ٶسٸمٸ ەلٸمٸزدە 28 پايىزدى نەمەسە 22,6 ملرد كۆتساع-تى قۇرادى (2008 جىلداعى 80,6 ملرد كۆتساع-تان 2018 جىلعى 103,2 ملرد كۆتساع-قا دەيٸن). اتالعان كەزەڭدە ەلەكتر ەنەرگيياسىن تۇتىنۋ كٶلەمٸنٸڭ ارتۋى ەكونوميكانىڭ قارقىندى ٶسٸمٸنٸڭ اياسىندا ورىن الدى», - دەدٸ مينيستر.
ونىڭ اتاپ ٶتۋٸنشە, ەنەرگييانى پايدالاۋ قارقىنى نەگٸزٸنەن ٶنەركەسٸپتٸك ٶندٸرٸستٸ دامىتۋعا بايلانىستى. بٷگٸندە ەنەرگييانى تۇتىنۋدىڭ جالپى كٶلەمٸندە ونىڭ ٷلەسٸ 55 پايىزدى قۇرادى.
سونىمەن قاتار ق. بوزىمباەۆ بيىلدىڭ باسىندا ەنەرگەتيكا مينيسترلٸگٸ تاراپىنان 2019-2025 جىلدارعا ارنالعان جەتٸ جىلدىق بولجام بالانسى بەكٸتٸلگەنٸن ەسكە سالدى.
«بالانس مەلٸمەتتەرٸنە سەيكەس, ەسكٸ ەنەرگەتيكالىق قۋاتتاردى شىعارۋ مەن جاڭالارىن ٸسكە قوسۋدى ەسكەرە وتىرىپ, 2025 جىلعا دەيٸن ەلەكتر ەنەرگيياسى مەن قۋاتىنىڭ پروفيتسيتٸ بولاتىنى بولجانىپ وتىر. بولجامدىق بالانسقا سٷيەنسەك, 2025 جىلى ەلەكتر قۋاتىن تۇتىنۋ 18 260 مۆت دەڭگەيٸندە ەسكەرٸلگەن (2018 جىلعى فاكتٸگە قاراعاندا ٶسٸم 3 566 مۆت)», - دەدٸ قانات بوزىمباەۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, ەلەكتر قۋاتىنا سۇرانىستى قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن بولجامدىق بالانستا قولدانىستاعى ستانسالاردا 3 567 مۆت كٶلەمٸندە قوسىمشا قۋاتتى ٸسكە قوسۋ ەسكەرٸلگەن. سونىمەن قاتار, بۇل باعىتتا جاڭا ستانسالاردى سالۋ, ونىڭ ٸشٸنە 1 269 مۆت قۋاتىنداعى جاڭاراتىن ەنەرگييا كٶزدەرٸ نىساندارىنىڭ قۇرىلىسىن ٸسكە اسىرۋ قاراستىرىلىپ وتىر.
ال, جىل سوڭىنا دەيٸن جاڭاراتىلاتىن ەنەرگييا كٶزدەرٸنٸڭ 10 نىسانى پايدالانۋعا بەرٸلمەك.
بەلگٸلٸ بولعانداي, 2019 جىلدىڭ باسىنان بەرٸ قۋاتى 147,6 مۆت-نى قۇراعان جاڭارتىلاتىن ەنەرگييا كٶزدەرٸنٸڭ 7 نىسانى ٸسكە قوسىلدى.
«وسى ارقىلى, بٷگٸندە ەلٸمٸزدە جالپى قۋاتى 678,6 مۆت-نى قامتىعان جاڭارتىلاتىن ەنەرگييا كٶزدەرٸنٸڭ 74 نىسانى جۇمىس ٸستەپ تۇر. جىل سوڭىنا دەيٸن 236 مۆت قۋاتىمەن تاعى دا 10 نىساندى پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانىپ وتىر. سەيكەسٸنشە, بۇل نىساندار سانىن 2020 جىلى 95-كە (1483 مۆت) جەنە 2021 جىلى 119-عا (2096 مۆت) جەتكٸزۋ جوسپارلانىپ وتىر», - دەدٸ ەنەرگەتيكا مينيسترٸ قانات بوزىمباەۆ.
ايتا كەتەيٸك, 2018 جىلدىڭ قورىتىندىسى اياسىندا جاڭارتىلاتىن ەنەرگييا كٶزدەرٸ بويىنشا ەلٸمٸزدە 67 نىسان بولدى, ولاردىڭ جالپى قۋاتى 531 مۆت-نى قۇراعان ەدٸ.
