حالىقتى ەلەۋمەتتٸك قولداۋ جٶنٸندەگٸ بەلسەندٸ شارالاردىڭ ارقاسىندا 2001-2020 جىلدار كەزەڭٸندە قازاقستاندا كەدەيلٸك دەڭگەيٸ, ياعني تابىسى ەڭ تٶمەنگٸ كٷنكٶرٸس دەڭگەيٸنەن تٶمەن حالىقتىڭ ٷلەسٸ 46,7%-دان 5,3%-عا دەيٸن تٶمەندەدٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" ەڭبەك جەنە حالىقتى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ مينيسترلٸگٸنە سٸلتەمە جاساپ.
«ەلدەگٸ كەدەيلٸك دەڭگەيٸنٸڭ سەرپٸندٸ تٶمەندەۋ ٷردٸسٸ 2000-2005 جىلدار كەزەڭٸندە قولدانىستا بولعان رەسپۋبليكالىق باعدارلامالاردى ٸسكە اسىرۋدىڭ نەتيجەسٸ بولدى. بۇل ٷدەرٸستە 2002 جىلى كٷشٸنە ەنگەن «مەملەكەتتٸك اتاۋلى ەلەۋمەتتٸك كٶمەك تۋرالى» زاڭنىڭ قابىلدانۋى ەرەكشە رٶل اتقاردى. بۇل قۇجاتتا قانداي دا بٸر وبەكتيۆتٸ سەبەپتەرگە (جاسىنا, ۋاقىتشا ەڭبەككە جارامسىزدىعىنا, دەنساۋلىق جاعدايىنا, جۇمىستىڭ بولماۋىنا جەنە ت.ب.) بايلانىستى ٶز تىنىس – تٸرشٸلٸگٸ ٷشٸن جاعدايلاردى قامتاماسىز ەتۋدە قيىندىق كٶرٸپ وتىرعان تابىسى از ازاماتتارعا اتاۋلى ەلەۋمەتتٸك كٶمەك كٶرسەتۋ كٶزدەلەدٸ», دەلٸنگەن حابارلامادا.
مينيسترلٸكتٸڭ مەلٸمەتٸنشە, ەلدٸڭ يندۋسترييالىق دامۋدىڭ جاڭا كەزەڭٸنە ٶتۋٸ جاعدايىندا قولدانىستاعى ەڭ تٶمەنگٸ ەلەۋمەتتٸك ستاندارتتاردى قايتا قاراۋ, اەك كٷشەيتۋ, ەنجار كٶمەكتەن ٶمٸرلٸك قيىن جاعدايدى ەڭسەرۋ ٷشٸن وتباسىلاردىڭ ەڭبەك بەلسەندٸلٸگٸ مەن كٷش-جٸگەرٸن ىنتالاندىراتىن بەلسەندٸ ساياساتقا كٶشۋ قاجەتتٸلٸگٸ قالىپتاستى.
«وسىعان بايلانىستى «5 ينستيتۋتسيونالدىق رەفورمانى ٸسكە اسىرۋ بويىنشا 100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىنىڭ 84-قادامىن ٸسكە اسىرۋ شەڭبەرٸندە 2018 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ از قامتىلعاندارعا ارنالعان تٶلەمدەردٸڭ 3 تٷرٸن جاڭا فورماتتاعى اتاۋلى ەلەۋمەتتٸك كٶمەكتٸڭ بٸر تٶلەمٸنە ترانسفورماتسييالاۋ جٷرگٸزٸلدٸ. بۇل رەتتە وسى تٶلەم 2 تٷرگە جٸكتەلگەن: شارتسىز جەنە شارتتى اقشالاي كٶمەك», دەلٸنگەن حابارلامادا.
