فوتو: primeminister.kz
قر ٷكٸمەتٸنٸڭ قاۋلىلارىمەن جاڭاتاس, قاراتاۋ جەنە ريددەر قالالارىن ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامىتۋدىڭ 2023-2027 جىلدارعا ارنالعان كەشەندٸ جوسپارلارى بەكٸتٸلدٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" primeminister.kz سايتىنا سٸلتەمە جاساپ.
وسىلايشا, 10 مونوقالانىڭ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق جاعدايىن جاقسارتۋ بويىنشا ناقتى ماقساتتار بەلگٸلەنگەن. بۇعان دەيٸن مينيسترلەر كابينەتٸ التاي, ارقالىق, بالقاش, جٸتٸقارا, ليساكوۆسك, سەرەبريانسك جەنە ستەپنوگورسك قالالارى بويىنشا كەشەندٸ جوسپارلار قابىلداعان ەدٸ.
10 كەشەندٸ جوسپار اياسىندا 608 تارماقتان تۇراتىن ٸس-شارالار ٸسكە اسىرۋ كٶزدەلگەن. ونىڭ ٸشٸندە دەنساۋلىق ساقتاۋ, بٸلٸم بەرۋ, سپورت, ينجەنەرلٸك ينفراقۇرىلىم, شاعىن جەنە ورتا بيزنەس, اگروٶنەركەسٸپتٸك كەشەن نىساندارىن سالۋ جەنە جٶندەۋ, زاماناۋي جابدىقتاردى ساتىپ الۋ قاراستىرىلعان. سونداي-اق وسى ماقساتتارعا 1,7 ترلن تەڭگە بٶلۋ جوسپارلانعان.
مىسالى, جاڭاتاس قالاسىندا رەسپۋبليكالىق جەنە جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەت, سونداي-اق باسقا دا كٶزدەر ەسەبٸنەن 75 ٸس-شارانى ٸسكە اسىرۋعا 3 ملرد تەڭگەدەن استام قاراجات جوسپارلانعان. قاراتاۋدا شامامەن 50 ملرد تەڭگە – بيۋدجەتتەن تىس اقشا.
ارقالىق قالاسىندا ماياتاس كلاستەرٸنٸڭ كەن ورىندارىنا گەولوگييالىق زەرتتەۋ جٷرگٸزٸلگەننەن كەيٸن تاۋ-كەن بايىتۋ كومبيناتىن سالۋ جوسپارلانىپ وتىر. قۇنى 315 ملرد تەڭگە بولاتىن جوبا 1,2 مىڭ جۇمىس ورنىن اشۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. ارقالىقتى ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامىتۋدىڭ كەشەندٸ جوسپارى قوستاناي وبلىسىنىڭ امانگەلدٸ جەنە جانگەلدٸ اۋداندارىن دامىتۋ جٶنٸندەگٸ ٸس-شارالارمەن تولىقتىرىلعان.
ال بالقاش قالاسىندا كەشەندٸ جوسپاردى ٸسكە اسىرۋ نەتيجەسٸندە ٶنەركەسٸپ ٶندٸرٸسٸنٸڭ ناقتى كٶلەمٸنٸڭ يندەكسٸ 8,5%-عا, ٶڭدەۋشٸ ٶنەركەسٸبٸنٸڭ ٷلەسٸ 90%-دان كەم ەمەس ٶسٸپ, نەگٸزگٸ كاپيتالعا سالىنعان ينۆەستيتسييا 57 ملرد تەڭگە بولادى دەپ كٷتٸلۋدە. شاعىن جەنە ورتا بيزنەس نىساندارىنىڭ سانى, ولاردىڭ ٶنٸمدەرٸنٸڭ كٶلەمٸ جەنە جۇمىس ورىندارى بٸراز كٶبەيمەك. ال ەۋەجاي رەكونسترۋكتسييالانعاننان كەيٸن تۋريستەر اعىنى مەن ٸسكەرلٸك بەلسەندٸلٸك 4 ەسە ارتادى دەپ بولجانىپ وتىر. 2027 جىلعا دەيٸن اتموسفەراعا تارالاتىن زيياندى شىعارىندىلار 78,5 مىڭ توننادان 50,2 مىڭ تونناعا دەيٸن ازايادى دەپ كٷتٸلٸپ وتىر.