مينيستردٸڭ ايتۋىنشا, ەنەرگييا بەرۋشٸ ۇيىمداردى ٸرٸلەندٸرۋگە باعىتتالعان جۇمىستار دا جٷرگٸزٸلۋدە.
«ٶزدەرٸڭٸزگە بەلگٸلٸ, 2009-2015 جىلدارى «تاريفتٸ ينۆەستيتسيياعا ايىرباستاۋ» باعدارلاماسى جۇمىس ٸستەدٸ. وسى كەزەڭدە گەنەراتسييا سەكتورىنا 1 ترلن 052 ملرد 204 ملن تەڭگە ينۆەستيتسييا سالىندى. بۇل 1 720 مۆت-تى جاڭعىرتۋعا جەنە 1 237 مۆت جاڭا قۋاتتى ەنگٸزۋگە مٷمكٸندٸك بەردٸ (جالپى 2 957 مۆت). پارلامەنتتە جٷرگٸزٸلگەن جۇمىستىڭ ارقاسىندا 2015 جىلى زاڭ قابىلداندى. وندا ەلەكتر ەنەرگەتيكالىق سالانىڭ ينۆەستيتسييالىق تارتىمدىلىعىن قامتاماسىز ەتۋدٸڭ جاڭا تەتٸگٸ بەلگٸلەندٸ. وسى تٷزەتۋلەرگە سەيكەس, 2019 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ, ەلەكتر ەنەرگيياسى نارىعىمەن قاتار ەلەكتر قۋاتىنىڭ نارىعى جۇمىس ٸستەي باستادى», - دەپ ەسكە سالدى مينيستر.
سونىمەن قاتار ول ەنەرگييا بەرۋشٸ ۇيىمداردى ٸرٸلەندٸرۋ ٷشٸن زاڭ دەڭگەيٸندە تالاپتار بەلگٸلەنگەنٸن, ولار كەزەڭ-كەزەڭمەن ەنگٸزٸلەتٸنٸن اتاپ ٶتتٸ.
«زاڭ قابىلدانىپ, بٸرٸنشٸ تالاپ قولدانىسقا ەنگٸزٸلگەننەن كەيٸن, مەملەكەتتٸك ورگاندار ەنەرگييا بەرۋشٸ ۇيىمداردى ٸرٸلەندٸرۋگە باعىتتالعان ٸس-شارالاردى باستادى. مەسەلەن, بٷگٸنگٸ تاڭدا ەنەرگييا بەرۋشٸ ۇيىمداردىڭ سانى 162-دەن 152 قىسقاردى. ونىڭ ٸشٸندە 5 مەملەكەتتٸك كەسٸپورىن جويىلدى. يەسٸز جەلٸلەردٸڭ ۇزىندىعى تٶمەندەدٸ. سونداي-اق قازاقستان حالقىنىڭ ەل-اۋقاتى مەن ٶمٸر سٷرۋ ساپاسىنا ەسەر ەتەتٸن وڭ كٶرسەتكٸشتەر بايقالادى. اتاپ ايتساق, سوڭعى تۇتىنۋشىلارعا تاريفتەردٸ تٶمەندەتۋ, ەلەكتر جەلٸلەرٸندەگٸ جازاتايىم وقيعالار سانىن ازايتۋ, مونوپوليستەر كٶرسەتەتٸن قىزمەتتەر ساپاسىن ارتتىرۋ قامتىلعان», - دەدٸ قانات بوزىمباەۆ.
بۇدان بٶلەك ول شەكارا ماڭىنداعى ەلدەرمەن ىنتىماقتاستىق جاعدايىنا توقتالدى.
«قازٸرگٸ ۋاقىتتا قازاقستاننىڭ بٸرتۇتاس ەلەكتر ەنەرگەتيكالىق جٷيەسٸ رەسەي مەن ورتالىق ازييا ەلدەرٸنٸڭ ەنەرگوجٷيەلەرٸمەن قاتارلاس رەجٸمدە تۇراقتى جۇمىس ٸستەيدٸ. ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى جٷيەسٸنە باعىتتالعان اۋقىمدى ينۆەستيتسييالاردىڭ ارقاسىندا سوڭعى جىلدارى رەسپۋبليكانىڭ ەكسپورتتىق ەلەكتر ەنەرگەتيكالىق ەلەۋەتٸ ۇلعايدى. سوڭعى ٷش جىلدا ەكسپورتتالاتىن ەلەكتر ەنەرگيياسىنىڭ جيىنتىق كٶلەمٸ 13, 8 ملرد كۆتساع قۇرادى. بۇل جالپى ٶندٸرۋ كٶلەمٸنٸڭ 4,6 پايىزىن قۇرايدى», - دەدٸ ۆەدومستۆو باسشىسى.