ۆەدومستۆونىڭ تٷسٸندٸرۋٸنشە, شارتسىز اقشالاي كٶمەك قۇرامىندا ەڭبەككە قابٸلەتتٸ مٷشەلەرٸ جوق وتباسىلارعا (مىسالى, مٷگەدەكتەردٸڭ نەمەسە زەينەتكەرلەردٸڭ وتباسىلارى) نەمەسە ەڭبەككە قابٸلەتتٸ مٷشەلەرٸ وبەكتيۆتٸ سەبەپتەر بويىنشا جۇمىسپەن قامتۋعا جەردەمدەسۋ شارالارىنا قاتىسا المايتىن وتباسىلارعا (مىسالى, مەكتەپ جاسىنا دەيٸنگٸ بالالارى بار جالعىز باستى انا) كٶرسەتٸلەدٸ. سوندىقتان مۇنداي وتباسىلار ٷشٸن جەردەماقى الۋ ٷشٸن جۇمىسپەن قامتۋعا جەردەمدەسۋ شارالارىنا مٸندەتتٸ تٷردە قاتىسۋ تالاپ ەتٸلمەيدٸ.
«شارتتى اقشالاي كٶمەك قۇرامىندا كەم دەگەندە بٸر ەڭبەككە قابٸلەتتٸ مٷشەسٸ بار وتباسىلارعا وتباسىنىڭ بەلسەندٸلٸگٸن ارتتىرۋدىڭ ەلەۋمەتتٸك مشارتى جاسالعان جەنە بارلىق ەڭبەككە قابٸلەتتٸ وتباسى مٷشەلەرٸنٸڭ جۇمىسپەن قامتۋعا جەردەمدەسۋ شارالارىنا مٸندەتتٸ تٷردە قاتىسقان جاعدايدا ۇسىنىلادى», – دەدٸ قر ەڭبەكمينٸ ەلەۋمەتتٸك كٶمەك ساياساتىن دامىتۋ دەپارتامەنتٸنٸڭ ديرەكتورى اسقار نييازوۆ.
سونىمەن قاتار, مەملەكەت باسشىسىنىڭ 2019 جىلعى 2 قىركٷيەكتەگٸ قازاقستان حالقىنا جولداۋىن ٸسكە اسىرۋ ٷشٸن 2020 جىلدان باستاپ قولدانىستاعى اەك بەرۋ جٷيەسٸ تٷزەتٸلدٸ. باستى باعدار ەڭبەككە ىنتالاندىرۋ, از قامتىلعان ازاماتتاردىڭ تابىستارىن ەسەپكە الۋعا جەنە مەملەكەتتٸك قولداۋ مٶلشەرٸنە قاتىستى اشىقتىقتى قاتامتاماسىز ەتۋ بولدى.
ەنگٸزٸلگەن شارالاردى ٸسكە اسىرۋ كەشەندە جٷزەگە اسىرىلادى, مەملەكەتتٸك قولداۋ مىنالاردى قامتيدى:
- كٶپ بالالى انالاردى قولداۋ;
- جاڭعىرتىلعان اەك;
- كەپٸلدٸك بەرٸلگەن ەلەۋمەتتٸك توپتاما.
اەك كٶرسەتۋدٸڭ جاڭا تەسٸلدەرٸ:
1. 4 جەنە ودان دا كٶپ كەمەلەتكە تولماعان بالالارى بار كٶپ بالالى وتباسىلارعا تابىسىنا قاراماستان 46 760 تەڭگەدەن (4 بالا) 186 688 تەڭگەگە (16 بالا) دەيٸن سارالانعان مٶلشەردە تٶلەنەتٸن مەملەكەتتٸك جەردەماقى ەنگٸزٸلدٸ. بۇل رەتتە اەك شەڭبەرٸندە بالالارعا بەلگٸلەنگەن تٶلەم الىنىپ تاستالدى.
2021 جىلعى 1 قازانداعى جاعداي بويىنشا بۇل جەردەماقىنى ورتا ەسەپپەن 443,5 مىڭ وتباسى جالپى سوماسى 210,2 ملرد تەڭگەگە الدى.
2. اتاۋلى ەلەۋمەتتٸك كٶمەك كٶرسەتۋدٸڭ قولدانىستاعى جٷيەسٸ جاڭعىرتىلدى:
- توقسان سايىنعى اەك تاعايىنداۋ قايتارىلدى;
- اەك ەڭبەككە قابٸلەتتٸ الۋشىلارعا قويىلاتىن تالاپتار كٷشەيتٸلدٸ, ياعني ولار جۇمىسپەن قامتۋعا جەردەمدەسۋدٸڭ ۇسىنىلعان بەلسەندٸ شارالارىنان باس تارتقان جاعدايدا, اەك الۋ قۇقىعىن وتباسىنىڭ بارلىق مٷشەسٸ جوعالتادى;
- ۋچاسكەلٸك كوميسسييالار ينستيتۋتى كٷشەيتٸلدٸ. ولاردىڭ قىزمەتٸنٸڭ تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋ ٷشٸن وتباسىنىڭ ماتەريالدىق جاعدايىنا تەكسەرۋ جٷرگٸزۋ مەرزٸمٸ 3 كٷننەن 7 كٷنگە دەيٸن ۇزارتىلدى.