اقمولا وبلىسىنىڭ ستەپنوگورسك قالاسىندا ٶنٸم شىعارۋدى 71 ملرد تەڭگەدەن 90 ملرد تەڭگەگە دەيٸن, ال اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى جٸٶ كٶلەمٸن 10%-عا ارتتىرۋ كٶزدەلٸپ وتىر. 3,5 مىڭ جاڭا جۇمىس ورنى قۇرىلاتىن بولادى. مەديتسينا قىزمەتكەرلەرٸ جاڭا مەديتسينالىق كوللەدجدە دايىندالاتىن بولادى. ورتالىق قالالىق اۋرۋحاناعا كٷردەلٸ جٶندەۋ جەنە تەحنيكالىق جاراقتاندىرۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلەدٸ. سونداي-اق جىلۋمەن جەنە ەلەكترمەن جابدىقتاۋ مەن كەرٸز جەلٸلەرٸنٸڭ توزۋ دەڭگەيٸن تٶمەندەتۋ جوسپارلانىپ وتىر. 15 اۋلا اۋماعىن اباتتاندىرۋ ەسەبٸنەن بالالارعا قولايلى جاعداي جاسالادى.
ەسكە سالا كەتەيٸك, مەملەكەت باسشىسى مونوقالالارعا قاتىستى مەملەكەتتٸك ساياساتتى قايتا قاراۋ, ولاردىڭ ودان ەرٸ دامۋىنا جەنە ەڭ باستىسى, وندا تۇراتىن ازاماتتارعا قولداۋ كٶرسەتۋدٸ تاپسىردى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ 27 مونوقالانىڭ ەرقايسىسىنىڭ تۇراقتى ەكونوميكالىق ٶسٸمنەن باستاپ توقىراۋعا دەيٸن دامۋ پەرسپەكتيۆالارى ەرتٷرلٸ ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. ولاردىڭ كەيبٸرٸ نارىققا بەيٸمدەلٸپ, ەكونوميكاسىن ەرتاراپتاندىرىپ ٷلگەردٸ. بٸراق جالپى دامۋ جولىنداعى تەڭگەرٸمسٸزدٸك ايقىن.
وسىعان بايلانىستى ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلٸگٸ مونوقالالاردى دامىتۋدا كەشەندٸ تەسٸلدٸ قولدانۋ ماقساتىندا, سونداي-اق جاڭا شارالاردى جٷيەلەۋ جەنە ٸسكە اسىرۋ ٷشٸن تيٸستٸ جول كارتاسىن ەزٸرلەپ جاتىر.
جول كارتاسىندا مونوقالالاردى مەملەكەتتٸك قولداۋ شارالارىنىڭ بٸرىڭعاي تٸزبەسٸن, ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامىتۋدىڭ كەشەندٸ جوسپارلارىن ەزٸرلەۋ, يندۋسترييالىق ايماقتار مەن وزىق دامۋ اۋماقتارىن قۇرۋ جەنە ت.ب. مەسەلەلەر كٶزدەلگەن.
ايتا كەتەيٸك, قازاقستاندا 89 قالا بار, ونىڭ 27-سٸ – 1,4 ملن حالقى بار مونوقالالار. ولار ٶنەركەسٸپ ٶنٸمدەرٸنٸڭ شامامەن 40%-ىن ٶندٸرەدٸ.
ەكونوميكانى ەرتاراپتاندىرۋ ماقساتىندا 5 مونوقالادا 2 806 جۇمىس ورنىن اشا وتىرىپ 214,3 ملرد تەڭگە سوماعا 14 «زەكٸرلٸك» جوبا ٸسكە اسىرىلۋدا.