«1 قازاندا اەك 189 مىڭ وتباسىنا نەمەسە 903,9 مىڭ ادامعا تاعايىندالدى, ونىڭ ٸشٸندە شارتسىز اقشالاي كٶمەك – 129,2 مىڭ ادام نەمەسە بارلىق اەك الۋشىلاردىڭ 14,3% - ى (35,7 مىڭ وتباسى), شارتتى اقشالاي كٶمەك – 774,7 ادام نەمەسە 85,7% (153,3 مىڭ وتباسى).
شارتتى اقشالاي كٶمەك الاتىن ەڭبەككە قابٸلەتتٸ اەك الۋشىلار سانىنان (252,5 مىڭ ادام) جۇمىسپەن قامتىلعاندار مەن جۇمىسپەن قامتۋعا جەردەمدەسۋدٸڭ بەلسەندٸ شارالارىنا تارتىلعاندار سانى 176,6 مىڭ ادامدى نەمەسە 69,9% – دى قۇرادى», - دەدٸ اسقار نييازوۆ.
3. وقۋ ورنى بويىنشا تەگٸن تاماقتانۋدى, قالالىق قوعامدىق كٶلٸكتە جەڭٸلدٸكپەن جول جٷرۋدٸ, مەكتەپ فورماسىمەن جەنە كەرەك – جاراقتارمەن قامتاماسىز ەتۋدٸ, مەكتەپ جاسىنا دەيٸنگٸ بالالار ٷشٸن ازىق – تٷلٸك جيىنتىقتارىمەن جەنە گيگيەنالىق كەرەك-جاراقتارمەن قامتاماسىز ەتۋدٸ كٶزدەيتٸن 1 جاستان 18 جاسقا دەيٸنگٸ از قامتىلعان وتباسىلار قاتارىنداعى بالالار ٷشٸن كەپٸلدٸك بەرٸلگەن ەلەۋمەتتٸك توپتاما ەنگٸزٸلدٸ.
1 قازانداعى جاعداي بويىنشا ەلەۋمەتتٸك توپتاما الۋشىلاردىڭ سانى - 450,3 مىڭ بالا, ونىڭ ٸشٸندە 1 – دەن 6 جاسقا دەيٸنگٸ بالالار – 230,5 مىڭ, مەكتەپ جاسىنداعى بالالار – 219,8 مىڭ.
جالپى, رەسپۋبليكادا 2021 جىلعى 1 قازانداعى جاعداي بويىنشا 55,4 ملرد تەڭگە تٶلەندٸ, ونىڭ ٸشٸندە اەك – 47,2 ملرد تەڭگە, ەلەۋمەتتٸك توپتاما – 8,2 ملرد تەڭگە.
«ەڭبەككە ىنتالاندىرۋعا جەنە تابىسى از وتباسىلاردىڭ ٶمٸرلٸك قيىن جاعدايدى ەڭسەرۋٸنە باعىتتالعان ەنگٸزٸلگەن شارالار اەك الۋشىلار سانىن 2,3 ەسەگە – 2019 جىلعى 2 ملن 177,2 مىڭ ادامنان 2020 جىلى 936,2 مىڭ ادامعا دەيٸن تٶمەندەتۋگە مٷمكٸندٸك بەردٸ.
جالپى, جاڭا تەسٸلدەر تابىسى از ازاماتتارعا كٶمەك كٶرسەتۋدٸڭ اتاۋلىلىعىن, اشىقتىعىن جەنە ەدٸلدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋگە مٷمكٸندٸك بەردٸ جەنە ولارعا ەڭبەككە جاڭا ىنتالاندىرۋ بەرەدٸ», – دەپ تٷيٸندەدٸ اسقار نييازوۆ.
